Đế quốc Nhật bị giằng xé giữa tấn công Liên Xô và tấn công Đông Nam Á (Kỳ 3)

Năm 1941 Hồng quân chưa thực sự mạnh, lại bị Đức tấn công bất ngờ. Lúc đó nếu bị Nhật Bản tấn công từ phía đông, Liên Xô sẽ khó bề trụ được.
>>Chân dung điệp viên đào hoa giúp Liên Xô đánh bại phát xít Đức (Kỳ 1)

Trong kỳ 3 này, học giả Goldman tiếp tục cung cấp cho chúng ta thông tin về vai trò của điệp viên siêu đẳng Sorge trong việc thu thập thông tin và nhận định về ý đồ cụ thể của đế quốc Nhật Bản đối với Liên Xô trong giai đoạn nước sôi lửa bỏng năm 1941:

Cuối năm 1940, điệp viên Sorge bắt đầu nhận thấy các dấu hiệu quân Đức tập kết quy mô lớn gần biên giới với Liên Xô. Vào ngày 28/12, anh bắt đầu gửi cảnh báo nghiêm trọng đầu tiên cho Moscow về khả năng Đức tấn công Liên Xô.

Xe thiết giáp Đức chuẩn bị cho một cuộc tiến công Liên Xô vào ngày 21/7/1941. Ảnh: AP.
Xe thiết giáp Đức chuẩn bị cho một cuộc tiến công Liên Xô vào ngày 21/7/1941. Ảnh: AP.

Vào đầu tháng 5/1941, Sorge bắt đầu tin rằng chiến tranh đã cận kề. Anh tóm tắt các mối quan ngại của mình trong một bức điện gửi vào ngày 6/5: “Khả năng nổ ra chiến tranh bất cứ lúc nào là rất cao... Các tướng Đức đánh giá rất thấp sức mạnh của Hồng quân. Chúng tin rằng Hồng quân sẽ bị đánh tan chỉ trong vài tuần.”

Một bức điện khác, gửi cho GRU (tình báo quân đội Liên Xô) vào ngày 30/5 mở đầu như sau: “Berlin đã thông báo cho Ott rằng cuộc tấn công của Đức sẽ mở màn vào nửa sau của tháng 6. Ott chắc chắn tới 95% rằng cuộc chiến sẽ bắt đầu”.

Sau đó vào ngày 31/5 Trung tá Edwin Scholl rỉ tai với với Sorge rằng có 170-190 sư đoàn Đức tập trung ở biên giới với Liên Xô và cuộc xâm lăng sẽ khởi sự vào ngày 15/6. Vào ngày 1/6, Sorge gửi bức điện quan trọng nói trên tới Moscow. Đây có lẽ là bức điện quan trọng nhất trong sự nghiệp tình báo của Sorge . Đây là bức điện mà cấp trên của anh đánh dấu “nghi ngờ” và “khiêu khích”.

Biết thượng cấp xem nhẹ các cảnh báo của mình, Sorge đã cố công thêm một lần nữa. Vào ngày 20/6, anh soạn thêm bức điện cảnh báo sau: “Ott nói với tôi rằng chiến tranh giữa Đức và Liên Xô là không tránh khỏi... Invest (mật danh của điệp viên Ozaki) bảo tôi là Bộ Tổng tham mưu Nhật Bản đã thảo luận nên lựa chọn quan điểm nào trong trường hợp nổ ra chiến tranh”.

Ngày 21/6, Max Clausen gửi bức điện trên. Quân Đức bắt đầu xâm lược Liên Xô vào đúng ngày hôm sau - 22/6. Khi đó, Hồng quân Liên Xô hoàn toàn bị bất ngờ (và bị đẩy lui liên tục trên chiến trường – ND). Quãng thời gian 5 tháng tiếp theo là cả một thời kỳ đầy những thử thách nặng nề đối với Liên Xô.

Tranh luận nội bộ giữa 2 phe ở Tokyo

Ngay sau khi Đức nổ súng tấn công đất nước Xô viết, Moscow đã gọi cho Sorge để tìm kiếm sự trợ giúp khẩn cấp. Một bức điện ngắn cụt lủn chỉ thị cho anh phải báo cáo về chính sách của chính phủ Nhật đối với cuộc chiến tranh Xô-Đức. Mấu chốt là: Liệu Nhật Bản có quyết định tiến công vùng Viễn Đông của Nga hay không.

Tình hình rất cam go, có thể đe dọa sự sinh tồn của Liên Xô. Lúc đó, Berlin đang chỉ đạo Đại sứ Ott sử dụng mọi phương tiện có thể để thuyết phục Nhật Bản tấn công Liên bang Xô viết. Trước một cuộc chiến khốc liệt tiến hành từ cả 2 phía, Liên Xô sẽ khó bề trụ vững được.

Tài tử Iain Glen vào vai Richard Sorge trong bộ phim “Spy Sorge”. Ảnh: Tumblr.
Tài tử Iain Glen vào vai Richard Sorge trong bộ phim “Spy Sorge”. Ảnh: Tumblr.

Trong lúc đó, ở Tokyo diễn ra một cuộc tranh luận sôi nổi về chính sách đối ngoại. Nhật Bản đang chìm sâu vào cuộc chinh chiến ở Trung Quốc, mà Trung Quốc thì lại có chiều sâu chiến lược - phát xít Nhật không biết khi nào mới kết thúc được hoàn toàn cuộc chiến tại đó. Giờ đây tình hình ở châu Âu lại tạo ra các khả năng mới. Chiến thắng của quân Đức ở Tây Âu mở ra cánh cửa cho Nhật xâm nhập vào các thuộc địa giàu tài nguyên của Pháp, Hà Lan và Anh ở Đông Nam Á.

Mặt khác, việc Hitler xâm lược Liên Xô lại tạo cơ hội tốt cho Nhật tiến đánh ngược lên phía bắc, vào vùng Siberia và Viễn Đông của Nga. Mỗi phương án đều có rủi ro tương ứng. Nhật Bản hiện đang sa lầy ở Trung Quốc, không thể đồng thời chinh phạt cả bắc lẫn nam. Họ phải lựa chọn một trong hai.

Chưa đầy một tuần sau cuộc tấn công của Đức, Sorge đã tóm lược cho Moscow một cách chính xác tình hình đang diễn ra. Anh báo cáo như sau: Nhật đã quyết định đưa quân vào Đông Dương thuộc Pháp, và Ozaki thì tin rằng Nhật sẽ phải nghe ngóng diễn biến cuộc chiến Đức-Xô. Cụ thể, Nhật sẽ “Bắc phạt” nếu Hồng quân nhanh chóng bị đánh bại. Nhưng Ott lại tin rằng hiện nay Nhật sẽ không tiến đánh phía bắc ngay.

Chữ ký của lãnh tụ Stalin ở phía dưới cùng của tài liệu này cho thấy vị Tổng tư lệnh Liên Xô đã đọc bức điện của Sorge chứ không chỉ bản tóm tắt bức điện của anh.

Giải bài toán Nhật Bản

Vào ngày 2/7, một “Hội nghị Đế quốc” – của các nhà lãnh đạo quân sự và chính trị chóp bu Nhật Bản với sự có mặt của Nhật hoàng, đã định ra chính sách đối ngoại của Nhật. Theo thông báo của Sorge gửi về tổng hành dinh ở Moscow, Nhật Bản sẽ đưa quân vào Đông Dương, nhưng cũng đồng thời tập hợp lực lượng ở miền bắc Nhật Bản và vùng Mãn Châu để chuẩn bị đánh ngược lên phía bắc nếu Hồng quân tan rã trước các đòn đánh của phát xít Đức.

Ở cuối tài liệu nói trên, Cục phó Cục Quân báo (GRU) thuộc Bộ Tổng tham mưu Hồng quân Liên Xô đã viết: “Thông tin này là đáng tin cậy, dựa trên mức độ tin cậy cao và độ chính xác của các thông tin trước đó, và tầm của các nguồn tin”.

Lính phát xít Nhật hành quân ở Philippines. Ảnh: Tàng thư quốc gia Mỹ.
Lính phát xít Nhật hành quân ở Philippines. Ảnh: Tàng thư quốc gia Mỹ.

Sau khi các cảnh báo của Sorge được chứng minh là đúng bằng cuộc tấn công mở màn của Đức vào ngày 22/6, Moscow đã tin tưởng các thông tin do anh gửi về.

Cuối tháng 7, tình hình Tokyo càng trở nên phức tạp khi Mỹ và Anh áp đặt lệnh cấm vận dầu đối với Nhật Bản. Hầu như toàn bộ lượng dầu nhập khẩu của Nhật đều bị Anh, Mỹ và các đồng minh của họ kiểm soát. Tuy nhiên thuộc địa Đông Ấn Hà Lan (tức Indonesia ngày nay) rất nhiều dầu lại nằm trong tầm với của Nhật Bản. Điều này củng cố lập trường của phe ủng hộ bành trường xuống phương nam. Nhưng mặt khác mức độ thắng lợi ấn tượng của quân Đức trong giai đoạn đầu xâm lược Liên Xô lại khuyến khích phe ủng hộ Bắc phạt.

Tháng 7/1941, quân Nhật chiếm đóng Đông Dương. Cùng lúc, Nhật Bản điều hàng trăm ngàn quân bổ sung vào Mãn Châu gần biên giới với Liên Xô.

Sorge không chắc Nhật sẽ di chuyển tiếp quân theo hướng nào nhưng trong vài tuần tiếp theo, anh và Ozaki đã giải được bài toán.

Vào các ngày 25-26/8, Sorge soạn một bức điện gửi về Moscow: “Thông qua thông tin thu được từ các giới thân cận nhất với [Thủ tướng Nhật] Konoye, Invest (tức Ozaki) biết được rằng Bộ Tổng tư lệnh (quân đội Nhật) đã bàn thảo việc có tiến hành đánh Liên Xô hay không. Chúng đã quyết định sẽ không mở cuộc chiến đó trong năm nay, xin được nhắc lại, không phát động chiến tranh [chống Liên Xô] trong năm nay”./.

(Đón đọc Kỳ 4: Số phận điệp viên cánh tả cung cấp thông tin chiến lược cho Liên Xô).

Theo Trung Hiếu/VOV.VN (dịch từ History.net)

MỚI NHẤT
Ấn tượng tổng duyệt lễ diễu binh mừng Ngày chiến thắng ở Nga
Ấn tượng tổng duyệt lễ diễu binh mừng Ngày chiến thắng ở Nga

Tối 5/5 tại quảng trường Cách Mạng, Krasnoyarsk đã tiến hành tổng duyệt các nội dung của hoạt động kỷ niệm ngày lễ Chiến thắng 9/5. Có khoảng 1800 người cùng gần 50 trang thiết bị quân sự đã tham gia.

Chủ nhật, 08/05/2016 - 08:30

Cháy rừng dữ dội tại Canada: Quy mô nguy cơ tăng gấp đôi
Cháy rừng dữ dội tại Canada: Quy mô nguy cơ tăng gấp đôi

(Dân trí) - Một đám cháy rừng lớn bùng phát tại tỉnh Alberta của Canada giờ đây đang lan rộng hơn và có thể tràn sang tỉnh lân cận Saskatchewan, giới chức cho hay.

Chủ nhật, 08/05/2016 - 07:36

Triều Tiên chỉ sử dụng vũ khí hạt nhân nếu bị đe dọa
Triều Tiên chỉ sử dụng vũ khí hạt nhân nếu bị đe dọa

(Dân trí) - Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un cho hay đất nước ông sẽ không sử dụng vũ khí hạt nhân trừ khi chủ quyền nước này bị các quốc gia khác sở hữu vũ khí hạt nhân đe dọa và Bình Nhưỡng sẵn sàng bình thường hóa quan hệ với các quốc gia thù địch, truyền thông nhà nước Triều Tiên hôm nay đưa tin.

Chủ nhật, 08/05/2016 - 06:27

Thủ tướng Davutoglu từ chức: Bước tiến quyền lực mới của Erdogan
Thủ tướng Davutoglu từ chức: Bước tiến quyền lực mới của Erdogan

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Davutoglu buộc phải từ chức là do ông đã trở thành vật cản trên con đường thâu tóm quyền lực tuyệt đối của Tổng thống Erdogan.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 10:00

Tướng Mỹ: Cần hiện đại hóa lực lượng hạt nhân để răn đe Nga-Trung
Tướng Mỹ: Cần hiện đại hóa lực lượng hạt nhân để răn đe Nga-Trung

Tướng Wilson cho rằng, Mỹ không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải hiện đại hóa lực lượng hạt nhân để răn đe Nga và Trung Quốc.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 09:00

Vũ khí Nga kẹp chặt Baltic
Vũ khí Nga kẹp chặt Baltic

Trong khi Kaliningrad là lưỡi dao thọc vào trái tim NATO ở Baltic thì Belarus được coi là gọng kìm thứ 2 của Nga kẹp chặt các nước này từ sườn Đông.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 08:00

Lục quân Thái Lan tập trận quy mô lớn nhất từ trước tới nay
Lục quân Thái Lan tập trận quy mô lớn nhất từ trước tới nay

Lục quân Hoàng gia Thái Lan đang tiến hành cuộc tập trận bắn đạn thật lớn nhất từ trước đến nay với sự tham gia của nhiều binh chủng cùng 150 xe tăng, xe bọc thép, trực thăng chiến đấu và máy bay tiêm kích F16.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 06:00

Nga chia lại thế giới trong... hòa bình
Nga chia lại thế giới trong... hòa bình

Nga đang trỗi dậy mạnh mẽ, từng bước chia lại trật tự thế giới tại các khu vực khiến Mỹ và phương Tây đứng ngồi không yên.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 05:00

Chile nỗ lực khắc phục hậu quả "thủy triều đỏ"
Chile nỗ lực khắc phục hậu quả "thủy triều đỏ"

Tổng thống Chile Michelle Bachelet ngày 5-5 cam kết sẽ hỗ trợ ngư dân bị ảnh hưởng nặng nề bởi hiện tượng “thủy triều đỏ” do tảo độc nở hoa gây ra hiện tượng động vật biển chết hàng loạt trong thời gian gần đây.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 03:14

Các nhà khoa học đoạt giải Nobel kể chuyện thăm Triều Tiên
Các nhà khoa học đoạt giải Nobel kể chuyện thăm Triều Tiên

(Dân trí) - Một nhóm những người từng đoạt giải Nobel mới đây đã có chuyến thăm đất nước bí ẩn Triều Tiên bất chấp sự phản đối của Hàn Quốc, nói rằng họ muốn chìa nhành ô-liu bằng cách đưa ngoại giao học học giả và phi chính trị tới quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân bị thế giới cô lập.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 02:54

Tàu cá Trung Quốc đâm vào tàu hàng nước ngoài, 17 người mất tích
Tàu cá Trung Quốc đâm vào tàu hàng nước ngoài, 17 người mất tích

(Dân trí) - 17 người mất tích sau khi một tàu cá của Trung Quốc đâm phải một tàu hàng của nước ngoài ở vùng biển Hoa Đông hôm nay 7/5, trang China News dẫn nguồn tin lực lượng phòng vệ biển cho biết.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 02:41

Chân dung vị đô đốc Mỹ không ngại vạch trần Trung Quốc
Chân dung vị đô đốc Mỹ không ngại vạch trần Trung Quốc

(Dân trí) - Ông đã gọi Trung Quốc là “khiêu khích và theo chủ nghĩa bành trướng”, cáo buộc Bắc Kinh “dựng Vạn lý Tường thành cát” và “rõ ràng quân sự hóa” Biển Đông. “Chỉ có người tin Trái Đất phẳng mới nghĩ khác”, ông từng nói trong một cuộc điều trần trước quốc hội Mỹ.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 01:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Điệp viên siêu hạng "quan trọng nhất" của Liên Xô trong Thế chiến 2 (Kỳ 2)
Điệp viên siêu hạng "quan trọng nhất" của Liên Xô trong Thế chiến 2 (Kỳ 2)

Đam mê tửu sắc nhưng am hiểu chính trị khu vực, điệp viên Liên Xô Sorge đã lấy được nhiều thông tin cơ mật về quan hệ Đức-Nhật rồi gửi về trung tâm.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 12:00

Nga - Nhật thống nhất cách tiếp cận mới trong giải quyết tranh chấp lãnh thổ
Nga - Nhật thống nhất cách tiếp cận mới trong giải quyết tranh chấp lãnh thổ

(Dân trí) - Ngày 6/5, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại khu nghỉ dưỡng Sochi bên bờ Biển Đen với mong muốn tăng cường đối thoại hợp tác giữa hai nước, đồng thời nhất trí cùng tìm ra phương hướng giải quyết tranh chấp lãnh thổ kéo dài hàng chục năm qua, vốn ngăn cản Moscow và Tokyo ký kết hiệp ước hòa bình sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 11:31

Iraq phát hiện hơn 50 mộ tập thể tại nơi IS từng kiểm soát
Iraq phát hiện hơn 50 mộ tập thể tại nơi IS từng kiểm soát

(Dân trí) - Hơn 50 ngôi mộ tập thể đã được tìm thấy tại các khu vực từng nằm dưới quyền kiểm soát của Tổ chức nhà nước Hồi giáo tự xưng IS ở Iraq, trong đó có 3 ngôi được phát hiện trong một sân bóng đá, thông tin do phái viên Liên Hợp Quốc Jan Kubis cung cấp hôm 6/5.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 10:16

Ảnh vệ tinh “tố” Triều Tiên sắp thử hạt nhân
Ảnh vệ tinh “tố” Triều Tiên sắp thử hạt nhân

(Dân trí) - Bình Nhưỡng có thể sắp thử hạt nhân lần 5, chuyên gia của Mỹ dựa trên phân tích các ảnh chụp vệ tinh ngày 5/5 tại cơ sở hạt nhân Punggye-ri của Triều Tiên cho biết.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 09:16

Mỹ điều xe tăng tới sát biên giới Nga để tập trận
Mỹ điều xe tăng tới sát biên giới Nga để tập trận

(Dân trí) - Trong diễn biến mới nhất của hoạt động triển khai quân sự của Mỹ và các nước đồng minh ở gần biên giới Nga, Lầu Năm Góc lần đầu tiên điều xe tăng từ Bulgaria tới Gruzia để chuẩn bị cho cuộc tập trận quân sự tại đây, Sputnik đưa tin hôm nay 7/5.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 08:39

Người Hồi giáo đầu tiên đắc cử thị trưởng London
Người Hồi giáo đầu tiên đắc cử thị trưởng London

(Dân trí) - Chính trị gia Công đảng Sadiq Khan, một tín đồ Hồi giáo và là con trai của một tài xế xe buýt, ngày 6/5 đã được bầu làm thị trưởng London của nước Anh, đánh dấu một mốc chính trị quan trọng trong thế giới phương Tây.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 08:11

Ông Kim Jong-un ca ngợi thành công về hạt nhân trong diễn văn khai mạc đại hội đảng
Ông Kim Jong-un ca ngợi thành công về hạt nhân trong diễn văn khai mạc đại hội đảng

(Dân trí) - Trong diễn văn khai mạc đại hội đảng Lao động Triều Tiên lần thứ 7 ngày 6/5 tại thủ đô Bình Nhưỡng, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã ca ngợi sự thành công của các vụ thử tên lửa và hạt nhân do quân đội nước này thực hiện trong thời gian qua.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 07:42

Obama cảnh báo Trump: Làm tổng thống không phải là truyền hình thực tế
Obama cảnh báo Trump: Làm tổng thống không phải là truyền hình thực tế

(Dân trí) - Lần đầu tiên lên tiếng kể từ khi Donald Trump trở thành ứng viên tổng thống duy nhất của đảng Cộng hòa, Tổng thống Barack Obama cảnh báo làm tổng thống không phải là truyền hình thực tế và đề nghị xem xét lại nghiêm túc chiến dịch tranh cử của ông Trump.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 07:35

Nhân vật bí ẩn đứng sau Hồ sơ Panama chính thức lộ diện
Nhân vật bí ẩn đứng sau Hồ sơ Panama chính thức lộ diện

(Dân trí) - Trong một tuyên bố dài 1.800 từ, nhân vật đã tiết lộ Hồ sơ Panama lấy bí danh “John Doe” nói rằng chưa từng làm việc cho một cơ quan tình báo hay cơ quan chính phủ và chính sự bất bình đẳng thu nhập đã thôi thúc người này chia sẻ tài liệu mật.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 07:01

Trưởng đại diện CIA “bị đầu độc” sau vụ tiêu diệt Osama bin Laden
Trưởng đại diện CIA “bị đầu độc” sau vụ tiêu diệt Osama bin Laden

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao của Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) từng giám sát cuộc đột kích tiêu diệt Osama bin Laden nghi ngờ rằng ông đã bị các điệp viên Pakistan đầu độc chỉ ít tuần sau đó, báo chí Mỹ tiết lộ.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 06:50

Trung Quốc sợ điều gì ở Biển Đông: Tử huyệt
Trung Quốc sợ điều gì ở Biển Đông: Tử huyệt

Không ai dám đánh giá thấp sức mạnh quân sự Trung Quốc trên Biển Đông, nhưng cái giá phải trả thì không thuộc quyết định của Trung Quốc...

Thứ bảy, 07/05/2016 - 06:00

Syria: Các nhóm phiến quân chiếm thị trấn chiến lược ở Aleppo
Syria: Các nhóm phiến quân chiếm thị trấn chiến lược ở Aleppo

Theo Reuters, ngày 6/5, Tổ chức Giám sát Nhân quyền Syria (SOHR) cho biết các nhóm phiến quân, gồm cả Mặt trận al-Nusra có liên hệ với mạng lưới khủng bố al-Qaeda, đã chiếm được một ngôi làng chiến lược từ quân chính quyền, trong cuộc giao tranh ác liệt ở phía Nam Aleppo.

Thứ bảy, 07/05/2016 - 05:00