Hương vị quê ngày cận Tết ở làng nấu mật

Những ngày cuối năm, các xóm Châu Nam, Tân Lâm, Hùng Thịnh và Môn Sơn, xã Nghĩa Hành trở nên rộn ràng hơn thường lệ. Từ đầu xóm đến cuối xã, ánh lửa bập bùng hắt ra từ những lò nấu mật mía, khói bếp quyện cùng mùi mía chín lan tỏa trong không gian, tạo nên thứ hương vị rất riêng, báo hiệu mùa Tết đang đến gần.

Có mặt tại cơ sở nấu mật mía Thông Mai, một trong những lò mật lâu đời nhất địa phương với hơn 20 năm gắn bó cùng nghề, không khí sản xuất diễn ra khẩn trương. Máy nghiền mía hoạt động hết công suất, 4 lao động thay nhau ép mía, canh lửa, đảo mật không ngơi tay để kịp những đơn hàng cuối năm.

Để cho ra đời một mẻ mật mía sánh mịn, vàng óng, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn công phu. Từ khâu chọn mía già, thân chắc, nhiều nước, đến ép lấy nước, đun sôi, vớt bọt liên tục rồi cô đặc. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm, chỉ cần lơ là canh lửa, mật có thể khê, cháy, mất đi vị ngọt tự nhiên.

Anh Lê Văn Sơn, chủ lò mật Thông Mai, cho biết thời điểm từ tháng 11 đến tháng 12 âm lịch là mùa cao điểm, công suất làm việc tăng gấp đôi so với ngày thường.

Mỗi ngày, lò có thể ép 7-10 tấn mía tươi, nấu ra 500-650 lít mật thành phẩm. Giá bán hiện nay 23.000 đồng/lít, mật nấu đến đâu tiêu thụ hết đến đó.

Theo anh Sơn, ngoài phục vụ người dân trong vùng, mật mía Nghĩa Hành còn được thương lái thu mua, phân phối đi nhiều tỉnh, phục vụ nhu cầu làm bánh và chế biến các món ăn truyền thống dịp Tết.

“Dù vất vả nhưng giữ được nghề, có thêm thu nhập ổn định, chúng tôi cũng thấy ấm lòng mỗi độ Xuân về”, anh Sơn chia sẻ.

Không chỉ là kế sinh nhai, nghề nấu mật mía đã trở thành một phần ký ức, một nét văn hóa ăn sâu vào đời sống người dân Nghĩa Hành. Qua bao mùa Tết, những lò mật vẫn đỏ lửa, bền bỉ giữ gìn vị ngọt mộc mạc của quê hương giữa vòng xoáy của thị trường.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Xuân Nam, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hành, cho biết làng nghề nấu mật mía không chỉ góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn là giá trị văn hóa cần được gìn giữ.

“Chính quyền địa phương luôn khuyến khích bà con bảo tồn nghề truyền thống, đồng thời từng bước hỗ trợ quảng bá, nâng cao chất lượng sản phẩm để mật mía Nghĩa Hành, sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm), có chỗ đứng bền vững trên thị trường”, ông Nam nói.

Trong sắc vàng óng của mật, vị ngọt của mía chín và sự cần mẫn của người thợ, mùa Xuân như được chắt lọc, đọng lại trọn vẹn nơi làng quê xứ Nghệ.