Hà thủ ô: Thật giả lẫn lộn!

Hà thủ ô là dược liệu quý hiếm đã được đưa vào sách đỏ Việt Nam. Nó là vị thuốc bổ gan thận, bổ máu, chữa đau lưng mỏi gối, uống lâu làm đen râu tóc… Tuy nhiên, hiện nay trên thị trường, vị thuốc quý này đang bị làm giả để trục lợi.

Cú điện thoại bất ngờ

 

Cách nay vài tuần, chúng tôi nhận được điện thoại của Huấn (*), một “thổ dân” ở Lâm Đồng, thường đi rừng và có kiến thức về cây thuốc. Huấn cho biết, anh vừa được đặt hàng: đào một loại củ để làm giả hà thủ ô đỏ.

 

Theo Huấn, không chỉ riêng mình mà nhiều người khác cũng được đặt hàng như anh. Các củ cây rừng được đặt hàng này sau đó sẽ gom về một đầu mối rồi bán cho thị trường. Huấn đã kiếm được mấy ký củ rừng như vậy nhưng khi anh gọi điện cho chúng tôi chứng tỏ anh đã từ chối “cuộc chơi” vì bứt rứt lương tâm.

 

Theo yêu cầu của chúng tôi, Huấn gửi xuống Sài Gòn một mớ củ rừng dùng để làm giả hà thủ ô đỏ nói trên. Đây là loại củ màu sẫm có gai nhỏ li ti, cứng ở vỏ. Nhận định ban đầu của một chuyên gia dược liệu là củ nâu, nhưng chưa khẳng định vì Huấn quên gửi xuống cành và lá.

 

Dư luận lâu nay đã nhắc đến việc dùng củ nâu làm hà thủ ô giả, thêm thông tin của Huấn, chúng tôi khi đến chợ thuốc Đông Nam Dược (Q.5, TPHCM). Vào một cửa hàng dược liệu ở đường Nguyễn Chí Thanh, lúc hỏi về hà thủ ô đỏ, người bán hàng lập tức nói có loại của Trung Quốc giá 60 ngàn đồng/kg, bán lẻ là 7 ngàn đồng một lạng. Chúng tôi mua một lạng. Tương tự, chúng tôi mua một số mẫu ở những cửa hàng trên các đường Triệu Quang Phục, Hải Thượng Lãn Ông…

 

Khi đưa mẫu về, một dược sĩ là giảng viên Đại học Y Dược TPHCM (xin không nêu tên) cho biết, về cảm quan, chưa nói về chất lượng thì đây là những mẫu thuốc thật. Tuy nhiên, dược sĩ này cho biết thêm: chị từng dẫn một đoàn dược sĩ ở Pháp đi tham quan chợ Đông Nam Dược ở quận 5 và gặp nhiều hà thủ ô giả.

 

Sau đó, bằng cách hỏi thêm loại hà thủ ô đỏ giá rẻ nhất, chúng tôi lấy được một số mẫu về (với giá chỉ 4 ngàn đồng/lạng) và dược sĩ nói trên khẳng định: “Đó chính là hà thủ ô đỏ giả lâu nay vẫn bán trên thị trường”. Dược sĩ giải thích rõ hơn: “Bằng mắt thường, củ hà thủ ô đỏ có dạng gần giống củ khoai lang với mặt ngoài màu nâu đỏ có nhiều chỗ lồi lõm. Thể chất cứng chắc, rất khó bẻ. Mặt cắt ngang có lớp vỏ bần màu nâu sậm, lớp bên trong màu hồng có nhiều bột, ở giữa thường có lõi gỗ cứng. Bột có màu nâu hồng, không mùi, vị đắng chát.

 

Hà thủ ô đỏ dạng phiến được cắt ngang hay cách dọc với nhiều hình dạng khác nhau, lớp ngoài cùng màu nâu đen, lớp bên trong màu nâu hồng, ở giữa một số phiến có lõi gỗ to, một số phiến không có lõi tùy theo vị trí cắt. Phiến hà thủ ô giòn, có thể bẻ gãy, mùi thơm nhẹ, vị chát hoặc hơi chát.

 

Hà thủ ô trước khi sử dụng thường được chế biến với nước đậu đen nhiều lần (cửu chưng cửu sái) nên có thể khác với mùi của hà thủ ô khi chưa chế biến và màu sắc cũng sậm hơn. Những phiến để lâu ngày thường chuyển màu nâu đen và đôi khi có mùi ôi hay mốc nếu bảo quản không tốt. Hà thủ ô thường được bán dưới dạng phiến hay củ.

 

Phiến hà thủ ô giả thường dày khoảng 1-3mm, màu nâu hồng hay nâu tím. Có thể gặp phiến hình hơi tròn hay bầu dục, thường cong queo, lớp bần bề ngoài hơi sần sùi hay có xơ gai nhỏ bị cắt ngang hay dọc phân bổ đều khắp bề mặt phiến kể từ lớp bần vào bên trong. Thể chất cứng, khó bẻ, vị rất chát, se lưỡi.

 

Xem những mẫu dược liệu của chúng tôi lấy về, dược sĩ này đã có thể nhận biết được những mẫu thật - giả. Nhưng để chắc chắn hơn, chúng tôi nhờ dược sĩ này soi chúng dưới kính hiển vi. Quả nhiên những mẫu thật giả đã được phân biệt rõ ràng. Những lát củ nâu được bán như là hà thủ ô đỏ hiển hiện. Dược sĩ nói trên giải thích: “Dưới kính hiển vi, hà thủ ô thật và giả có nhiều điểm khác nhau về cấu tạo và cách sắp xếp các bó mạch (hay còn gọi là bó libe - gỗ), hạt tinh thể calci oxalat. Tuy nhiên, đặc điểm dễ nhận ra nhất là phiến hà thủ ô thật có nhiều tinh thể calci oxalat hình cầu gai trong mô mềm, còn hà thủ ô giả không có thành phần này”.

 

Nguy hiểm khôn lường

 

Một lương y cho biết, ông không bao giờ dám dùng hà thủ ô hiện bán ở thị trường vì chúng thật - giả lẫn lộn và không thể đảm bảo chất lượng. Bởi, theo kinh nghiệm của ông, hà thủ ô đỏ thật và đạt chất lượng, ngoài màu sắc còn có thể nhận biết mùi của nó rất thơm, gần như nhân sâm. Hơn nữa, giá gốc 1kg hà thủ ô đỏ bán tại Sapa đã là 140 ngàn đồng, chứ làm sao có giá 40 - 65 ngàn đồng/kg được. Ông cho biết thêm, hà thủ ô thật nếu chế biến đúng cách (khá phức tạp không nằm trong phạm vi bài viết này) thì giá thành có thể lên đến 600 ngàn đồng/kg.

 

Theo các dược sĩ, hà thủ ô phải chế biến kỹ để giảm bớt thành phần tannin có sẵn trong dược liệu. Thành phần này nếu có nhiều sẽ làm cho hà thủ ô có vị chát, uống vào sẽ kích ứng niêm mạc dạ dày, đến ruột sẽ làm săn se niêm mạc ruột, giảm co thắt ruột gây táo bón, tích tụ chất độc trong cơ thể. Nếu dùng lâu ngày sẽ có ảnh hưởng không tốt trên gan thận. Còn nếu dùng hà thủ ô đã lâu ngày bị biến chất hoặc ẩm mốc sẽ có hại cho gan, thận.

 

Một dược sĩ còn cho biết thêm, hiện cũng có một số mẫu hà thủ ô đỏ đã bị chiết xuất một phần hoặc toàn bộ hoạt chất trước khi đem ra bán trên thị trường ở dạng dược liệu khô. Đó là tác hại nếu dùng hà thủ ô chế biến không đúng cách hoặc kém chất lượng, còn dùng thứ giả như củ nâu thì sao? Có người cho rằng, củ nâu không độc, bằng chứng là đôi khi người ta dùng nó như là một thứ thực phẩm. Thực tế, củ nâu muốn ăn phải gọt bỏ vỏ rồi đem ngâm ở suối nhiều ngày mới có thể dùng được, vì hàm lượng tannin có trong củ nâu rất cao. Ngoài ra khi dùng củ nâu để thay thế hà thủ ô đỏ, ngoài việc không đạt hiệu quả như mong muốn có thể gây độc cho cơ thể nếu dùng lâu ngày.

 

* Nhân vật thật đã được đổi tên.

 

Theo Nguyễn Hưng

Sức khỏe & Đời sống

Tag :
MỚI NHẤT
7 cách đơn giản để bảo vệ cổ họng
7 cách đơn giản để bảo vệ cổ họng

Qua quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã tìm ra một số phương pháp đơn giản giúp ngăn ngừa các “vấn đề” ở cổ họng mà không phải dùng đến thuốc kháng sinh.

Thứ hai, 21/12/2009 - 12:05

Lấy ra gần 200 viên sỏi trong khớp vai
Lấy ra gần 200 viên sỏi trong khớp vai

Theo bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bệnh viện này vừa phát hiện và phẫu thuật nội soi thành công, lấy ra gần 200 viên sỏi trong khớp vai của Nguyễn Văn Cường (24 tuổi) ở Hà Tĩnh.

Thứ hai, 21/12/2009 - 10:37

Thải độc qua miếng dán ở chân: Chiêu lừa mới!
Thải độc qua miếng dán ở chân: Chiêu lừa mới!

Hiện đang xuất hiện nhiều loại miếng dán được quảng cáo là giúp thải độc cơ thể khi dán vào gan bàn chân. Thực tế, những miếng dán có giá từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng này không thể hút cặn bã và chất độc mà còn có thể gây hại thêm cho cơ thể.

Thứ hai, 21/12/2009 - 09:29

Mất tay vì làm pháo tự chế
Mất tay vì làm pháo tự chế

(Dân trí) - Em N.V.C (14 tuổi ở Vũ Thư, Thái Bình) mày mò lấy thuốc diêm quấn pháo để chơi Tết. Quả pháo bất ngờ nổ tung, hoả khí đã khiến toàn bộ bàn tay trái em C dập nát, phải vào viện cấp cứu.

Thứ hai, 21/12/2009 - 08:17

“Thủ phạm” gây cao răng
“Thủ phạm” gây cao răng

(Dân trí) - Lúc đầu, các mảng bám (tạo thành bởi thức ăn) rất dễ vỡ, có thể loại bỏ dễ dàng khi đánh răng. Nhưng do nhiều nguyên nhân, các mảng bám này cứ tích tụ, dần dần cứng lại, tạo thành cao răng. Nếu không đi lấy sẽ dẫn tới các bệnh ở nướu lợi.

Thứ hai, 21/12/2009 - 06:24

Liên tiếp phát hiện sai phạm ở các phòng khám đông y Trung Quốc
Liên tiếp phát hiện sai phạm ở các phòng khám đông y Trung Quốc

(Dân trí) - Sáng 19/12, Sở Y tế Hà Nội đã kiểm tra 3 phòng khám đông y Trung Quốc trên địa bàn và liên tiếp phát hiệu nhiều sai phạm ở cả 3 phòng khám này.

Chủ nhật, 20/12/2009 - 12:45

Giữ ẩm da: 5 bộ phận dễ bị lơ là
Giữ ẩm da: 5 bộ phận dễ bị lơ là

(Dân trí) - Thời tiết hanh khô khiến làn da thiếu nước, trở nên nứt nẻ, thậm chí chảy máu. Nhưng theo thống kê, có tới 80% phụ nữ sao nhãng với những bộ phận mà vốn lẽ rất cần được giữ ẩm và bảo vệ thường xuyên.

Chủ nhật, 20/12/2009 - 07:22

Chữa chứng “dấm đài” ở trẻ
Chữa chứng “dấm đài” ở trẻ

(Dân trí) - Đái dầm là một chứng thường gặp ở trẻ em. Theo thống kê, có khoảng 30% trẻ 4 tuổi, 10% trẻ 6 tuổi, 3% trẻ 12 tuổi và 1% trẻ 18 tuổi mắc chứng này.

Thứ bảy, 19/12/2009 - 11:20

Hội chứng ruột kích thích lại tưởng ung thư
Hội chứng ruột kích thích lại tưởng ung thư

Cứ 10 người đến khám tiêu hoá thì có 2-3 người bị đau bụng quặn từng cơn, sình hơi, tiêu chảy hoặc táo bón, và đặc biệt lặp đi lặp lại trong thời gian ít nhất trên 3 tháng. Những biểu hiện này khiến không ít người nhầm tưởng là ung thư.

Thứ bảy, 19/12/2009 - 09:13

Dùng thịt ôi, màng mỏng Trung Quốc sản xuất lạp xưởng
Dùng thịt ôi, màng mỏng Trung Quốc sản xuất lạp xưởng

(Dân trí) - Công cụ sản xuất mất vệ sinh, nền nhà ẩm ướt, công nhân không trang bị bảo hộ lao động, nguyên liệu ôi thiu… Đó là kết luận của đoàn kiểm tra liên ngành về cơ sở sản xuất lạp xưởng Hồng Phát tại phường Phú Thọ Hòa, quận Tân Phú, TPHCM.

Thứ bảy, 19/12/2009 - 08:45

Lấy đâu sừng tê giác mà bán!
Lấy đâu sừng tê giác mà bán!

Trong vai người có thân nhân mắc chứng bệnh “bác sĩ chê”, cần có sừng tê để cải tử hoàn sinh, chúng tôi dạo qua “chợ sừng tê lớn nhất Việt Nam” trên đường Hải Thượng Lãn Ông (TPHCM), nơi người ta bày bán những cái sừng “tăng lực” như bán rau cỏ.

Thứ bảy, 19/12/2009 - 07:21

ADN biến đổi vì nghiện thuốc lá
ADN biến đổi vì nghiện thuốc lá

(Dân trí) - Những người nghiện thuốc lá sẽ trải qua hiện tượng đột biến đối với ADN cho mỗi 15 điếu thuốc lá họ hút, theo một nghiên cứu được chỉ ra từ việc phân tích gen của bệnh nhân ung phổi.

Thứ sáu, 18/12/2009 - 03:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Cách chăm da đơn giản vào những tối mùa đông
Cách chăm da đơn giản vào những tối mùa đông

(Dân trí) - Thời tiết hanh khô làm cho việc chăm sóc da trở nên đặc biệt cần thiết, nhất là vào buổi tối. Không chỉ đơn giản là cần “sự viện trợ” của kem dưỡng ẩm, bạn cũng cần chú ý chăm sóc các vùng da theo những cách vừa đơn giản lại vừa hiệu quả.

Thứ sáu, 18/12/2009 - 09:30

Cứu kịp thời ca sốt xuất huyết nặng
Cứu kịp thời ca sốt xuất huyết nặng

(Dân trí) - Ngày 17/12, BS Nguyễn Thanh Thiện, khoa Hồi sức, Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM, cho biết, bệnh viện vừa cấp cứu kịp thời bé trai B.N.T. 28 tháng tuổi, ngụ Dĩ An, Bình Dương, bị sốc nặng, co giật do biến chứng của sốt xuất huyết độ 4.

Thứ sáu, 18/12/2009 - 08:31

Bảo vệ gan trong mùa thu đông
Bảo vệ gan trong mùa thu đông

(Dân trí) - Thời tiết thu đông thường làm gây ra cảm giác khô da, mũi, cổ khát nước. Đó là do gan khô gây ra. Để khắc phục, cần chú trọng bổ sung thêm dinh dưỡng đồng thời chú ý không nên ăn quá nhiều thực phẩm kích thích và không nên bổ “lung tung”.

Thứ sáu, 18/12/2009 - 06:15

Uống thuốc, nuốt phải hàm răng giả
Uống thuốc, nuốt phải hàm răng giả

(Dân trí) - Khi uống thuốc, bệnh nhân bỗng thấy có cả vật cứng trôi tuột vào họng theo viên thuốc. Vật cứng đã được xác định, chính là hàm giả của người bệnh, với 3 chiếc răng vướng lại ở thực quản.

Thứ sáu, 18/12/2009 - 03:01

5 “không” để có bữa tối khỏe mạnh
5 “không” để có bữa tối khỏe mạnh

(Dân trí) - Bạn thường coi nhẹ thậm chí là bỏ bữa tối vì cho rằng, bữa tối dễ làm bạn “tròn trĩnh” hơn? Nhưng điều này hoàn toàn không tốt cho sức khỏe. Vậy có giải pháp nào giúp bạn thoải mái vào bữa tối lại không phải lo lắng chuyện tăng cân?

Thứ năm, 17/12/2009 - 03:46

Xác định 4 bài thuốc cổ truyền chữa ung thư
Xác định 4 bài thuốc cổ truyền chữa ung thư

Khoa y học cổ truyền, đại học Y dược TPHCM đã kết hợp với phòng thí nghiệm phân tử sinh học, trường đại học Khoa học tự nhiên TPHCM khảo sát khả năng gây độc tế bào ung thư của một số bài thuốc cổ truyền.

Thứ năm, 17/12/2009 - 02:02

Cần xử phạt triệt để các hành vi vi phạm
Cần xử phạt triệt để các hành vi vi phạm

(Dân trí) - “Chính phủ Việt Nam phải nghiêm khắc trong việc thực hiện các quy định liên quan đến cấm hút thuốc lá và xử phạt triệt để những hành vi vi phạm. Có như vậy người dân Việt Nam mới được hít thở không khí trong lành hơn ở nơi công cộng”..

Thứ năm, 17/12/2009 - 01:15

Tử vong và bị liệt vì ăn ốc sên
Tử vong và bị liệt vì ăn ốc sên

(Dân trí) - Nghe lời mách bảo của hàng xóm, ăn sống ốc sên để mong trị bệnh loét dạ dày, bà T.T.N (47 tuổi), ngụ tại Châu Đốc, An Giang) đã phải cấp cứu tại bệnh viện Bệnh nhiệt đới và không qua khỏi sau 5 ngày điều trị.

Thứ năm, 17/12/2009 - 12:24

Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ phẫu thuật thành công nhiều ca bệnh hiếm gặp
Bệnh viện ĐKTƯ Cần Thơ phẫu thuật thành công nhiều ca bệnh hiếm gặp

(Dân trí) - Ngày 15/12 các bác sĩ khoa ngoại lồng ngực bệnh viện Đa khoa TƯ Cần Thơ cho biết bệnh viện vừa cứu sống một bệnh nhân bị đứt cổ và phẫu thuật thành công 2 bệnh nhân bị bệnh l‎ý mạch máu nặng.

Thứ năm, 17/12/2009 - 11:14

Bệnh nhân lười rửa tay khi tới bệnh viện
Bệnh nhân lười rửa tay khi tới bệnh viện

(Dân trí) - Ngồi đợi chụp X-quang tại BV Bạch Mai, mẹ con chị Nguyễn Liên Phương (Nam Định) thản nhiên uống sữa, ăn bánh mì. Khi được hỏi đã rửa tay trước khi ăn, chị thật thà: “Vì phải nhịn ăn thử máu nên đói quá, không kịp nghĩ đến cả việc rửa tay…”.

Thứ năm, 17/12/2009 - 09:25

Chọn màu sắc cho sức khỏe
Chọn màu sắc cho sức khỏe

(Dân trí) - Màu sắc cũng có những tác động nhất định tới sức khỏe cơ thể. Ngôi nhà hoặc phòng ngủ là một không gian sống vô cùng quan trọng đối với sức khỏe. Vậy lựa chọn màu sắc cho phòng ngủ như thế nào để tốt cho sức khỏe?

Thứ năm, 17/12/2009 - 07:13

Thêm hai thai phụ tử vong vì cúm A/H1N1
Thêm hai thai phụ tử vong vì cúm A/H1N1

(Dân trí) - Chiều 16/12, TS Nguyễn Huy Nga, Cục Trưởng Cục y tế dự phòng và Môi trường thông báo, tuần qua ghi nhận thêm 2 ca tử vong là thai phụ nhiễm cúm A/H1N1.

Thứ năm, 17/12/2009 - 05:12