TPHCM triển khai mô hình chăm sóc sức khỏe "chưa từng có"

Sáng 27/2, nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam, Trạm Y tế phường Xuân Hòa (TPHCM) chính thức khánh thành trụ sở mới và ra mắt mô hình "Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn theo nguyên lý y học gia đình".

Theo Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng, đây được xem là mô hình đầu tiên và tiên phong tại Việt Nam trong định hướng chuyển đổi y tế cơ sở từ thụ động sang chủ động.

Trạm Y tế phường Xuân Hòa tọa lạc tại số 18 Võ Văn Tần, với khuôn viên 558m², tổng diện tích sàn xây dựng 1.782m², được đầu tư gần 28 tỷ đồng từ ngân sách thành phố, bao gồm toàn bộ chi phí xây dựng, trang thiết bị và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Cơ cấu tổ chức gồm 3 phòng quản lý điều hành, 4 khoa chuyên môn kỹ thuật và 2 điểm trạm tiếp cận cộng đồng, với 63 nhân sự, trong đó có 18 bác sĩ thuộc các chuyên khoa cơ bản.

Tại buổi lễ, ông Nguyễn Hùng Hậu, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Hòa, nhấn mạnh, đây không chỉ là sự kiện có ý nghĩa đối với riêng địa phương mà còn là bước cụ thể hóa chủ trương lớn của thành phố trong việc củng cố, nâng cao chất lượng hệ thống y tế cơ sở - nền tảng quan trọng của một nền y tế hiện đại, công bằng và hiệu quả.

Mô hình đầu tiên của TPHCM và cả nước: Từ "ngồi chờ" sang "chủ động quản lý"

Điểm cốt lõi của sự kiện không nằm ở tòa nhà mới hay trang thiết bị hiện đại, mà ở sự thay đổi căn bản trong tư duy vận hành. Trạm là nơi đầu tiên được Sở Y tế TPHCM thí điểm mô hình "Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn theo nguyên lý y học gia đình".

Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM, không giấu được xúc động khi phát biểu tại lễ khánh thành: "Đây là mô hình mà chúng tôi đã ấp ủ, mong mỏi từ rất lâu. Trạm Y tế phường Xuân Hòa là đơn vị đầu tiên được thành phố chọn thí điểm mô hình hoạt động hoàn toàn mới và có thể nói là tiên phong của cả nước".

Trước đây, trạm y tế phường hoạt động theo mô hình truyền thống: chờ người dân đến khám rồi mới tiếp nhận, xử lý. Với mô hình mới, các đội chăm sóc sức khỏe sẽ chủ động quản lý, nắm bắt tình trạng sức khỏe của từng người dân trên địa bàn được phân công; tiến hành phân loại, xác định nhóm ưu tiên; xây dựng kế hoạch khám và theo dõi sức khỏe một cách liên tục, ngay cả khi người dân chưa có triệu chứng bệnh.

Thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, UBND phường đã ban hành quyết định thành lập 6 đội chăm sóc sức khỏe, phụ trách 24 khu phố trên toàn địa bàn. Mỗi đội phụ trách khoảng 6.000-6.700 dân, gồm 1 bác sĩ chịu trách nhiệm chuyên môn tổng thể, 1 điều dưỡng theo dõi bệnh mạn tính, 1 dược sĩ tư vấn sử dụng thuốc, 1 y sĩ/y tế công cộng quản lý dữ liệu và truyền thông sức khỏe, cùng 6 cộng tác viên cộng đồng kết nối trực tiếp với từng hộ gia đình.

Theo BSCKI Tăng Phước Quân, đại diện đội chăm sóc sức khỏe tại Trạm Y tế phường Xuân Hòa, các nhóm sẽ ưu tiên các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ em dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

"Khi có vấn đề phát sinh, chúng tôi sẽ trực tiếp xử lý tại cộng đồng; trường hợp cần thiết sẽ kết nối với bác sĩ chuyên khoa tuyến trên để được hỗ trợ chuyên môn", bác sĩ này cho biết.

Bên cạnh đó, Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng cũng khẳng định vai trò của công nghệ trong vận hành mô hình. Sở đang khẩn trương phối hợp xây dựng nền tảng ứng dụng quản lý sức khỏe người dân theo địa bàn, giúp quản lý dữ liệu, theo dõi bệnh mạn tính, nhắc lịch tái khám và kết nối người dân với đội ngũ y tế.

"Người dân ở mỗi khu vực sẽ biết rõ bác sĩ phụ trách của mình, có số điện thoại, có kênh liên lạc trực tiếp để trao đổi khi cần. Các đội sẽ sẵn sàng tương tác 24/7", ông Thượng nhấn mạnh.

Tại buổi lễ, ông Thượng cũng thẳng thắn bày tỏ mô hình không phải là ý tưởng hoàn toàn mới, trước đây chưa triển khai được vì nhiều lý do. Hiện nay khi trạm y tế được chuyển về UBND phường, xã quản lý trực tiếp. Đây là điều kiện rất thuận lợi để triển khai thực chất.

Song hành với đó, UBND phường Xuân Hòa cũng dự kiến triển khai thí điểm mô hình "ATM thuốc" cung ứng thuốc thiết yếu kịp thời, thuận tiện cho người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và các đối tượng cần điều trị thường xuyên tại cộng đồng.

"Thách thức lớn nhất là xây dựng niềm tin"

Chia sẻ với phóng viên báo Dân trí, BSCKI Phạm Thị Châu, Phó Giám đốc Trạm Y tế phường Xuân Hòa cho biết, trạm hiện đã được trang bị máy điện tim, siêu âm, X-quang và các xét nghiệm cơ bản, đảm bảo năng lực khám chữa bệnh ban đầu tương đối đầy đủ.

Tuy nhiên, theo bác sĩ Châu, điểm mấu chốt của mô hình lần này không nằm ở trang thiết bị mà ở phương thức tiếp cận chủ động đến với người dân, quản lý và theo dõi sức khỏe ngay tại địa bàn phụ trách. Đây là hướng đi theo nguyên lý y học gia đình - lấy người dân làm trung tâm, chăm sóc chủ động thay vì thụ động chờ người bệnh đến.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không phải là nguồn lực hay kỹ thuật, mà là con người và niềm tin.

"Khó khăn lớn nhất sẽ là việc quản lý đầy đủ thông tin sức khỏe của người dân. Để làm được điều đó, cần có sự hợp tác và tin tưởng từ phía người dân. Một số người có thể còn e ngại khi chia sẻ thông tin về tình trạng bệnh tật hoặc dữ liệu cá nhân. Việc xây dựng niềm tin, tạo sự gần gũi và bảo đảm tính bảo mật thông tin sẽ là yếu tố then chốt", bà chia sẻ.

Bên cạnh đó, bà Châu cũng bày tỏ kỳ vọng lớn vào sự đồng hành của Sở Y tế và các bệnh viện. Khi phần mềm hồ sơ sức khỏe điện tử được triển khai đồng bộ, công tác theo dõi và chăm sóc sức khỏe người dân sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Bà tin rằng mô hình này sẽ phát huy tốt vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Về mục tiêu cụ thể, đến cuối năm 2026, phường Xuân Hòa đặt kế hoạch trên 90% người dân trong khu vực thí điểm được lập hồ sơ sức khỏe điện tử cá nhân; trên 95% người thuộc nhóm nguy cơ cao được cập nhật hồ sơ đầy đủ; trên 70% người mắc tăng huyết áp và đái tháo đường đang điều trị ổn định được quản lý và theo dõi ngay tại tuyến cơ sở.

Mạng lưới bệnh viện đồng hành: Không để trạm y tế hoạt động đơn lẻ

Một trong những điểm đáng chú ý của mô hình là sự tham gia trực tiếp của nhiều bệnh viện lớn. Cùng ngày, lễ ký kết bản ghi nhớ hợp tác chuyên môn giữa nhiều bệnh viện lớn trên địa bàn và Trạm Y tế phường Xuân Hòa cũng được tổ chức trang trọng, đánh dấu bước đi đầu tiên trong xây dựng mạng lưới y tế liên thông từ cơ sở đến tuyến trên.

Theo Kế hoạch số 660/KH-SYT ngày 21/1/2026 của Sở Y tế TPHCM, Bệnh viện Nhân dân Gia Định - Cơ sở 2 được phân công hỗ trợ chuyên môn cho Trạm Y tế phường Xuân Hòa về các hoạt động chuyên môn y tế, đào tạo phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ nghiên cứu khoa học. 

Khi đội chăm sóc sức khỏe làm việc, đội sẽ chủ động thông tin về tình trạng bệnh của người dân về trạm y tế. Người bệnh sau đó sẽ được hẹn lịch thăm khám và theo dõi bệnh tại trạm y tế. Kết quả điều trị sẽ được gửi về đội chăm sóc để tiếp tục theo dõi tại nhà. 

Nếu phát hiện bệnh vượt quá khả năng chuyên môn, các bác sĩ sẽ hội chẩn trực tuyến với Bệnh viện Nhân dân Gia Định để đưa ra kế hoạch điều trị phù hợp hoặc chuyển tuyến nếu cần thiết. Sau khi xuất viện, bệnh án sẽ được lưu tại trạm y tế, người dân tiếp tục được đội chăm sóc sức khỏe theo dõi bệnh tại nhà. 

Bên cạnh đó, trạm y tế đã chủ động tham mưu Đảng ủy - UBND phường về chủ trương phối hợp với nhiều bệnh viện chuyên khoa ngay trên địa bàn: Viện Pasteur TPHCM hỗ trợ giám sát dịch tễ và phòng chống bệnh truyền nhiễm; Bệnh viện Da Liễu hỗ trợ tư vấn chuyên môn và truyền thông sức khỏe; Bệnh viện Mắt hỗ trợ tầm soát bệnh mắt cho người cao tuổi và tật khúc xạ; Bệnh viện Tai Mũi Họng hỗ trợ đào tạo cập nhật kiến thức liên tục; Bệnh viện Y học Cổ truyền xây dựng hệ thống chuyển tuyến chuyên khoa và hỗ trợ hội chẩn từ xa.

Đặc biệt, Viện Pasteur TPHCM cũng tham gia hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp về y tế dự phòng, giám sát dịch tễ, tiêm chủng và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế cơ sở - góp phần bảo đảm tính khoa học và bền vững của mô hình.

"Đây là mô hình toàn diện và nổi bật, hỗ trợ nhiều cho người dân sau này. Viện Pasteur TPHCM sẽ hỗ trợ hết mình cho phường Xuân Hòa, đặc biệt trong việc phát hiện sớm và xử lý ổ dịch cũng như công tác Tiêm chủng mở rộng, nâng cao năng lực phòng chống dịch bệnh, giám sát bệnh", PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó viện trưởng Viện Pasteur TPHCM chia sẻ.

Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng khẳng định quan điểm nhất quán, Sở Y tế sẽ không để trạm y tế hoạt động đơn lẻ. Khi người bệnh xuất viện, bệnh viện sẽ giới thiệu về trạm y tế để tiếp tục được quản lý và chăm sóc tại cộng đồng. Điều này giúp bảo đảm tính liên tục trong điều trị, đồng thời giảm tải cho tuyến trên.

Đồng thời, ông Thượng cũng khẳng định, năm 2026 được xác định là năm trọng điểm đầu tư cho y tế cơ sở. Nếu không xây dựng được y tế cơ sở vững mạnh thì hệ thống y tế thành phố không thể hoàn thành tốt nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân. Y tế cơ sở phải thực sự trở thành nền tảng của toàn hệ thống - nơi gần dân nhất, hiểu dân nhất và phục vụ dân kịp thời nhất.

Trong thời gian tới, Sở Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn để các phường, xã khác đăng ký thí điểm, với phương châm "vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, vừa nhân rộng". Nếu thí điểm tại Xuân Hòa thành công, đây sẽ trở thành mô hình tham chiếu để triển khai rộng trên toàn thành phố.