Bác sĩ kể về quyết định sinh - tử: "Không làm thì bé chết chắc"

Trong y khoa, không phải mọi quyết định đều có đủ thời gian để cân nhắc trọn vẹn. Có những thời điểm, người bác sĩ phải chấp nhận cả cơ hội lẫn rủi ro song hành. Khi ấy, bản lĩnh chuyên môn của thầy thuốc được thể hiện rõ nhất.

Những khoảnh khắc quyết định sinh - tử

Hơn 25 năm trước, lúc còn là bác sĩ nội trú trẻ, bác sĩ Nguyễn Trương Khương từng đối diện tình huống như vậy. Đó là trường hợp của một người bệnh nhiễm trùng nặng, xin về nhà vì không đủ điều kiện điều trị.

Ông nhớ lại, nếu để bệnh nhân về thì chắc chắn ông ấy sẽ không qua khỏi. Còn giữ người bệnh ở lại đồng nghĩa với việc chấp nhận toàn bộ áp lực và cả những xoay xở ngoài chuyên môn.

Cuối cùng, bác sĩ Khương thuyết phục, động viên và nói thẳng về khả năng điều trị: “Con không dám hứa với chú 100%, nhưng kinh nghiệm với bệnh này, tụi con chữa được...”.

Đó không phải sự liều lĩnh, mà là quyết định dựa trên đánh giá chuyên môn và trách nhiệm với sinh mạng người bệnh. Và thành quả sau đó là bệnh nhân được cứu sống.

Chính trải nghiệm ấy đã đặt nên nền móng cho cách ông nhìn nhận nghề y, rằng nếu buông tay khi còn cơ hội, người bác sĩ đã tự từ chối vai trò của mình.

Nhiều năm sau, một ca bệnh khác tiếp tục thử thách quan điểm đó của vị bác sĩ. Một bé trai hơn một tuổi bị hóc hạt dưa, dị vật mắc trong phế quản gây viêm phổi nặng và suy hô hấp.

Không can thiệp thì nguy cơ tử vong rất cao, nhưng can thiệp gây mê cũng đầy rủi ro. Giữa buổi hội chẩn toàn viện đêm giao thừa, bác sĩ Khương quyết đoán đề nghị: "Nếu không làm thì bé chết chắc. Tôi chỉ cần vài phút, một liều mê nhẹ thôi. Tôi làm được".

Ca nội soi diễn ra đúng như lời người thầy thuốc khẳng định. Dị vật được lấy ra trong chưa đầy một phút và đứa trẻ thở trở lại. Khi nhìn lại, ông không nói nhiều về thành tích, chỉ giản dị: "Lúc đó tôi không thấy sợ. Trong đầu chỉ nghĩ làm sao cứu được bé. Chỉ có vậy thôi".

Y đức không nằm ở khẩu hiệu

Từ những trải nghiệm lâm sàng ấy, ThS.BSCKII Nguyễn Trương Khương không nói về y đức như một khái niệm trừu tượng. Với ông, y đức thể hiện qua hành vi như cách bác sĩ giao tiếp, cách họ cân nhắc lợi ích - nguy cơ, và cách họ đối diện với trách nhiệm khi kết quả không như mong muốn.

Việc thuyết phục người bệnh tiếp tục điều trị, tìm cách xoay xở nguồn lực để giữ lại cơ hội sống, hay sẵn sàng nhận phần khó nhất trong hội chẩn… là những biểu hiện rất cụ thể của đạo đức nghề nghiệp. Ở đó, lợi ích của người bệnh được đặt làm trung tâm, chứ không phải sự an toàn cá nhân hay sự thuận lợi hành chính.

Theo bác sĩ Khương, chuyên môn phải đi cùng kỷ luật, và kỷ luật phải được xây dựng trên nền tảng sự tử tế. Y đức không tách rời khỏi chuyên môn, mà là điều kiện để chuyên môn được thực thi một cách chính danh, đáng tin cậy.

Trong bối cảnh y tế vận hành theo cơ chế thị trường, áp lực về chi phí, doanh thu và cạnh tranh là điều không thể phủ nhận. Chính vì vậy, chuẩn mực nghề nghiệp càng cần được xác lập rõ ràng.

Từ cứu một người đến xây dựng một hệ thống

Khi chuyển sang vai trò Giám đốc chuyên môn tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, phạm vi trách nhiệm của bác sĩ Khương thay đổi, khi không còn ở một ca bệnh cụ thể mà gánh vác chất lượng chuyên môn của cả tập thể.

Theo ông, một bệnh viện phát triển không chỉ dựa vào quy mô hay trang thiết bị, mà phải xây dựng được đội ngũ vững tay nghề, trong một môi trường tôn trọng chuẩn mực chuyên môn. Khái niệm "giữ tâm sáng" lúc này là nguyên tắc vận hành của tổ chức.

Ở tuổi ngoài 50, bác sĩ Khương không nói về thành tích, mà nhắc đến 3 giá trị giản dị: sức khỏe, hạnh phúc và biết ơn.

Cụ thể, sức khỏe là nền tảng để tiếp tục hành nghề trong một lĩnh vực tiêu hao cả thể chất lẫn tinh thần. Hạnh phúc là cảm giác mỗi sáng đến bệnh viện với tâm thế nhẹ nhàng, được làm việc cùng đồng nghiệp tử tế và thấy người bệnh khỏe mạnh trở về nhà. Còn biết ơn là thái độ trân trọng nghề nghiệp đã cho mình cơ hội sống có ích.

Sau gần ba thập kỷ gắn bó với y khoa, bác sĩ Nguyễn Trương Khương luôn nhất quán giữa suy nghĩ và hành động. Với ông, giữ tâm sáng không chỉ là lựa chọn đạo đức. Đó còn là điều kiện để sự nghiệp được duy trì ổn định trong một môi trường nhiều áp lực.

Và khi người thầy thuốc đủ tỉnh táo để giữ chuẩn mực của mình, họ không chỉ cứu một người bệnh, mà còn góp phần xây dựng một hệ thống y tế đáng tin cậy cho cộng đồng.