Hà Nội cần xử lý gấp đốt rơm rạ và bụi xây dựng

Nhiều giải pháp bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng không khí trên địa bàn thành phố Hà Nội đã, đang và sẽ được triển khai, như di dời các nhà máy ở khu “Cao-Xà-Lá” Nguyễn Trãi; nạo vét, khơi thông dòng chảy sông Tô Lịch; thực hiện lộ trình cấm phương tiện sử dụng động cơ đốt trong (chạy xăng)… Các giải pháp này đều cần nguồn lực rất lớn để thực hiện.

Trong số các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí ở thủ đô, tình trạng đốt rơm rạ ngoại thành và bụi xây dựng ở nội thành tồn tại nhức nhối lâu nay. Nếu thành phố quyết tâm, hoàn toàn có thể giải quyết cơ bản hai nguyên nhân gây ô nhiễm này mà không tốn quá nhiều nguồn lực.

Tập quán đốt rơm rạ diễn ra trên các cánh đồng ven đô như Quốc Oai, Mỹ Đức, Chương Mỹ, Thạch Thất, Mê Linh và Sóc Sơn sau mỗi mùa thu hoạch lúa. Ngày nay, rơm rạ không còn là nguồn chất đốt sinh hoạt như trước, người nông dân ở nước ta chủ yếu đốt rơm lấy tro để tăng thêm chất dinh dưỡng cho đồng ruộng.

Một thống kê vào năm 2018 cho thấy hơn 20% tổng lượng bụi mịn PM2.5 trên địa bàn Hà Nội có nguyên nhân từ đốt rơm rạ. Khói bụi từ việc đốt rơm rạ chứa nhiều chất độc hại, ảnh hưởng không chỉ đến sức khỏe người dân mà còn làm giảm tầm nhìn của người tham gia giao thông, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn.

Ngoài ra, sân bay Nội Bài từng ghi nhận có những thời điểm khói bụi do đốt rơm rạ ở khu vực gần sân bay ảnh hưởng đến tầm nhìn của phi công khi cất hạ cánh.

Nhớ lại lần đầu đến nước Anh công tác cách đây gần 30 năm, tôi bất ngờ thấy trên các cánh đồng lúa mì sau mùa thu hoạch là vô số những kiện hình hộp chữ nhật lớn màu trắng, rải rác trên khắp cánh đồng. Hỏi ra mới biết đó là những bao vải bạt trắng đựng thân cây lúa mì sau khi đã thu hoạch, được gom lại, mang về nhà máy chế biến tiếp, chủ yếu là làm thức ăn chăn nuôi.

Sau này sang Thụy Điển công tác, tôi tiếp tục chứng kiến cảnh tượng tương tự, vô số những khối màu trắng trên đồng. Như vậy ở các nước phát triển, người ta không đốt và cũng không bỏ phí “rơm rạ” từ các đồng lúa mì sau thu hoạch như ở ta, mà coi đó là một nguồn nguyên liệu quan trọng tạo ra các sản phẩm khác, trước hết là làm thức ăn gia súc.

Những năm qua Hà Nội đã có nhiều nỗ lực để hạn chế đốt rơm rạ ở ngoại thành, nhưng tình trạng này vẫn tồn tại dai dẳng cho thấy các biện pháp đã đề ra chưa giải quyết được gốc rễ vấn đề.

Theo tôi, thành phố cần có cơ chế chính sách phù hợp để hỗ trợ việc thu gom toàn bộ số rơm rạ sau thu hoạch, và đẩy mạnh việc sử dụng rơm rạ làm nguyên liệu sản xuất hàng hóa, chăn nuôi gia súc. Khi lợi ích của việc thu gom rơm rạ lớn hơn đốt bỏ thì chắc chắn người nông dân sẽ thay đổi thói quen.

Hà Nội cần sớm xây dựng các cơ sở chế biến rơm rạ tại các huyện ven đô, vừa tạo việc làm cho nông dân vừa biến phụ phẩm nông nghiệp thành tài nguyên có giá trị kinh tế.

Đối với nguồn ô nhiễm do bụi xây dựng gây ra, chính quyền thành phố cần có các biện pháp quyết liệt hơn. Với sự phát triển của công nghệ xây dựng hiện nay, không thể chấp nhận kéo dài tình trạng “bão bụi” từ các công trường như cách đây 10-20 năm. Cụ thể, các biện pháp kỹ thuật kiểm soát bụi xây dựng đã rất phát triển và không đòi hỏi công nghệ phức tạp. Việc lắp đặt hệ thống che chắn, phun sương tự động tại các công trường, che phủ vật liệu vận chuyển, rửa bánh xe ra khỏi công trường đều đã được áp dụng rộng rãi và hoàn toàn khả thi tại Hà Nội.

Hà Nội rất cần có một bộ khung pháp lý quy định rõ ràng, chặt chẽ với chế tài mạnh để bắt buộc các công ty xây dựng, các chủ đầu tư, chủ công trình nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Đồng thời, có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xây dựng thân thiện với môi trường, phát thải thấp.

Giải quyết ô nhiễm môi trường, ô nhiễm không khí ở Hà Nội cần tiến hành đồng bộ nhiều việc, tuy nhiên với các giải pháp thành phố đang thực hiện và đẩy mạnh hai nhóm giải pháp nêu trên, chắc chắn rằng môi trường sống ở thủ đô sẽ được cải thiện đáng kể trong thời gian tới. Thành công của Hà Nội sẽ là tấm gương sáng cho các thành phố lớn khác trong cả nước, góp phần xây dựng một Việt Nam xanh, sạch, đẹp.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!