Châu Âu “căng mình” tháo ngòi nổ xung đột Mỹ - Iran

Dân trí Châu Âu được xem bên đóng vai trò then chốt trong việc xoa dịu căng thẳng giữa Mỹ và Iran khi thỏa thuận hạt nhân đang đối mặt với nguy cơ sụp đổ.
>>Mỹ lập liên minh quân sự kiểm soát vùng biển ngoài khơi Iran
>>Iran cảnh báo "không tha thứ" vụ Anh bắt tàu chở dầu
>>Phía sau sự cứng rắn của Iran khi “cự tuyệt” đàm phán với Mỹ

Châu Âu “căng mình” tháo ngòi nổ xung đột Mỹ - Iran - 1

Từ trái qua phải: Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đức Angela Merkel (Ảnh: Getty)

Pháp ngày 9/7 đã cử một nhà ngoại giao hàng đầu tới thủ đô Tehran để kêu gọi Iran hạn chế các hoạt động làm giàu uranium. Động thái này diễn ra trong bối cảnh châu Âu đang hối thúc Iran quay trở lại tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân ký năm 2015 mà “không được trì hoãn”.

Pháp, Anh và Đức, 3 nước châu Âu vẫn ở lại thỏa thuận hạt nhân Iran cùng với Nga và Trung Quốc, cho biết họ đã lên kế hoạch để khởi động một cuộc họp với các bên tham gia thỏa thuận trong bối cảnh “quan ngại sâu sắc rằng Iran không tuân thủ một số cam kết của thỏa thuận”.

3 nước châu Âu cho biết cuộc họp, với nội dung về việc Iran tuân thủ thỏa thuận hạt nhân, cần được “sắp xếp khẩn trương”, song vẫn chưa công bố cụ thể thời điểm diễn ra.

Một mặt, châu Âu đang phải chịu áp lực từ Mỹ về việc từ bỏ hoàn toàn thỏa thuận hạt nhân với Iran, tương tự cách Washington đã làm năm ngoái. Mặt khác, châu Âu cũng bị Iran gây sức ép về việc phải đền bù những thiệt hại do các lệnh trừng phạt kinh tế của Mỹ gây ra với Tehran.

Sức ép từ hai phía khiến cách tiếp cận “sức mạnh mềm” của châu Âu gặp nhiều khó khăn đúng vào thời điểm căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông.

“Đối với châu Âu, sẽ rất khó để không bị mất tín nhiệm trong lập trường của họ đối với cả Iran và Mỹ, khi họ không được quá mềm mỏng, nhưng đồng thời vẫn phải chấp nhận một phần sự thật trong các tuyên bố của Iran”, Adnan Tabatabai, nhà khoa học chính trị tại viện nghiên cứu CARPO về các vấn đề Trung Đông ở Bonn, Đức, nhận định.

Theo Sanam Vakil, nhà nghiên cứu tại viện nghiên cứu Chatham House ở London, Anh, châu Âu buộc phải hành động cẩn trọng, cố gắng không để căng thẳng leo thang đối với bất kỳ bên nào trong lúc họ đang tìm kiếm một giải pháp kết nối giữa Mỹ và Iran. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hiện đóng vai trò dẫn dắt 3 nước châu Âu, hay còn gọi là E3, trong việc thực hiện sứ mệnh này.

“Những gì E-3 có thể làm là khởi động tiến trình ngoại giao và các cuộc đối thoại ngoại giao. Họ có thể thuyết phục Iran dừng các hoạt động vi phạm thỏa thuận hạt nhân và ngăn không cho nước này tiếp tục vi phạm thêm, trong khi dàn xếp một tiến trình hợp tác qua lại giữa Iran và Mỹ. Tình huống xấu nhất là không có tiến triển nào xảy ra, nhưng ít nhất họ cũng đã kéo dài thời gian để chờ đợi thêm”, chuyên gia Valik bình luận.

Nỗ lực cứu vãn

Iran tuần trước thông báo nước này đã vượt qua hạn mức về khối lượng uranium làm giàu theo quy định của thỏa thuận hạt nhân. Ngày 8/7, Tehran tiếp tục tuyên bố bắt đầu làm giàu uranium ở mức 4,5%, cao hơn mức 3,67% so với quy định của thỏa thuận hạt nhân.

Tuy nhiên, cả hai động thái trên của Iran đều chưa bị coi là hành vi vi phạm nghiêm trọng, buộc châu Âu phải kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp theo thỏa thuận hạt nhân. Hơn nữa, các động thái của Iran đều nằm trong tầm kiểm soát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Cơ chế giải quyết tranh chấp theo thỏa thuận hạt nhân Iran là tiến trình kéo dài nhiều tháng. Việc kích hoạt cơ chế này có thể dẫn tới khả năng hành vi vi phạm của Iran bị đưa xem xét trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Sau đó, các lệnh trừng phạt có thể được áp đặt trở lại đối với Iran mặc dù thỏa thuận hạt nhân đã cam kết dỡ bỏ các lệnh trừng phạt này.

Chuyên gia Tabatabi nhận định các động thái của Iran hiện vẫn nằm trong khuôn khổ cho phép. Điều này mở ra cho các bên cơ hội để hành động nhằm cứu vãn thỏa thuận.

“Tôi hy vọng châu Âu sẽ sử dụng cơ hội này trong khoảng thời gian từ 5-6 tuần tới”, chuyên gia Tabatabi cho biết.

Các chuyên gia cảnh báo, việc Iran tăng cường làm giàu uranium và mở rộng kho dự trữ uranium sẽ càng thu hẹp khoảng thời gian 1 năm mà Tehran cần để có đủ nhiên liệu chế tạo bom nguyên tử. Tuy nhiên, Iran cho đến nay vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của nước này không phải để chế tạo vũ khí hạt nhân, trong khi thỏa thuận hạt nhân ra đời để ngăn Iran thực hiện điều này.

Tổng thống Pháp Macron đã trao đổi trực tiếp vấn đề trên với Tổng thống Iran Hassan Rouhani hôm 6/7 và Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 8/7.

Giới phân tích cho rằng chưa có nhà lãnh đạo châu Âu nào dành nhiều tâm huyết và nguồn lực cho vấn đề Iran như Tổng thống Macron. Trong cuộc trao đổi với người đồng cấp Iran gần đây, ông Macron vẫn cố gắng thuyết phục nhà lãnh đạo Iran rằng Pháp và các nước châu Âu vẫn duy trì cam kết với thỏa thuận hạt nhân.

Ông Macron cũng cử cố vấn ngoại giao hàng đầu, Emmanuel Bonne, tới Tehran để gặp quan chức an ninh cấp cao Iran Ali Shamkhani.

Một quan chức Pháp nói rằng, ông Bonne hy vọng có thể khiến Iran thể hiện một số động thái cho thấy họ vẫn nghiêm túc ở lại thỏa thuận hạt nhân. Đây là chuyến đi thứ hai của nhà ngoại giao Pháp tới Tehran, sau chuyến đi hồi giữa tháng 6.

“Đây rõ ràng là một tiến trình của E3. Tuy nhiên ông Macron phải dẫn đầu vì Anh đang ở giai đoạn chuyển giao lãnh đạo, còn Đức vẫn đóng vai trò ít rõ ràng hơn. Nhưng tôi nghĩ vẫn có sự nhất trí cao ở đây”, chuyên gia Valik nhận định.

Thành Đạt

Tổng hợp

MỚI NHẤT
Tổng thống Philippines lo ngại nguy cơ đảo chính quân sự, cảnh báo thiết quân luật
Tổng thống Philippines lo ngại nguy cơ đảo chính quân sự, cảnh báo thiết quân luật

(Dân trí) - Phát ngôn viên của ông Rodrigo Duterte cho biết Tổng thống Philippines có nguồn tin “rất đáng tin cậy” rằng có nguy cơ xảy ra đảo chính quân sự, đồng thời cảnh báo ông có thể tuyên bố thiết quân luật để giải quyết các vấn đề đang tồn tại của đất nước.

Thứ năm, 11/07/2019 - 01:16

Nga tiết lộ dự án tàu sân bay mới hơn 3 tỷ USD
Nga tiết lộ dự án tàu sân bay mới hơn 3 tỷ USD

(Dân trí) - Nga được cho là đã lên kế hoạch đóng một tàu sân bay phi hạt nhân 40.000 tấn cho hải quân nước này với chi phí khoảng 3,13 tỷ USD.

Thứ năm, 11/07/2019 - 11:28

Lầu Năm Góc tính cách chặn ảnh hưởng “chưa từng có” của Trung Quốc tại Nam Mỹ
Lầu Năm Góc tính cách chặn ảnh hưởng “chưa từng có” của Trung Quốc tại Nam Mỹ

(Dân trí) - Tầm ảnh hưởng “chưa từng có” của Trung Quốc tại khu vực Nam Mỹ khiến các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc cảm thấy lo ngại và phải tính toán phương án đối phó.

Thứ năm, 11/07/2019 - 11:08

175.000 USD rơi như "mưa" trên cao tốc Mỹ, người dân tranh nhau hôi của
175.000 USD rơi như "mưa" trên cao tốc Mỹ, người dân tranh nhau hôi của

(Dân trí) - Người dân tranh nhau nhặt tiền sau khi cửa một xe bọc thép bị mở ra khiến 175.000 USD bay như “mưa” trên cao tốc Mỹ.

Thứ năm, 11/07/2019 - 09:43

Mỹ thừa nhận tên lửa Triều Tiên có thể phóng tới mọi nơi trên lục địa
Mỹ thừa nhận tên lửa Triều Tiên có thể phóng tới mọi nơi trên lục địa

(Dân trí) - Lực lượng quân sự Mỹ lần đầu tiên thừa nhận rằng tên lửa đạn đạo liên lục địa Hwasong-15 của Triều Tiên có khả năng phóng tới bất kỳ nơi nào trên lục địa Mỹ.

Thứ năm, 11/07/2019 - 09:34

Tàu sân bay 4 tỷ USD của Anh lại bị rò rỉ khiến nước biển tràn vào
Tàu sân bay 4 tỷ USD của Anh lại bị rò rỉ khiến nước biển tràn vào

(Dân trí) - HMS Queen Elizabeth, tàu sân bay hiện đại và đắt đỏ nhất trong kho vũ khí Anh, tiếp tục gặp phải sự cố rò rỉ khi đang thử nghiệm trên biển. Một nguồn tin nói rằng vụ việc dường như khiến 200 tấn nước tràn vào trong tàu.

Thứ năm, 11/07/2019 - 08:28

Bị chồng Hàn bạo hành, cô dâu Việt muốn ly dị và được nuôi con
Bị chồng Hàn bạo hành, cô dâu Việt muốn ly dị và được nuôi con

Theo phóng viên TTXVN tại Seoul, chiều 9/7, đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc đã đến thăm hỏi chị L.N.T.G. – người bị chồng Hàn Quốc bạo hành - và làm việc với Trung tâm nhân quyền phụ nữ kết hôn di trú tỉnh Nam Jeolla và cảnh sát tỉnh này.

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:57

Báo Mỹ: 5 tàu có vũ trang của Iran bao vây, tính bắt giữ tàu dầu Anh
Báo Mỹ: 5 tàu có vũ trang của Iran bao vây, tính bắt giữ tàu dầu Anh

(Dân trí) - Iran bị cáo buộc điều 5 tàu có vũ trang tới vịnh Ba Tư nhằm áp sát và bắt tàu chở dầu của Anh, CNN dẫn 2 nguồn thạo tin cho biết.

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:32

Ông Trump dọa giáng thêm đòn trừng phạt “đáng kể” với Iran
Ông Trump dọa giáng thêm đòn trừng phạt “đáng kể” với Iran

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cảnh báo chính quyền Mỹ sẽ sớm tăng cường các biện pháp trừng phạt Iran sau khi Tehran “phá rào” hạn mức làm giàu uranium theo thỏa thuận hạt nhân.

Thứ năm, 11/07/2019 - 07:12

Video xe bồn bất ngờ phát nổ thành cầu lửa khổng lồ
Video xe bồn bất ngờ phát nổ thành cầu lửa khổng lồ

(Dân trí) - Một xe bồn đã bất ngờ phát nổ, tạo thành đám cháy lớn trên đường tại Western Cape, Nam Phi hôm nay 10/7.

Thứ tư, 10/07/2019 - 10:21

Đại sứ Anh tại Mỹ từ chức sau lùm xùm “nói xấu” Tổng thống Trump
Đại sứ Anh tại Mỹ từ chức sau lùm xùm “nói xấu” Tổng thống Trump

(Dân trí) - Đại sứ Anh tại Mỹ Kim Darroch đã từ chức sau khi vướng vào vụ lùm xùm “lời qua tiếng lại” với Tổng thống Donald Trump gần đây.

Thứ tư, 10/07/2019 - 09:27

Thủ tướng Merkel run lẩy bẩy lần thứ 3 trong một tháng
Thủ tướng Merkel run lẩy bẩy lần thứ 3 trong một tháng

(Dân trí) - Thủ tướng Đức Angela Merkel tiếp tục được nhìn thấy run lẩy bẩy trong lễ đón người đồng cấp Phần Lan tại Berlin hôm nay 10/7.

Thứ tư, 10/07/2019 - 08:25

ĐÁNG QUAN TÂM
Tòa án tối cao Hàn Quốc ra phán quyết bảo vệ các cô dâu ngoại quốc
Tòa án tối cao Hàn Quốc ra phán quyết bảo vệ các cô dâu ngoại quốc

(Dân trí) - Tòa án tối cao Hàn Quốc ngày 10/7 đã ra một phán quyết nới lỏng các quy định nhằm cho phép các cô dâu ngoại quốc được phép cư trú tại Hàn Quốc sau khi ly hôn.

Thứ tư, 10/07/2019 - 06:03

Mỹ bác bỏ thông tin "ngầm coi Triều Tiên là quốc gia hạt nhân"
Mỹ bác bỏ thông tin "ngầm coi Triều Tiên là quốc gia hạt nhân"

(Dân trí) - Mỹ đã bác bỏ thông tin rằng mục tiêu của họ trong các cuộc đàm phán với Triều Tiên sẽ chỉ là đóng băng chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng, động thái sẽ được hiểu là ngầm chấp nhận Triều Tiên là quốc gia hạt nhân.

Thứ tư, 10/07/2019 - 04:49

"Thót tim" cảnh bộ phận máy bay Mỹ chở 154 người như sắp “rụng” khỏi động cơ
"Thót tim" cảnh bộ phận máy bay Mỹ chở 154 người như sắp “rụng” khỏi động cơ

(Dân trí) - Các hành khách trên một chuyến bay chở 154 người của hãng hàng không Delta, Mỹ đã gặp phải một phen hốt hoảng khi chứng kiến một bộ phận gần như sắp rơi khỏi động cơ lúc máy bay đang lơ lửng trên không trung.

Thứ tư, 10/07/2019 - 04:30

Trung Quốc "giải mã" chiến lược tranh cử của Trump để tìm lối thoát thương chiến
Trung Quốc "giải mã" chiến lược tranh cử của Trump để tìm lối thoát thương chiến

(Dân trí) - Khi Mỹ và Trung Quốc chuẩn bị bắt đầu lại các cuộc đàm phán thương mại, rất ít người ở Bắc Kinh nhìn ra con đường rõ ràng cho một thỏa thuận lâu dài giữa hai nước.

Thứ tư, 10/07/2019 - 03:38

Phó Thủ tướng Thái Lan bị chỉ trích vì dùng máy bay hạng sang cho hành trình rất ngắn
Phó Thủ tướng Thái Lan bị chỉ trích vì dùng máy bay hạng sang cho hành trình rất ngắn

(Dân trí) - Phó Thủ tướng Thái Lan Prawit Wongsuwon đã gây tranh cãi khi ông sử dụng một máy bay cảnh sát trị giá 37 triệu USD cho chặng đường dài chỉ 100 km.

Thứ tư, 10/07/2019 - 03:12

Pháp “dậy sóng” vì thủ phạm khủng bố được nhà nước bồi thường tiền
Pháp “dậy sóng” vì thủ phạm khủng bố được nhà nước bồi thường tiền

(Dân trí) - Một tòa án Pháp đã gây tranh cãi khi đưa ra phán quyết yêu cầu nhà nước trả 560 USD cho một thủ phạm khủng bố vì đối tượng này đã bị xâm phạm quyền riêng tư khi bị giam trong tù.

Thứ tư, 10/07/2019 - 03:04

Hãng hàng không Anh bị phạt 230 triệu USD vì làm lộ thông tin khách hàng
Hãng hàng không Anh bị phạt 230 triệu USD vì làm lộ thông tin khách hàng

(Dân trí) - Hãng hàng không Anh British Airways bị tuyên đóng khoản phạt kỷ lục 230 triệu USD sau khi sự cố bảo mật kém trên trang web của hãng khiến kẻ xấu lợi dụng chiếm đoạt thông tin cá nhân của khoảng 500.000 khách hàng.

Thứ tư, 10/07/2019 - 01:20

Video thuyền buồm nổ như bom khi bị sét đánh tại Mỹ
Video thuyền buồm nổ như bom khi bị sét đánh tại Mỹ

(Dân trí) - Một đoạn video ngắn mới được công bố đã ghi lại cảnh thuyền buồm ở Mỹ bị sét đánh trúng và nổ tung như bom.

Thứ tư, 10/07/2019 - 12:11

Ông Tập Cận Bình yêu cầu quan chức Trung Quốc không “lười biếng”, “ngồi ăn cả ngày”
Ông Tập Cận Bình yêu cầu quan chức Trung Quốc không “lười biếng”, “ngồi ăn cả ngày”

(Dân trí) - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cảnh báo quan chức nước này không dùng cuộc chiến chống tham nhũng làm cái cớ để không làm gì và “dành cả ngày để ngồi ăn”.

Thứ tư, 10/07/2019 - 11:27

Cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ lĩnh 40 tháng tù vì câu kết với tình báo Trung Quốc
Cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ lĩnh 40 tháng tù vì câu kết với tình báo Trung Quốc

(Dân trí) - Một cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ đã bị kết án 40 tháng tù sau khi bà này nhận tội trao đổi các thông tin nhạy cảm với các nhân viên tình báo Trung Quốc để đổi lấy các món quà xa xỉ.

Thứ tư, 10/07/2019 - 11:18

Tổng thống Putin tin Nga và Ukraine có thể trở thành đồng minh
Tổng thống Putin tin Nga và Ukraine có thể trở thành đồng minh

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin vẫn tin tưởng vào mối quan hệ tốt đẹp giữa Nga và Ukraine trong tương lai, thậm chí hai nước có thể trở thành đồng minh.

Thứ tư, 10/07/2019 - 10:43

Khoảnh khắc “tia chớp” F-35C chuyển sang chế độ bay siêu âm
Khoảnh khắc “tia chớp” F-35C chuyển sang chế độ bay siêu âm

(Dân trí) - Hải quân Mỹ đã công bố bức ảnh về bài thử nghiệm của máy bay chiến đấu tàng hình F-35C, cho thấy cảnh phi công điều khiển máy bay chuyển từ vận tốc bay cận âm sang siêu âm.

Thứ tư, 10/07/2019 - 10:40