Vì sao ăn ít vẫn bị đầy hơi, chướng bụng trong dịp Tết?

BSCKI Lê Thị Cẩm Thơ, chuyên khoa Nội Tiêu hóa của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn cho biết, cảm giác chướng bụng, khó tiêu trong những ngày lễ Tết không chỉ phụ thuộc vào số lượng thực phẩm tiêu thụ, mà còn liên quan đến thói quen sinh hoạt, loại thực phẩm sử dụng và nhịp sinh học bị xáo trộn.

Nghịch lý ăn ít nhưng vẫn đầy bụng

Bác sĩ Thơ chỉ ra những nguyên nhân phổ biến âm thầm ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, ngay cả khi người bệnh cho rằng mình ăn rất ít.

Đầu tiên, việc ăn uống không đúng bữa, lúc ăn quá no, lúc lại nhịn đói quá lâu khiến dạ dày mất đi nhịp bài tiết acid ổn định. Khi bỏ bữa, axit vẫn được tiết ra nhưng không có thức ăn để tiêu hóa, gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến đau và đầy hơi.

Ngược lại, việc ăn quá no làm dạ dày và ruột căng giãn quá mức, khiến quá trình làm rỗng dạ dày chậm lại, nhu động ruột rối loạn. Từ đó, thức ăn lưu lại lâu hơn, dễ lên men, sinh hơi, gây chướng bụng và khó chịu.

Thói quen ngồi lâu một chỗ, ít vận động hoặc nằm ngay sau khi ăn cũng khiến nhu động ruột hoạt động kém hiệu quả. Thức ăn bị ứ đọng lâu hơn trong dạ dày gây cảm giác nặng nề, khó tiêu.

Bên cạnh đó, các món ăn quen thuộc ngày Tết như bánh chưng, bánh tét… cũng có thể là tác nhân. Do giàu tinh bột, lại thường đi kèm nhiều chất béo, những món này đòi hỏi hệ tiêu hóa phải làm việc vất vả hơn, khiến cảm giác nặng bụng tăng lên.

Với một số người có dạ dày nhạy cảm, đồ muối chua như dưa hành cũng có thể làm triệu chứng khó chịu rõ hơn. Ngoài ra, việc tiêu thụ nước giải khát có gas có thể làm tăng lượng hơi trong dạ dày, trong khi rượu bia dễ kích ứng niêm mạc, khiến cảm giác chướng bụng và ợ hơi rõ rệt hơn.

Làm sao để "giải cứu" chiếc bụng đau?

Để cải thiện tình trạng này, bác sĩ Thơ khuyến cáo, điều quan trọng nhất là thiết lập lại nhịp sinh học bằng cách ăn uống đúng bữa, đúng giờ; tránh ăn quá no hoặc nhịn ăn kéo dài; nên duy trì các bữa phụ như trái cây hoặc các món dễ tiêu để giúp dạ dày hoạt động ổn định hơn.

Việc vận động nhẹ 15-20 phút sau khi ăn thay vì nằm ngay sẽ giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ quá trình tống đẩy khí ra ngoài hiệu quả hơn.

Ngoài ra, bạn có thể áp dụng một số mẹo nhỏ như uống trà gừng ấm hoặc massage bụng theo chiều kim đồng hồ để giảm bớt cảm giác căng tức. Việc hạn chế tối đa các loại đồ uống có cồn và nước ngọt trong những ngày này cũng là cách để bảo vệ lớp niêm mạc dạ dày đang nhạy cảm.

Bác sĩ cảnh báo, dù đầy hơi và đau bụng là triệu chứng thường gặp, nhưng người dân không nên chủ quan. Nếu triệu chứng lặp đi lặp lại kéo dài, đó có thể là dấu hiệu của bệnh lý dạ dày tá tràng, với nhiều nguyên nhân khác nhau.

Lúc này, bạn nên đi khám tại các phòng khám chuyên khoa tiêu hóa, để được chẩn đoán và điều trị chính xác.

Nếu triệu chứng đi kèm dấu hiệu cảnh báo (gồm cơn đau bụng dữ dội, đau quặn từng cơn hoặc đau khu trú tại một điểm; nôn mửa liên tục, không thể ăn uống; đi ngoài có máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện bất thường; sốt cao kèm các triệu chứng tiêu hóa), cần đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt.