Ngày nào cũng uống nước lá vối có tốt không?

Thành phần hóa học

Cây vối (tên khoa học là Syzygium nervosum), thuộc họ thực vật Đào kim nương (Myrtaceae), được phân bố rộng rãi và được trồng ở các nước Đông Nam Á.

Tiến sĩ - Lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược Cổ truyền Việt Nam, cho biết, lá, nụ hoa vối đun hoặc hãm với nước nóng thường được dùng làm đồ uống ở Việt Nam và Trung Quốc. Trà vối có hương vị thơm ngon, thường được uống mỗi ngày, đặc biệt là tráng miệng sau khi ăn sẽ giúp làm sạch miệng, hỗ trợ tiêu hóa.

Các thành phần chính của vối được xác định là triterpenoid loại oleanane và ursane, flavonoid C-methyl hóa và phloroglucinols đa vòng. Trong đó, chalcone C-methyl hóa được coi là thành phần chính và chịu trách nhiệm cho hoạt tính dược lý của cây thuốc này.

TS Giang cho biết thêm, một số tác dụng dược lý đã giải thích được công dụng chữa bệnh của loại cây này trong y học dân gian, như hoạt tính kháng virus, chống viêm và chống oxy hóa. Hơn nữa, các hoạt tính sinh học thú vị khác cũng được phát hiện, như đặc tính chống ung thư và chống đái tháo đường, góp phần rất lớn vào tiềm năng ứng dụng của loại cây này.

Theo Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TPHCM), lá vối chứa tanin, một số khoáng chất, vitamin và khoảng 4% tinh dầu. Do đó, lá vối thường có mùi thơm dễ chịu và có chất kháng sinh chống lại nhiều loài vi khuẩn gây bệnh.

Trong nụ vối có chứa beta-sitosterol có khả năng chuyển hóa cholesterol, hỗ trợ kháng sinh và làm giảm lượng mỡ trong máu.

Các bộ phận khác của lá vối có thể chứa sterol, chất béo, tanin catechic và gallic. Nụ và lá vối có chứa acid triterpenic.

Cây vối trong y học dân gian

Tài liệu y học cổ truyền Việt Nam ghi chép rằng lá và nụ hoa vối được dùng để điều trị các bệnh về tiêu hóa, đau bụng và tiêu chảy. Bên cạnh đó, thuốc sắc nụ hoa được dùng ngoài để điều trị vết thương, vết loét ngứa và mụn trứng cá trong khi vỏ cây có tác dụng sát trùng.

Trong y học dân gian Trung Quốc, lá và vỏ cây vối được dùng ngoài để điều trị loét da, ghẻ và các bệnh ngoài da khác. Khi dùng đường uống, nước sắc lá vối được dùng để điều trị tiêu chảy, mụn nhọt và viêm vú. Nước chiết hoa vối cũng được dùng để điều trị cúm, kiết lỵ và khó tiêu; trong khi rễ được dùng để điều trị vàng da và đau bụng.

Uống nước vối hằng ngày có sao không?

Theo TS Giang, có thể uống nước vối hằng ngày nhưng cần lưu ý những điều sau.

Thứ nhất, không uống nước vối để qua đêm, mỗi ngày nên pha một bình nước mới.

Thứ hai, nên uống nước vối sau khi ăn, khi đói không nên uống nước vối đặc.

Nước lá vối có thể kích thích hệ thống tiêu hóa, làm tăng nhu động ruột. Do đó, sử dụng nước lá vối đậm đặc có thể gây cảm giác mệt mỏi, mất năng lượng, choáng váng…

Thứ ba, không uống quá nhiều nước vối và không thay thế hoàn toàn nước lọc.

Thứ tư, phụ nữ có thai, trẻ em dưới 12 tuổi và cơ thể suy nhược quá mức không nên uống nước vối quá đặc hoặc uống lượng quá nhiều.

Các tác dụng dược lý của nước vối

- Chống ung thư

Đã có những nghiên cứu về độc tính tế bào của DMC (thành phần chính của lá vối) trên các dòng tế bào ung thư khác nhau với mức độ độc tính tế bào khác nhau. DMC thể hiện độc tính tế bào mạnh nhất đối với dòng tế bào ung thư phổi A549. 

DMC cũng có hoạt tính rất mạnh chống lại nhiều dòng tế bào ung thư khác như HepG2 (tế bào ung thư gan), ASK, P-388 và PANC-1 (tế bào ung thư tuyến tụy). Đối với các dòng tế bào ung thư khác, DMC chỉ cho thấy hoạt động vừa phải. 

- Hoạt động chống đái tháo đường và chống béo phì

Đã có rất nhiều bằng chứng về đặc tính chống đái tháo đường và chống béo phì của chiết xuất vối và thành phần chính của nó (DMC) trong cả thử nghiệm trong ống nghiệm và trong cơ thể sống.

Chiết xuất vối đã được chứng minh ức chế các enzym thủy phân polysaccharide, làm giảm lượng đường trong máu và bảo vệ các đảo tụy ở mô hình chuột.

Mặt khác, DMC có khả năng kích thích tiết insulin, tăng hấp thu glucose ở các tế bào mỡ đã biệt hóa và bảo vệ các tế bào đảo tụy khỏi stress oxy hóa, tổn thương tế bào và độc tính của glucose. Hơn nữa, DMC cũng được phát hiện có tác dụng làm giảm tích tụ lipid và thúc đẩy quá trình oxy hóa axit béo ở chuột.

- Chống oxy hóa

Với hàm lượng hợp chất phenolic rất cao, chiết xuất vối đã cho thấy tác dụng chống oxy hóa mạnh mẽ trong nhiều thực nghiệm sinh học khác nhau. Chiết xuất từ ​​quả cho thấy khả năng bảo vệ thận khỏi nhiễm độc cadmium ở mô hình chuột trong khi chiết xuất lá vối được phát hiện có tác dụng bảo vệ tế bào nội mô và tế bào gan.

- Chống cúm

Một trong những công dụng phổ biến nhất của lá vối trong y học cổ truyền Việt Nam và Trung Quốc là điều trị cúm. Các nghiên cứu hiện tại cho thấy flavonoid C-methyl hóa là hợp chất chịu trách nhiệm cho hoạt động chống cúm của chiết xuất.

- Chống viêm

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra tác dụng chống viêm tiềm tàng của chiết xuất lá vối và DMC, xác minh các công dụng truyền thống của cây trong y học dân gian, như bệnh ngoài da, mụn nhọt và viêm vú.

Nước lá vối hoặc nụ vối có thể thanh lọc cơ thể và mang lại một số cải thiện sức khỏe. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tốt nhất, người dùng nên chú ý kết hợp chế độ ăn uống, luyện tập khoa học.