Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM: Nhiều thách thức mới trong việc bảo vệ trẻ em

Tại Hội nghị triển khai một số hoạt động liên quan đến việc thực hiện Luật Trẻ em và Luật Tư pháp người chưa thành niên trên địa bàn TPHCM, diễn ra ngày 27/5, TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, những năm gần đây, công tác bảo vệ trẻ em đã trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Bên cạnh những thành tựu đạt được, công tác bảo vệ trẻ em cũng đang đối diện với nhiều thách thức mới, như tình trạng trẻ em bị bạo lực, xâm hại, bỏ rơi; trẻ em có nguy cơ vi phạm pháp luật; những vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần, sang chấn tâm lý, kỹ năng thích ứng xã hội…

Những thách thức trên ngày càng đặt ra yêu cầu phải có sự phối hợp liên ngành chặt chẽ, chuyên nghiệp và nhân văn hơn.

Theo ông Chín, việc Quốc hội ban hành Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 đánh dấu một bước tiến rất quan trọng trong tư duy tiếp cận đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật - từ "xử lý" sang "hỗ trợ phục hồi và tái hòa nhập".

Đây là cách tiếp cận hiện đại, phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em và xu hướng phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, ngành y tế TPHCM xác định rõ không chỉ dừng lại ở chăm sóc sức khỏe thể chất, mà còn phải tham gia sâu hơn vào hệ thống bảo vệ trẻ em, đặc biệt trong các hoạt động hỗ trợ tâm lý, công tác xã hội, đánh giá ban đầu, kết nối dịch vụ và hỗ trợ phục hồi cho người chưa thành niên.

Hội nghị ngày 27/5 được tổ chức với 4 mục tiêu. Thứ nhất, triển khai các nội dung trọng tâm của Luật Trẻ em và Luật Tư pháp người chưa thành niên. Thứ hai, nâng cao năng lực thực hành cho đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em và người làm công tác xã hội.

Thứ ba, tăng cường cơ chế phối hợp giữa ngành y tế với công an, tòa án, viện kiểm sát, ngành tư pháp và các tổ chức xã hội. Thứ tư, cùng nhau trao đổi những khó khăn thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện của TPHCM.

Lãnh đạo Sở Y tế TPHCM nhận định, một xã hội văn minh không được đánh giá chỉ bằng tốc độ phát triển kinh tế, mà còn bằng cách xã hội đó bảo vệ những đối tượng dễ bị tổn thương nhất, trong đó có trẻ em và người chưa thành niên.

"Mỗi trẻ em được bảo vệ đúng lúc sẽ có thêm cơ hội phát triển lành mạnh. Mỗi người chưa thành niên được hỗ trợ đúng cách sẽ có thêm cơ hội sửa chữa sai lầm và tái hòa nhập cộng đồng.

Và mỗi cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và sự đồng hành liên ngành sẽ góp phần tạo nên một hệ thống hỗ trợ nhân văn, hiệu quả và bền vững hơn", TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín nói.

Ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam chia sẻ, có 3 cấp độ trong vấn đề bảo vệ trẻ em, bao gồm phòng ngừa, hỗ trợ và can thiệp. Hiện nay, Ban Trẻ em xã đóng vai trò quan trọng trong việc điều phối, phối hợp quản lý nhà nước về xã hội, trẻ em với các lĩnh vực khác trong phòng văn hóa xã hội và với công an, tư pháp, y tế...

Chuyên gia nhấn mạnh, việc bảo vệ trẻ em cần có sự vào cuộc của cả gia đình, cộng đồng và nhà nước/chính quyền địa phương.

Riêng với hệ thống cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em, cần duy trì đường dây nóng tiếp nhận và tư vấn khẩn cấp; tích hợp các kênh phản ánh vào tổng đài chung; có đầu mối chuyên trách hỗ trợ tâm lý, pháp lý, y tế miễn phí; phối hợp chính quyền cơ sở giám sát an toàn cho gia đình; thường xuyên kiểm tra định kỳ cơ sở trợ giúp xã hội công lập lẫn tư nhân.

TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM chia sẻ, sau khi tổ chức lại chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý của thành phố rộng hơn, dân cư biến động mạnh, trong khi nhiều vụ việc bạo lực trẻ em diễn ra âm thầm, kéo dài nhưng chưa được phát hiện sớm.

Thống kê cho thấy, TPHCM hiện có hơn 570.000 trẻ tạm trú và gần 193.000 trẻ thực tế cư trú nhưng chưa đăng ký. Đây là nhóm trẻ dễ rơi vào khoảng trống an sinh, khó tiếp cận dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Từ các thực trạng diễn ra, Sở Y tế TPHCM nêu 3 kiến nghị trong công tác bảo vệ trẻ em. Thứ nhất, kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành mô hình chuẩn về tổ chức và vận hành công tác trẻ em tại cấp xã, phường, đặc khu sau sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp.

Thứ hai, kiến nghị Bộ Y tế phối hợp Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu trẻ em dùng chung, kết nối dữ liệu dân cư, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Đồng thời cho phép địa phương quản lý trẻ em theo nơi cư trú thực tế, để bảo đảm không bỏ sót nhóm trẻ em có nguy cơ cao.

Thứ ba, kiến nghị tăng cường cơ chế đầu tư nguồn lực và đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ làm công tác trẻ em cấp cơ sở; hỗ trợ kinh phí vận hành các mô hình “một cửa”, tổng đài hỗ trợ trẻ em và mạng lưới cộng tác viên bảo vệ trẻ em tại cộng đồng sau sáp nhập.