Các tàu hàng tránh tuyến hàng hải được Mỹ hộ tống qua Hormuz

Trong nhiều thập kỷ, các tàu thuyền đi vào và ra khỏi Vùng Vịnh bằng cách sử dụng một hệ thống các làn đường an toàn ở giữa eo biển được thiết lập bởi cơ quan vận tải biển của Liên hợp quốc vào năm 1968, được gọi là "Hệ thống phân luồng giao thông hàng hải".

Kể từ khi chiến sự Iran bùng phát ngày 28/2, Mỹ cáo buộc các lực lượng Iran rải thủy lôi tại khu vực này, buộc tàu thuyền phải sử dụng một trong hai tuyến hàng hải tạm thời nằm sát bờ biển Iran hoặc Oman.

Hồi tháng 6, Reuters đưa tin rằng quân đội Mỹ đã hỗ trợ các tàu thuyền đi qua như một phần của hoạt động liên quan đến hàng loạt vụ chuyển dầu bí mật từ tàu này sang tàu khác để duy trì dòng chảy xuất khẩu năng lượng Vùng Vịnh, sử dụng thiết bị không người lái trên không và trên mặt nước cũng như máy bay trực thăng để hướng dẫn các tàu chở dầu.

Sáng kiến do Mỹ hỗ trợ đã giúp xuất khẩu hàng chục triệu thùng dầu, qua đó giảm thiểu tác động đối với giá năng lượng do sự gián đoạn nguồn cung dầu khí lớn nhất từ ​​trước đến nay.

Tuy nhiên, các hãng vận tải biển đánh giá tuyến hàng hải bên phía Oman của eo biển Hormuz hiện nguy hiểm hơn sau hàng loạt vụ tấn công tàu.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) hôm 14/7 tuyên bố nhận trách nhiệm về các vụ tấn công vào 2 siêu tàu chở dầu của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Theo dữ liệu của cơ quan vận tải biển thuộc Liên hợp quốc, kể từ ngày 7/7 đã có 5 tàu bị tấn công, gồm 3 siêu tàu chở dầu thô, 1 tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và 1 tàu container, đều đi qua vùng biển phía Oman - trong tuyến vận tải do Mỹ điều phối.

Các nguồn tin cho biết vẫn chưa rõ liệu tất cả các tàu có đang đi theo kế hoạch của Mỹ hay không.

Một nguồn tin vận tải biển cho hay “Mỹ dường như không kiểm soát được tình hình”, đồng thời cho biết công ty của họ đã quyết định không cho tàu đi qua eo biển Hormuz vì lo ngại an toàn của thủy thủ đoàn và tình hình an ninh ngày càng xấu đi.

“Iran vẫn có khả năng tấn công các tàu đi theo tuyến hàng hải phía Oman. Điều đó cho thấy giải pháp mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp dụng nhằm duy trì hoạt động vận tải qua eo biển khó có thể phát huy hiệu quả”, ông Torbjorn Solvedt, chuyên gia phân tích Trung Đông của hãng dịch vụ tư vấn Verisk Maplecroft, nhận định.

Trong một tuyên bố, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho biết, eo biển Hormuz vẫn mở cửa bất chấp các vụ tấn công gần đây nhằm vào tàu thương mại.

“Eo biển Hormuz vẫn mở và dầu mỏ vẫn đang được vận chuyển. Iran đang tiến hành các hành vi khủng bố khi nổ súng vào các tàu thương mại dân sự, tấn công và sát hại những người vô tội. Mỹ đang đáp trả bằng các biện pháp mạnh mẽ”, bà Wales nói.

Một quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên cho hay trong 7 ngày qua, hơn 100 tàu đã trực tiếp phối hợp với quân đội Mỹ để đi qua eo biển Hormuz trong khi hơn 300 tàu đi qua khu vực rộng hơn, cho thấy nỗ lực do Mỹ dẫn dắt đang phát huy hiệu quả, dù lưu thông vẫn thấp hơn mức trước chiến tranh.

Hôm 15/7, Iran đe dọa sẽ chặn hết các tuyến xuất khẩu năng lượng trong khu vực sau khi Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng của Tehran và cả hai bên đều tiến hành thêm các cuộc tấn công trong cuộc tranh giành quyền kiểm soát eo biển chiến lược này.