Thứ tư, 07/10/2015 - 04:49

Học lại bài học “cách dùng thuốc”

Không cần phải là thầy thuốc, ai cũng hiểu muốn thuốc có được hiệu quả tối ưu phải dùng đúng chỉ định, đúng liều lượng. Ấy thế mà y sĩ đoàn ở Đức mới đây lại phải khuyến cáo thầy thuốc về cách dùng... thuốc! Liệu đó là việc khẩn thiết ở xứ người còn ở nước mình chỉ là chuyện trà dư tửu hậu?

Đức: Nhiều bệnh nhi “bị” điều trị

Theo thống kê của các hãng bảo hiểm y tế bên Đức, không dưới 40% bệnh nhi vẫn đang “bị” điều trị theo kiểu nếu người lớn cần 1 viên thì trẻ con dưới 12 tuổi uống nửa viên! Khỏi nói dông dài cũng thừa hiểu đây là cách áp dụng thuốc... nghịch lý vì tác dụng của thuốc không chỉ tùy thuộc khả năng biến dưỡng để thuốc đừng bị biến thể mà còn tùy thuộc nhiều điều kiện khác, chẳng hạn trọng lượng của người uống thuốc. Nếu thuốc đến được tay người tiêu dùng nhờ đã được nghiên cứu dựa theo trọng lượng thì nguyên tắc này phải được tôn trọng cho mọi bệnh nhân, tất nhiên càng gắt gao hơn nữa với trẻ con vì vừa mong manh lại thêm nhạy cảm hơn người lớn.

Không cần nói nhiều cũng hiểu, trẻ tuy cùng 6 tuổi nhưng suy dinh dưỡng tất nhiên không thể dung nạp lượng thuốc như ở trẻ béo phì. Nói chi chuyện nước người cho xa vời, nếu chỉ tính ngay trong ngày hôm nay ở xứ mình, thử hỏi có bao nhiêu toa thuốc cho bệnh nhi đã được thiết kế dựa theo trọng lượng của bé, hay vẫn theo kiểu chia đôi, chia ba phỏng chừng? Câu trả lời xin dành cho các bậc phụ huynh và nhất là cho ngành y tế.

Dùng thuốc không đúng chỉ định và liều lượng sẽ không phát huy hiệu quảẢnh: Hoàng Triều
Dùng thuốc không đúng chỉ định và liều lượng sẽ không phát huy hiệu quảẢnh: Hoàng Triều

Nhỏ đã không tha dễ gì già chịu bỏ. Người cao tuổi vì khó tránh phải được điều trị bệnh nào đó, thậm chí nhiều bệnh cùng lúc, nên cũng là nhóm đối tượng dễ là nạn nhân của việc dùng thuốc còn... tệ hơn không dùng thuốc. Theo khảo sát của Đại học Wuppertal, 90% người đã ăn lễ lục tuần tiêu thụ mỗi ngày tối thiểu 3 loại thuốc, khoảng 40% số người từ tuổi 70 đang phải uống từ 5 đến 8 thứ thuốc mỗi ngày và không dưới 20% thậm chí không kịp giờ uống thuốc vì ngày nào cũng phải dùng trên 10 loại thuốc! Tình trạng này càng nghiêm trọng hơn nữa khi bệnh nhân được điều trị cùng lúc bởi nhiều thầy thuốc chuyên khoa, người lo bệnh tim, kẻ chữa thấp khớp nhưng mạnh ai nấy chữa, thay vì cùng nhau hội ý. Hậu quả là không ít bệnh nhân uống một loại thuốc nào đó nhưng quá liều chỉ vì tất cả “thầy” không hẹn mà cho thuốc tuy cùng hoạt chất nhưng khác tên thương mại khiến “trò” đã mệt vì bệnh lại phải ngất ngư vì... thuốc tích lũy, vì dùng thuốc gấp đôi, gấp ba liều cần thiết.

Y tế châu Âu đồng thanh báo động

Đừng quên là thuốc không chỉ dễ mất hiệu quả vì tác dụng tương tác khó lường khi trộn xà ngầu. Tiến trình đào thải thuốc trong cơ thể người cao tuổi bao giờ cũng chậm hơn ở người còn trẻ. Tình trạng ngộ độc thuốc do dùng thuốc quá nhiều ở người già vì thế chỉ là chuyện sớm muộn.

Ngành y tế ở các nước châu Âu không vô cớ mà đồng thanh báo động là bệnh do độc tính của thuốc ở người cao tuổi nhiều khi còn trầm trọng hơn căn bệnh nguyên thủy! Dược phòng bên đó vì thế có trách nhiệm đối chiếu toa thuốc để phát hiện kịp thời tình trạng dùng thuốc theo kiểu tự mình mua 1 tặng 1. Thử hỏi có bao nhiêu người cao tuổi ở xứ mình đang dùng thuốc theo kiểu một toa xài hoài, hay thậm chí mượn toa của hàng xóm?!

Ông bà có dạy “lắm thầy nhiều ma”. Chuyện gì cũng có ngoại lệ. Ở xứ mình có khi vì qua nhiều thầy, kể cả thầy lang giẫm bệnh nhân gọi là chữa bệnh, thầy pháp tàn nhang nước thải gọi là “thần dược” mà bệnh nhân chỉ còn lo có mỗi một ma là... ma chay!

Paracelsus ắt hẳn đã có lý do chính đáng khi nhiều lần quả quyết “thuốc hay thuốc độc là do liều lượng”. Thuốc nào cũng là dao hai lưỡi, kể cả thuốc bổ. Chỉ tội nghiệp cho nhiều người bệnh đang phải trả tiền đứt ruột để được nắm dao đằng... lưỡi!

Theo Bác sĩ Lương Lễ Hoàng

Người lao động