Căng thẳng Mỹ - Iran: Ba “bước hụt” khiến Iran lâm thế khó

Sai lầm chết người trong căng thẳng Mỹ - Iran có thể đẩy Tehran rơi vào tình thế chính trị khó khăn hơn bao giờ hết. Vậy những “bước hụt” đó là gì?
>>Iran tính kiện ông Trump ra tòa án quốc tế
>>Bộ trưởng Tư pháp Mỹ: Ông Trump có quyền ra lệnh hạ sát tướng Iran
>>Mỹ dọa trừng phạt Trung Quốc nếu mua dầu của Iran

Căng thẳng Mỹ - Iran: Ba “bước hụt” khiến Iran lâm thế khó - 1

Sĩ quan cảnh sát đứng bảo vệ hiện trường vụ máy bay Ukraine bị rơi ở Shahedshahr, phía Tây Nam thủ đô Tehran, Iran, ngày 8/1. (Nguồn: Reuters)

Khi bắn nhầm nguy hơn bỏ sót

Đầu tiên, lầm tưởng máy bay Mỹ xâm nhập không phận, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã vô tình bắn rơi máy bay chở khách PS752 của Ukraine hôm 8/1, khiến toàn bộ 176 người thiệt mạng, trong đó có công dân Iran, Ukraine, Canada, Anh, Afghanistan...

Ba ngày sau, Tư lệnh lực lượng hàng không vũ trụ thuộc IRGC, Thiếu tướng Amir Ali Hajizadeh đã xin lỗi, nhận hoàn toàn trách nhiệm liên quan. “Tôi ước có thể chết đi khi nghe tin về tai nạn máy bay”, ông nói. Tổng thống Iran Hassan Rouhani thừa nhận vụ bắn nhầm là “bi kịch khủng khiếp và sai lầm không thể tha thứ”. Lãnh đạo Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã gửi lời chia buồn sâu sắc tới tới gia đình các nạn nhân.

Nhầm lẫn này đã đẩy Iran vào tình thế khó khăn, khi phải đối mặt với chỉ trích từ nhiều quốc gia. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã yêu cầu Iran điều tra toàn diện và bồi thường cho gia đình nạn nhân. Nhẹ nhàng hơn, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Nga Konstantin Kosachev cho rằng đây là “thảm kịch” và kêu gọi các bên không leo thang căng thẳng.

Đáng ngại hơn, lần hiếm hoi trong lịch sử hơn 40 năm thành lập nền Cộng hòa Hồi giáo Iran, người dân đã đặt câu hỏi về vai trò của Lãnh đạo Tối cao khi Chính phủ phản ứng chậm, thậm chí có ý trì hoãn nhận trách nhiệm.

Ngày 12/1, một bộ phận người dân đã xuống đường tuần hành tại Tehran và nhiều thành phố lớn, kêu gọi ông Ali Khamenei từ chức. Vai trò của Lãnh đạo Tối cao trong Cộng hòa Hồi giáo Iran là tuyệt đối và hoạt động trên, dù không thể làm lung lay nền tảng vững chắc ấy, có thể khơi mào cho phong trào chống Chính phủ.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đổ thêm dầu vào lửa khi liên tục đăng những dòng Tweet bằng tiếng Ba Tư, cổ vũ người dân Iran. Điều chỉnh chính sách kích động biểu tình bạo loạn, đòi hỏi các thay đổi chính trị là xu hướng nổi bật năm 2019 và dự kiến sẽ tiếp diễn trong năm 2020; Iran rõ ràng không muốn trở thành một “nạn nhân” khác của làn sóng này.

Căng thẳng Mỹ - Iran: Ba “bước hụt” khiến Iran lâm thế khó - 2

Người dân Iran giận dữ xuống đường tại Thủ đô Tehran hôm 11/1. (Nguồn: Getty Images)

Khó càng thêm khó

Thứ hai, “dậu đổ bìm leo” – “bước hụt” đầu tiên đã kéo theo sai lầm khác khi ngày 11/1, cảnh sát Iran đã “bắt nhầm” Đại sứ Anh tại Iran Rob Macaire với tư cách “một người nước ngoài chưa rõ danh tính tại một cuộc tụ tập trái phép”, khẳng định ông đã được tự do 15 phút sau khi xác nhận danh tính.

Về phần mình, ông Rob Macaire phủ nhận tham gia biểu tình tại lễ tưởng niệm nạn nhân trong vụ tai nạn máy bay, đồng thời cho biết đã bị bắt giữ 30 phút sau khi rời khu vực trên.

Một lần nữa, Iran đã mắc sai lầm khi vô tình vi phạm nguyên tắc miễn trừ ngoại giao, cụ thể trong Điều 29, Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao năm 1961: “Quan chức ngoại giao không thể bị bắt hay giam giữ. Họ được miễn trừ truy tố dân sự hay hình sự, dù quốc gia chủ quản của họ có thể hủy quyền này theo Điều 32”.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên Iran vi phạm điều khoản này khi trước đó, nước này đã hợp tác cùng Đơn vị Huy động Nhân dân (PMU) tấn công Đại sứ quán Mỹ tại Iraq thời gian qua. Sai lầm này đã khiến Iran chịu chỉ trích mạnh mẽ, đồng thời làm chiến lược tận dụng áp lực cộng đồng quốc tế để hạ nhiệt căng thẳng, khiến Mỹ nhượng bộ của phe chủ hòa tại Iran khó thành hơn.

Căng thẳng Mỹ - Iran: Ba “bước hụt” khiến Iran lâm thế khó - 3

Đại sứ Anh tại Iran Rob Macaire. (Nguồn: Iran Press)

Mượn tay không còn hay

Thứ ba, Iran tiếp tục các hoạt động tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ, mượn tay lực lượng dân quân. Ngày 12/1, căn cứ Al Balad của Iraq, nơi đồn trú của chuyên gia, cố vấn Mỹ và công ty phụ trách bảo trì máy bay chiến đấu F-16, đã bị tấn công bởi 8 quả tên lửa Katyusha, khiến ít nhất 4 binh lính Iraq bị thương. Tuy nhiên, phía Mỹ không ghi nhận thiệt hại về người, khi đã điều động phần lớn lực lượng ra khỏi khu vực có thể nằm trong tầm công kích của Iran.

Được sử dụng trong nhiều xung đột lớn như Thế chiến II, Chiến tranh Triều Tiên tới Chiến tranh Việt Nam, tên lửa Katyusha phù hợp với tác chiến du kích khi giá rẻ, dễ sản xuất và sử dụng, xuất hiện gần đây nhất tại các cuộc công kích vào Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad. Do đó, nhiều khả năng dưới sự chỉ đạo và hỗ trợ vũ khí của Iran, PMU đã tấn công Al Balad.

Như vậy, sau khi trực tiếp công kích căn cứ đồn trú lính Mỹ tại Iraq bằng tên lửa đạn đạo, Tehran đã trở lại với chiến thuật mượn tay PMU để gây rối Washington. Tuy nhiên, khi vai trò Iran trong chiến dịch tấn công Mỹ đã rõ, việc núp bóng PMU không còn hiệu quả. Quan trọng hơn, cuộc tấn công diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump có xu hướng “khi xong xuôi tất cả lại về”, chấm dứt hoạt động quân sự sau vụ ám sát Tướng Qassem Soleimani của IRGC, quay về với cấm vận. Khi ấy, hành động liều lĩnh của Iran có thể khiến ông Trump xem xét tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông, bởi cách tiếp cận hòa hoãn hiện tại đang không được lòng dân Mỹ.

Theo khảo sát CNN ngày 10-11/1, 56% cử tri không đồng tình với cách xử lý quan hệ Iran của ông Tổng thống; 52% cử tri cho rằng việc ám sát Tướng Soleimani đã khiến nước Mỹ kém an toàn hơn; 94% đảng Dân chủ và 52% đảng Cộng hòa quan ngại về khả năng mở rộng xung đột.

Như vậy, những “bước hụt” kể trên đang khiến Iran đối mặt tình thế khó khăn, với khả năng bị cô lập về chính trị hiện hữu hơn bao giờ hết. Thực tế này sẽ đòi hỏi chính quyền Iran, đặc biệt là Lãnh đạo Tối cao Ali Khamenei có bước đi hợp lý nhằm hóa giải tình hình, thể hiện khả năng lãnh đạo, đập tan những hoài nghi và củng cố vị thế "ông lớn" tại khu vực Trung Đông.

Theo Phan Quân

Thế giới & Việt Nam

MỚI NHẤT
Mexico tích cực chào hàng, chuyên cơ tổng thống 130 triệu USD vẫn "ế ẩm"
Mexico tích cực chào hàng, chuyên cơ tổng thống 130 triệu USD vẫn "ế ẩm"

(Dân trí) - Sau 1 năm rao bán và tích cực chào hàng, chính phủ Tổng thống Mexico Andres Manuel Lopez Obrador vẫn chưa thể tìm được khách mua chiếc chuyên cơ 130 triệu USD của ông để xung công quỹ. Mexico thậm chí đang cân nhắc tới việc đem máy bay cho thuê để thu về ngân sách.

Thứ tư, 15/01/2020 - 08:38

Xuất hiện video 2 tên lửa Iran bắn trúng máy bay Ukraine
Xuất hiện video 2 tên lửa Iran bắn trúng máy bay Ukraine

(Dân trí) - Một đoạn video trích xuất từ camera an ninh cho thấy hai tên lửa Iran được phóng đi cách nhau 30 giây đã bắn trúng máy bay Ukraine hôm 8/1, khiến 176 người thiệt mạng.

Thứ tư, 15/01/2020 - 07:49

Nhật Bản cảnh báo Trung Quốc phải “trả giá” nếu phớt lờ quy tắc quốc tế
Nhật Bản cảnh báo Trung Quốc phải “trả giá” nếu phớt lờ quy tắc quốc tế

(Dân trí) - Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản kêu gọi Bắc Kinh tuân thủ quy tắc quốc tế trong các hoạt động tại biển Hoa Đông, nơi hai nước có tranh chấp chủ quyền đối với một số đảo.

Thứ tư, 15/01/2020 - 07:16

Video tiết lộ cảnh tan hoang tại căn cứ Mỹ sau khi bị Iran tấn công
Video tiết lộ cảnh tan hoang tại căn cứ Mỹ sau khi bị Iran tấn công

(Dân trí) - Căn cứ al-Asad chiến lược có quân Mỹ đồn trú ở Iraq đã bị phá hủy sau khi Iran phóng hàng chục tên lửa vào cơ sở này hôm 8/1 để đáp trả vụ Washington không kích giết chết tướng cấp cao của Tehran 5 ngày trước đó.

Thứ tư, 15/01/2020 - 07:02

Căn cứ Mỹ bị tấn công bằng rocket
Căn cứ Mỹ bị tấn công bằng rocket

(Dân trí) - Ít nhất 5 quả rocket đã tấn công vào căn cứ quân sự Taji, nơi có binh sĩ Mỹ và đồng minh đồn trú ở phía bắc Baghdad, Iraq ngày 14/1 giữa lúc căng thẳng Iran, Mỹ và các nước phương Tây leo thang.

Thứ tư, 15/01/2020 - 06:53

Trung Quốc bắt đầu cuộc di dân lớn nhất hành tinh với 3 tỷ chuyến đi
Trung Quốc bắt đầu cuộc di dân lớn nhất hành tinh với 3 tỷ chuyến đi

(Dân trí) - Chỉ trong 40 ngày dịp Tết Âm lịch, Trung Quốc sẽ có khoảng 3 tỷ chuyến đi của người dân nước này về quê đoàn tụ với gia đình và trở lại nơi làm việc. Đây là truyền thống hàng năm của đất nước tỷ dân và được xem là cuộc di dân lớn nhất hành tinh.

Thứ ba, 14/01/2020 - 09:33

Mỹ bất ngờ nói Iraq muốn Washington giữ quân ở lại
Mỹ bất ngờ nói Iraq muốn Washington giữ quân ở lại

(Dân trí) - Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết dù Iraq công khai muốn Washington rút quân khỏi quốc gia Trung Đông nhưng giới chức nước này lại âm thầm muốn Mỹ để binh sĩ ở lại đây.

Thứ ba, 14/01/2020 - 08:50

Iran tiết lộ số tiền đền bù "khủng" vụ bắn nhầm máy bay làm 176 người chết
Iran tiết lộ số tiền đền bù "khủng" vụ bắn nhầm máy bay làm 176 người chết

(Dân trí) - Iran có thể phải đền bù 100-150 triệu USD cho hãng hàng không Ukraine International Airlines (UIA) và các nạn nhân vụ Iran bắn nhầm máy bay chở khách mới đây, khiến 176 người thiệt mạng.

Thứ ba, 14/01/2020 - 05:21

Quan tham Trung Quốc thừa nhận đều đặn giấu tiền tham nhũng "như đi chợ"
Quan tham Trung Quốc thừa nhận đều đặn giấu tiền tham nhũng "như đi chợ"

(Dân trí) - Cựu chủ tịch Quỹ quản lý tài sản Huarong, một trong những ngân hàng giải quyết nợ xấu của Trung Quốc, thừa nhận đã nhận hối lộ hàng chục triệu USD và giấu trong một căn hộ riêng ở Bắc Kinh.

Thứ ba, 14/01/2020 - 03:14

Khoảnh khắc đu quay gãy trục, hất tung hai người xuống đất
Khoảnh khắc đu quay gãy trục, hất tung hai người xuống đất

(Dân trí) - Đu quay tại công viên giải trí ở Philippines đã gặp sự cố khiến hai người văng ra ngoài trước sự bất ngờ của khách tham quan.

Thứ ba, 14/01/2020 - 03:10

Nga nói chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương của Mỹ vì “lợi ích nhóm”
Nga nói chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương của Mỹ vì “lợi ích nhóm”

(Dân trí) - Ngoại trưởng Nga đã chỉ trích sáng kiến Ấn Độ - Thái Bình Dương của Mỹ có mục tiêu chia rẽ khu vực thành “các nhóm lợi ích”.

Thứ ba, 14/01/2020 - 02:52

Trung Quốc: “Hố tử thần” nuốt chửng xe buýt, ít nhất 6 người chết
Trung Quốc: “Hố tử thần” nuốt chửng xe buýt, ít nhất 6 người chết

(Dân trí) - Một đoạn đường bất ngờ sụt xuống và “nuốt chửng” một chiếc xe buýt khi xe này đang dừng ở trạm đón, trả khách ở Tân Cương, Trung Quốc. Tai nạn khiến ít nhất 6 người thiệt mạng, 10 người mất tích.

Thứ ba, 14/01/2020 - 02:39

ĐÁNG QUAN TÂM
Giây phút sinh tử của lính Mỹ trước “trận bão lửa” từ Iran
Giây phút sinh tử của lính Mỹ trước “trận bão lửa” từ Iran

(Dân trí) - Các binh sĩ Mỹ tại Iraq đã trải qua những giây phút sợ hãi và lo lắng khi họ phải ẩn náu trong hầm trú ẩn và không thể phòng thủ trước “mưa” tên lửa từ Iran.

Thứ ba, 14/01/2020 - 01:01

Thế giới ngập trong nợ
Thế giới ngập trong nợ

(Dân trí) - Các nước phát triển chiếm phần lớn nợ toàn cầu, trong khi đó tốc độ vay nợ ở các nước đang phát triển có xu hướng tăng nhanh hơn trong những năm gần đây, Viện Tài chính Quốc tế (IIF) cho biết.

Thứ ba, 14/01/2020 - 10:18

NATO cấp tập đáp trả việc Nga triển khai tổ hợp tên lửa “sát thủ”
NATO cấp tập đáp trả việc Nga triển khai tổ hợp tên lửa “sát thủ”

(Dân trí) - Khối liên minh quân sự NATO cho biết họ sẽ có các biện pháp đáp trả việc Nga triển khai tổ hợp dùng bệ phóng tên lửa "sát thủ" Iskander-M, bao gồm các hệ thống dùng tên lửa gây tranh cãi 9M729.

Thứ ba, 14/01/2020 - 08:54

Iran tính kiện ông Trump ra tòa án quốc tế
Iran tính kiện ông Trump ra tòa án quốc tế

(Dân trí) - Iran đang lên kế hoạch để khởi kiện Tổng thống Mỹ Donald Trump ra tòa án quốc tế liên quan đến vụ không kích sát hại tướng Qassem Soleimani, Chánh án tòa án tối cao Iran Ebrahim Raisi cho biết.

Thứ ba, 14/01/2020 - 08:48

Video ông Putin nhảy tưng bừng cùng cựu Tổng thống Mỹ
Video ông Putin nhảy tưng bừng cùng cựu Tổng thống Mỹ

(Dân trí) - Điện Kremlin đã công bố đoạn video ghi lại cảnh Tổng thống Nga Vladimir Putin và cựu Tổng Mỹ George W. Bush cùng nhau nhảy một điệu nhạc truyền thống.

Thứ ba, 14/01/2020 - 08:14

Cựu Tổng thống Pakistan bất ngờ thoát án tử hình
Cựu Tổng thống Pakistan bất ngờ thoát án tử hình

(Dân trí) - Một tòa án thượng thẩm ở Pakistan đã đảo ngược phán quyết trước đó của tòa án đặc biệt kết án tử hình đối với cựu Tổng thống Pervez Musharraf.

Thứ ba, 14/01/2020 - 07:20

Bộ trưởng Tư pháp Mỹ: Ông Trump có quyền ra lệnh hạ sát tướng Iran
Bộ trưởng Tư pháp Mỹ: Ông Trump có quyền ra lệnh hạ sát tướng Iran

(Dân trí) - Bộ trưởng Tư pháp Mỹ William Barr khẳng định Tổng thống Donald Trump có thẩm quyền ra lệnh hạ sát tướng cấp cao Iran và Nhà Trắng đã tham vấn với Bộ Tư pháp trước khi cuộc không kích diễn ra.

Thứ ba, 14/01/2020 - 07:18

Đại sứ Mỹ thăm các cựu chiến binh, trẻ khuyết tật ở ngôi làng đặc biệt
Đại sứ Mỹ thăm các cựu chiến binh, trẻ khuyết tật ở ngôi làng đặc biệt

(Dân trí) - Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink đã tới thăm Làng Hữu Nghị Việt Nam và tham gia lễ bàn giao thiết bị y tế phục vụ các cựu chiến binh Việt Nam và con em của các cựu chiến binh bị khuyết tật.

Thứ ba, 14/01/2020 - 07:12

Nữ hoàng Anh "bật đèn xanh" để vợ chồng Hoàng tử Harry rút khỏi vai trò hoàng gia
Nữ hoàng Anh "bật đèn xanh" để vợ chồng Hoàng tử Harry rút khỏi vai trò hoàng gia

(Dân trí) - Sau cuộc họp gia đình khẩn cấp, Nữ hoàng Anh Elizabeth II đồng ý để vợ chồng cháu trai Harry rút khỏi vai trò thành viên cấp cao hoàng gia và dần độc lập về tài chính.

Thứ ba, 14/01/2020 - 06:36

Ông Trump quyết hạ sát tướng Iran từ 7 tháng trước
Ông Trump quyết hạ sát tướng Iran từ 7 tháng trước

(Dân trí) - Truyền thông Mỹ đưa tin Tổng thống Donald Trump đã thông qua kế hoạch hạ sát tướng cấp cao Iran từ mùa hè năm ngoái sau khi Tehran bắn rơi máy bay không người lái của Washington.

Thứ hai, 13/01/2020 - 10:39

Mỹ dọa trừng phạt Trung Quốc nếu mua dầu của Iran
Mỹ dọa trừng phạt Trung Quốc nếu mua dầu của Iran

(Dân trí) - Bộ trưởng Tài chính Mỹ cảnh báo Trung Quốc sẽ bị trừng phạt giống như bất kỳ quốc gia nào khác nếu mua dầu của Iran.

Thứ hai, 13/01/2020 - 09:36

Vì sao Ukraine sớm biết máy bay bị bắn nhầm nhưng không vội tố cáo Iran?
Vì sao Ukraine sớm biết máy bay bị bắn nhầm nhưng không vội tố cáo Iran?

(Dân trí) - Chỉ trong vòng vài giờ sau khi Iran bất ngờ thừa nhận bắn nhầm máy bay chở khách của Ukraine, Kiev cũng đưa ra một tiết lộ quan trọng.

Thứ hai, 13/01/2020 - 07:30