Thuốc trị ho, dùng khi nào?

Ho là một phản xạ của cơ thể nhằm làm sạch đường thở, không bị ứ đọng các chất dịch tiết, chất kích thích, vật lạ, vi khuẩn... Đây là một cơ chế để bảo vệ tốt bộ máy hô hấp. Tuy nhiên, nếu ho ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày thì cần thiết phải dùng thuốc trị ho.

Thông thường, phản xạ ho sẽ xảy ra khi bị cảm lạnh, nhiễm virut cúm, các tình trạng dị ứng, các bệnh có ảnh hưởng đến đường hô hấp (hen, viêm phế quản, viêm phổi, viêm xoang, viêm tai giữa...), hút thuốc lá hoặc hút thuốc lá thụ động, ô nhiễm không khí, bệnh lý trào ngược dạ dày - thực quản. Một số thuốc như thuốc ức chế men chuyển điều trị tăng huyết áp có thể gây ho.

Những lưu lý khi dùng thuốc trị ho

Thuốc tác dụng trên đờm: Là tất cả các thuốc làm thay đổi đặc tính, tính chất, số lượng và độ bám dính của đờm trên bề mặt đường thở. Thông thường trên đường thở lúc nào cũng có một lớp nhầy, có độ dính, độ ẩm và số lượng vừa phải để bảo vệ đường hô hấp. Nhưng khi hệ hô hấp bị bệnh lý thì lớp nhầy này bị thay đổi tính chất, trở nên bám dính, đặc quánh và khi đó nó được gọi là đờm. Các thuốc tác dụng trên đờm bao gồm thuốc làm loãng đờm, thuốc hóa giáng đờm.

Tư vấn dùng thuốc cho bệnh nhân. Ảnh: TM
Tư vấn dùng thuốc cho bệnh nhân. Ảnh: TM

Thuốc làm loãng đờm là những thuốc làm tăng sự tiết dịch (chủ yếu là nước) trên bề mặt đường hô hấp. Sự tăng tiết này làm đờm có thêm nước hòa tan nên sẽ làm tăng khối lượng đờm, tăng thể tích đờm, đờm trở nên lỏng ra. Thuốc điển hình trong nhóm này là guaifenesin, natribenzoat, terpinhydrat... Thuốc hóa giáng đờm là những thuốc tác dụng trực tiếp vào đờm, làm cho đờm bớt đặc, dễ bị thải bỏ ra ngoài nhờ phản xạ ho... đó là là những thuốc: acetylcystein, ambroxol, carbocistein, bromhexin...

Thuốc tác dụng trên đờm chỉ thực sự phát huy tác dụng khi dùng thuốc đó với nước. Thuốc sẽ không đạt hiệu quả tối đa nếu không uống nước nhiều và đầy đủ. Nước là một chất trực tiếp làm tăng dịch tiết trong đờm, tăng độ loãng cho đờm. Thường phải uống ít nhất 1,5 lít nước/ngày với một người trưởng thành.

Không phải bất kỳ trường hợp nào cũng cần dùng thuốc long đờm, mà phải xem có đờm ở mức độ nào mới cần dùng thuốc. Ví dụ một trẻ nhỏ dưới 1 tuổi bị ho, nếu đang có sự tăng tiết đờm quá nhiều, đang nhiều ran ẩm và ran nổ, đang có viêm phổi sòng sọc thì việc dùng thuốc lúc này sẽ đẩy viêm phổi mạnh hơn. Bởi vì khi dùng thuốc, phổi sẽ càng nhiều dịch, càng nhiều tiếng ran hơn và càng khó thở... Hoặc trường hợp bệnh nhân đang bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), lượng đờm tiết ra trong những đợt cấp tính là rất dữ dội. Nếu tiếp tục dùng các thuốc này vào sẽ rất bất lợi, vì ho sẽ càng tăng và khó thở sẽ càng rõ rệt. Vấn đề lúc này phải giảm tiết đờm nhằm mục tiêu kiểm soát lượng đờm cho phép trước khi quyết định dùng thuốc tác dụng trên đờm vào thời điểm sau đó. Xác định rõ mức độ đờm thế nào, dùng khi nào hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ, sự cẩn thận, sự tỉ mỉ trong khám bệnh cũng như kinh nghiệm điều trị của bác sĩ.

Thuốc giảm ho: Thuốc có tác dụng giảm ho do ức chế trung tâm gây ho như codein, pholcodin, dextromethorphan. Trong đó, codein và pholcodin có tác dụng gây nghiện, giảm đau và ức chế nhẹ trung tâm hô hấp. Dextromethorphan không gây nghiện, không có tác dụng giảm đau.

Những thuốc trị ho có chứa codein chỉ dành cho người lớn, không dùng cho trẻ em vì gây ức chế hô hấp. Đặc biệt, những thuốc trị ho có chứa codein chống chỉ định cho trẻ dưới 18 tuổi vừa được cắt và/hoặc nạo V.A (dùng để giảm đau). Các thuốc giảm ho trên chỉ dùng trong trường hợp ho khan không có đờm (ho do cảm cúm, ho do kích ứng, dị ứng), ho nhiều làm người bệnh mệt mỏi, mất ngủ, không dùng trong trường hợp ho có đờm (trong bệnh viêm phế quản mạn, giãn phế quản); không dùng cho người suy hô hấp, hen suyễn, trẻ em, phụ nữ có thai và cho con bú.

Thuốc kháng histamin: Một số thuốc kháng histamin chống dị ứng (kháng histamin H1 thế hệ 1) đồng thời có tác dụng làm dịu, giảm ho và an thần như diphenylhydramin, chlopheniramin, alimemazine, promethazine. Thuốc được điều trị các chứng ho khan do dị ứng, kích ứng. Nhược điểm chính của các thuốc này là gây buồn ngủ do tác động trên các thụ thể H1 ở não vì vậy bất lợi khi dùng thuốc ban ngày nhưng thuận lợi khi dùng về đêm và không được dùng thuốc khi lái xe, lái máy bay, vận hành máy móc... Loại thuốc này cũng có tác dụng làm khô đặc dịch tiết, khó tống đờm, có thể gây ra cục đờm tắc nghẽn vì vậy không nên dùng trong trường hợp ho có đờm, người hen suyễn.

Nên dùng liều thấp nhất có tác dụng và trong thời gian càng ngắn càng tốt để hạn chế tác dụng phụ của thuốc. Không dùng đồng thời kết hợp thuốc giảm ho với thuốc long đờm vì đờm sẽ tiết nhiều hơn nhưng không ho khạc ra được.

Ngoài ra, các thuốc tê do tác dụng gây tê các ngọn dây thần kinh gây phản xạ ho nên cũng làm giảm ho như các hoạt chất benzonatat, menthol, lidocain... được dùng qua đường hít, ngậm. Các thuốc làm dịu ho do có tác dụng bảo vệ, bao phủ các trung tâm cảm giác ở họng, hầu như glycerol...

Cần lưu ý, những thuốc trị ho phối hợp nhiều thành phần (neocodion, codepect, atussin, arsiba...) ngoài tác dụng phụ có thể gây tương tác bất lợi với các thuốc khác khi dùng cùng lúc.

Theo BS. Lê Anh Tiến

Sức khỏe & Đời sống

MỚI NHẤT
Nhà vệ sinh bệnh viện: Ngã ngửa với hành vi của các "thượng đế"
Nhà vệ sinh bệnh viện: Ngã ngửa với hành vi của các "thượng đế"

Cảnh người bệnh, người nhà dội nước lênh láng ra sàn NVS, không xả nước hoặc vứt giấy lau bừa bãi dù bên cạnh có thùng rác là khá phổ biến... Một lãnh đạo BV đa khoa tỉnh Lào Cai cho biết, BV gặp nỗi khổ khó nói là một số bệnh nhân, người nhà có thói quen vệ sinh bằng lá, cành cây dù có giấy vệ sinh, xà phòng...

Thứ ba, 29/11/2016 - 10:25

Xuất huyết não do uống nước tăng lực
Xuất huyết não do uống nước tăng lực

(Dân trí) - Uống nước tăng lực không chỉ làm tăng nguy cơ cao huyết áp cao mà còn gây xuất huyết não. Một nghiên cứu từ Đại học Alabama ở Birmingham (UAB) đã ghi nhận ca bệnh đầu tiên bị xuất huyết não do hệ quả trực tiếp của việc uống nước tăng lực.

Thứ ba, 29/11/2016 - 09:48

Bội chi quỹ bảo hiểm y tế hàng trăm tỉ đồng
Bội chi quỹ bảo hiểm y tế hàng trăm tỉ đồng

(Dân trí) - Trong 9 tháng đầu năm nay, tỉnh Quảng Nam có trên 2,5 triệu lượt khám chữa bệnh với tổng chi phí hơn hơn 1 ngàn tỷ đồng, đẩy quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn tỉnh bội chi trên 361 tỷ đồng.

Thứ ba, 29/11/2016 - 08:25

Hạn chế 99% nguy cơ liệt sau phẫu thuật cột sống nhờ hệ thống cảnh báo đặc biệt
Hạn chế 99% nguy cơ liệt sau phẫu thuật cột sống nhờ hệ thống cảnh báo đặc biệt

(Dân trí) - Với việc ứng dụng hệ thống Cảnh báo rễ thần kinh trong phẫu thuật cột sống, các bác sĩ của bệnh viện Đại học Y (Hà Nội) đã phẫu thuật thành công 2 ca có tiền sử bệnh cột sống với nhiều lần phẫu thuật, có nguy cơ tai biến rất cao trong ngày 28/11.

Thứ ba, 29/11/2016 - 06:19

“Trị” chứng tiểu đêm không khó!
“Trị” chứng tiểu đêm không khó!

Việc phải thức dậy hơn một lần để “giải quyết nỗi buồn” trong đêm ảnh hưởng không ít tới chất lượng giấc ngủ và sức khoẻ nói chung của rất nhiều người.

Thứ ba, 29/11/2016 - 05:34

Phẫu thuật thẩm mỹ “chui” nhan nhản vì "đá bóng" trách nhiệm?
Phẫu thuật thẩm mỹ “chui” nhan nhản vì "đá bóng" trách nhiệm?

(Dân trí) - Các cơ sở thẩm mỹ nếu có thực hiện các ca phẫu thuật đều nằm ở tầng 2, có camera quan sát từ cổng, có người cảnh giới. Bởi vậy, cơ quan chức năng khó phát hiện và xử phạt về hành vi phẫu thuật thẩm mỹ “chui”. Có chăng chỉ là xử phạt hành vi quảng cáo hành nghề sai so với giấy phép được cấp.

Thứ ba, 29/11/2016 - 04:29

Bé gái 10 tuổi nguy kịch vì ngã xuống ao khi đi bắt ốc
Bé gái 10 tuổi nguy kịch vì ngã xuống ao khi đi bắt ốc

Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai vừa cấp cứu cho bé Đinh Nguyễn Ngọc Tuyên, 10 tuổi, ngụ xã Bắc Sơn, huyện Trảng Bom, Đồng Nai trong tình trạng suy hô hấp, suy tuần hoàn nặng, hôn mê sâu, phải thở máy do bị ngạt nước.

Thứ hai, 28/11/2016 - 10:28

Tại sao rau mầm dễ gây ngộ độc?
Tại sao rau mầm dễ gây ngộ độc?

(Dân trí) - Rau mầm đã là nguyên nhân gây bệnh và ngộ độc cho hơn 2.500 người, với 186 ca nhập viện và ba ca tử vong trong hai thập kỷ qua tại Mỹ.

Thứ hai, 28/11/2016 - 04:28

Mua hơn 700kg thịt heo thối từ Bình Định về Đắk Lắk tiêu thụ
Mua hơn 700kg thịt heo thối từ Bình Định về Đắk Lắk tiêu thụ

(Dân trí) - Sau khi bị phát hiện, tài xế lái xe tải khai nhận đã mua số thịt heo không rõ nguồn gốc và đang bốc mùi hôi thối với giá 50.000 đồng/kg để bán lại cho các quán nhậu kiếm lời.

Thứ hai, 28/11/2016 - 03:03

Bé trai bị thanh sắt đâm xuyên ngực hồi phục kỳ diệu
Bé trai bị thanh sắt đâm xuyên ngực hồi phục kỳ diệu

(Dân trí) - Té từ lầu 2, cậu bé bị thanh sắt hàng rào đâm xuyên từ sau ra trước ngực. Cháu nhập viện với vết thương chí mạng nguy cơ tử vong bất kỳ lúc nào, song nỗ lực cứu chữa, can thiệp kịp thời của các bác sĩ đã giữ lại sự sống cho cháu.

Thứ hai, 28/11/2016 - 01:09

Tăng thủy sản "ngậm" phụ gia, chất bảo quản, kháng sinh cấm
Tăng thủy sản "ngậm" phụ gia, chất bảo quản, kháng sinh cấm

(Dân trí) - Trong khi chất tạo nạc salbutamol trong thịt giảm, thậm chí không phát hiện ra thì tỉ lệ vi phạm chỉ tiêu hóa chất, kháng sinh cấm trong hải sản lại tăng so với năm 2015.

Thứ hai, 28/11/2016 - 10:30

‘Kích hoạt não’ để con thành thiên tài?
‘Kích hoạt não’ để con thành thiên tài?

Theo lời quảng cáo, sau hai ngàyđược “kích hoạt não” với gần 9 triệu đồng, con bạn có thể sẽ trở thành một thiên tài (!?).

Thứ hai, 28/11/2016 - 09:49

ĐÁNG QUAN TÂM
Miếng keo độn ngực trôi tuột xuống bụng sau vài năm phẫu thuật
Miếng keo độn ngực trôi tuột xuống bụng sau vài năm phẫu thuật

Một người phụ nữ họ Vương ở Trung Quốc đã phải đến bệnh viện kiểm tra sau khi phát hiện bộ ngực ngày càng nhỏ đi, trong khi bụng to dần lên.

Thứ hai, 28/11/2016 - 07:40

Gần 450 Tăng ni, Phật tử đăng ký hiến tạng cứu người
Gần 450 Tăng ni, Phật tử đăng ký hiến tạng cứu người

(Dân trí) - Hưởng ứng lời kêu gọi bố thí thân xác của nhà Phật, hàng trăm Tăng ni, Phật tử đã viết đơn tình nguyện hiến tạng và hiến xác cho y học. Đây là kết quả từ cuộc vận động hiến mô tạng tại chùa Giác Ngộ, TPHCM.

Thứ hai, 28/11/2016 - 07:27

Những chất xơ phòng chống táo bón hiệu quả cho trẻ nhỏ
Những chất xơ phòng chống táo bón hiệu quả cho trẻ nhỏ

Khi trẻ bị táo bón, điều đầu tiên cha mẹ nghĩ đến là bổ sung chất xơ. Vậy có những loại chất xơ nào và tác dụng của chúng ra sao?

Thứ hai, 28/11/2016 - 06:36

Mỹ phẩm làm trắng da… giá 2.000 đồng
Mỹ phẩm làm trắng da… giá 2.000 đồng

(Dân trí) - Tại một số xã vùng sâu của tỉnh Đắk Nông, nhiều chị em chỉ cần bỏ ra 2.000 đồng là có thể mua được một sản phẩm làm đẹp. Loại mỹ phẩm “giá rẻ như cho” này thường được quảng cáo với vô số công dụng như: làm trắng da, tẩy tế bào chết, trị thâm, trị mụn…

Thứ hai, 28/11/2016 - 04:20

Tây Ninh: Phát hiện một trường hợp dương tính với vi rút Zika
Tây Ninh: Phát hiện một trường hợp dương tính với vi rút Zika

Chiều 26/11, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Nguyễn Thanh Ngọc, Trưởng Ban Chỉ đạo phòng chống dịch bệnh tỉnh, cho biết đã phát hiện có một trường hợp đầu tiên ở Tây Ninh dương tính với vi rút Zika.

Chủ nhật, 27/11/2016 - 10:19

Hà Nội: Người dân được tầm soát ung thư đường tiêu hóa với giá siêu rẻ
Hà Nội: Người dân được tầm soát ung thư đường tiêu hóa với giá siêu rẻ

(Dân trí) - Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Nguyễn Đức Chung cho biết, hiện Trung tâm kỹ thuật cao và Tiêu hóa (BV Xanh Pôn) đã mua được hệ thống tầm soát ung thư đường tiêu hoá của Nhật và sẽ thực hiện tầm soát ung thư cho người dân Hà Nội với mức giá rẻ.

Chủ nhật, 27/11/2016 - 10:01

Bình Định: Bé trai 5 tuổi tử vong do sốt xuất huyết
Bình Định: Bé trai 5 tuổi tử vong do sốt xuất huyết

(Dân trí) - Thông tin từ Sở từ Sở Y tế tỉnh Bình Định cho biết, trên địa bàn tỉnh vừa có 1 ca tử vong do sốt xuất huyết. Bệnh nhân là cháu N.T.P. (5 tuổi, trú ở thôn Thiết Trụ, xã Nhơn Hậu, thị xã An Nhơn, Bình Định).

Chủ nhật, 27/11/2016 - 05:19

Mỗi năm có khoảng 10.000 trường hợp nhiễm HIV mới được phát hiện
Mỗi năm có khoảng 10.000 trường hợp nhiễm HIV mới được phát hiện

(Dân trí) - Sáng 27/11, tại Đà Nẵng, Bộ Y tế và UBND TP Đà Nẵng đã tổ chức mít tinh hưởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS và Ngày thế giới phòng chống AIDS năm 2016, hướng tới mục tiêu 90-90-90 để kết thúc dịch AIDS tại Việt Nam.

Chủ nhật, 27/11/2016 - 04:16

Chưa trúng mưa dễ gì chịu mua thuốc cảm!
Chưa trúng mưa dễ gì chịu mua thuốc cảm!

Có lẽ nên mời người còn trong lứa tuổi trung niên lại thêm tật hút thuốc tham gia chương trình tham quan phòng cấp cứu hồi sinh. Biết đâu đây là sáng kiến cho ngành... du lịch.

Chủ nhật, 27/11/2016 - 03:05

Bài trắc nghiệm về khả năng cân bằng công việc và cuộc sống
Bài trắc nghiệm về khả năng cân bằng công việc và cuộc sống

(Dân trí) - Cân bằng thời gian giữa công việc và gia đình thật là khó. Và trong cuộc sống bận rộn hiện nay, cũng thật khó có thời gian để nhìn nhận lại cuộc sống của mình và tạo ra một sự thay đổi cần thiết.

Chủ nhật, 27/11/2016 - 01:15

Nạo phá thai dễ có nguy cơ vỡ tử cung
Nạo phá thai dễ có nguy cơ vỡ tử cung

“Nạo phá thai là một thủ thuật đơn giản của sản khoa.Tuy nhiên, hệ lụy của nó đối với xã hội và sức khỏe người nạo phá thai rất lớn”.

Chủ nhật, 27/11/2016 - 12:41

Hà Nội: Trưởng công an phường bị đâm vào cổ khi giải cứu bệnh nhân
Hà Nội: Trưởng công an phường bị đâm vào cổ khi giải cứu bệnh nhân

(Dân trí) - Theo nguồn tin từ Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 2h40 sáng 27/11, lực lượng bảo vệ Bệnh viện này phát hiện một nam giới đang khống chế một bệnh nhân nữ bằng dao... Trong nỗ lực giải cứu nữ bệnh nhân bị khống chế sau khi được báo, Trưởng công an phường Phương Mai đã bị đối tượng đâm vào cổ.

Chủ nhật, 27/11/2016 - 11:58