Chủ nhà chém trọng thương trộm: Giết người hay phòng vệ chính đáng?

Dân trí Theo Trung tá Đào Trung Hiếu, cần thiết phải xét đến hoàn cảnh xảy ra vụ chủ nhà chém trọng thương kẻ trộm. Từ thực tế vụ án, cơ quan tố tụng mới có thể truy tố nghi phạm với tội danh phù hợp.
>>Chủ nhà chém trọng thương trộm: Truy tố tội nào cho hợp lý?

Giới hạn nào cho hành vi phòng vệ chính đáng?

Từng điều tra, giải quyết nhiều vụ trọng án xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm con người, Trung tá - Nghiên cứu sinh Đào Trung Hiếu (chuyên gia tội phạm học) - nguyên Điều tra viên Đội Điều tra trọng án (Phòng Cảnh sát Hình sự - Công an TP Hà Nội) - cho rằng, vụ chủ nhà chém trọng thương kẻ trộm là vụ án khá phức tạp và thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.

Tên trộm bị chủ nhà chém trọng thương.
Tên trộm bị chủ nhà chém trọng thương.

Sở dĩ người dân quan tâm vì trong cả nước đã xảy ra nhiều vụ kẻ đột nhập, giết hại nhiều người trong một gia đình, điển hình như vụ Lê Văn Luyện (vụ trộm tiệm vàng ở Bắc Giang), Nguyễn Văn Kỳ (trộm đâm chết chủ nhà ở Thạch Thất, Hà Nội) hay Nguyễn Hải Dương (thảm án Bình Phước)…

Trong vụ vừa xảy ra ở quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội), chủ nhà có hành vi tấn công, gây thương tích cho kẻ đột nhập lại dính vào vòng lao lý, khiến nhiều người hoang mang, khó hiểu, vì điều này có vẻ trái ngược với Điều 15 Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định về quyền phòng vệ chính đáng.

Theo Trung tá Đào Trung Hiếu, mọi tình tiết trong vụ án đang trong giai đoạn điều tra, chưa được công bố, nên đến nay chưa thể nói gì nhiều về tính chất vụ án này. Mọi người cũng không nên “võ đoán” về vụ việc, tránh tạo ra những áp lực không đáng có với những người làm án.

Tuy nhiên, qua việc nghi phạm bị khởi tố về tội “Giết người” theo Điều 93 BLHS, có thể thấy rằng hành vi tấn công tên trộm của chủ nhà đã bị các cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá không phải là hành vi phòng vệ chính đáng.

Vậy đâu là giới hạn cho hành vi phòng vệ chính đáng mà người dân được phép thực hiện? Đặt trong vụ án cụ thể này, chủ nhà ứng xử như thế nào là đúng luật?

Trung tá Đào Trung Hiếu từng điều tra, giải quyết nhiều vụ trọng án khi còn công tác tại Phòng Cảnh sát Hình sự - Công an TP Hà Nội.
Trung tá Đào Trung Hiếu từng điều tra, giải quyết nhiều vụ trọng án khi còn công tác tại Phòng Cảnh sát Hình sự - Công an TP Hà Nội.

Trung tá Hiếu giải thích: Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ lợi ích của Nhà nước, tổ chức, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác, mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

Một hành vi có được coi là phòng vệ chính đáng hay không cần hội tụ các yếu tố: một là, nạn nhân phải đang có hành vi có tính chất nguy hiểm đáng kể xâm phạm đến các lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, của cá nhân người phòng vệ hoặc của người khác (người thứ ba). Đánh giá tính chất nguy hiểm “đáng kể” hay không căn cứ vào tính chất quan trọng của quan hệ xã hội bị xâm phạm, tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công của nạn nhân.

Hai là, người phòng vệ gây ra thiệt hại tính mạng hoặc sức khoẻ cho người có hành vi xâm phạm. Ba là, hành vi chống trả là cần thiết. Nghĩa là không thể không chống trả, không thể bỏ qua trước một hành vi xâm phạm đến các lợi của xã hội.

Khi đã xác định hành vi chống trả là cần thiết thì thiệt hại gây ra cho người có hành vi xâm phạm dù có lớn hơn thiệt hại mà người có hành vi xâm phạm gây ra cho người phòng vệ vẫn được coi là phòng vệ chính đáng.

Trung tá Hiếu cho rằng, với hành vi đột nhập của bị hại trong vụ việc này, việc nghi phạm tự vệ, phòng vệ là cần thiết và đó là quyền phòng vệ chính đáng để bảo đảm sự an toàn cho bản thân và gia đình.

“Đặt tình huống nửa đêm bất ngờ có bóng đen xuất hiện trong nhà, quyền phòng vệ chính đáng theo Điều 15 BLHS lập tức được đặt ra ngay đối với chủ nhà, chứ không cần phải đợi kẻ gian phải có hành vi tấn công mới thực hiện quyền phòng vệ. Theo tôi, việc đánh phủ đầu, tấn công trước là được phép vì bản thân hành vi đột nhập vào chỗ ở trong đêm đã ẩn chứa những nguy cơ cực lớn về khả năng xảy ra án mạng.

Qua các vụ thảm án đã xảy ra, có thể thấy luôn có sự chuyển hóa về tội phạm từ hành vi “trộm” sang hành vi “cướp”. Chỉ cần chủ nhà không biết cách ứng xử, “kích hoạt” nỗi sợ bị bắt trong tâm lý tội phạm, kẻ gian sẵn sàng dùng hung khí mang theo để tấn công chủ nhà, ngăn ngừa triệt tiêu khả năng bất lợi cho mình xảy ra. Vì vậy, trong xử lý các vụ án có yếu tố phòng vệ, phải đặc biệt cân nhắc đến yếu tố này. Cần để cho người dân được thực hiện cái quyền mà pháp luật đã dành cho họ.” - Trung tá Đào Trung Hiếu phân tích.

Giết người hay phòng vệ chính đáng?

Đánh giá về tội danh cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố đối với chủ nhà, Trung tá Hiếu cho biết, ông chưa có đủ thông tin để đưa ra nhận xét. Tuy nhiên, với kinh nghiệm nhiều năm điều tra trọng án, ông đã đặt ra nhiều giả thuyết để phân tích vụ việc.

Trung tá Đào Trung Hiếu đặt nhiều giả thiết liên quan đến hành vi của nghi phạm Lê Minh Phương.
Trung tá Đào Trung Hiếu đặt nhiều giả thiết liên quan đến hành vi của nghi phạm Lê Minh Phương.

“Trường hợp trong đêm nghi phạm chợt phát hiện thấy trong nhà có trộm đột nhập, bản năng tự vệ dẫn nghi phạm đến việc dùng dao, kiếm chém loạn xạ trong bóng tối khi chưa bật đèn, dẫn đến hậu quả gây thương tích cho bị hại, thậm chí là tử vong. Theo tôi, hành vi đó có dấu hiệu phòng vệ, chứ không phạm tội. Hoặc nếu đánh giá nghi phạm hành động vượt quá mức cần thiết, căn cứ yếu tố hậu quả, cơ quan tố tụng có thể xử lý nghi phạm về tội giết người (hoặc cố ý gây thương tích) do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.

Cơ sở để nói điều này, vì trong bóng tối, nghi phạm chưa biết có bao nhiêu kẻ đột nhập, họ có hung khí gì, chưa kể về trạng thái tinh thần của chủ nhà trong những hoàn cảnh ấy, thường là bị kích động hoặc hoảng loạn. Bạo động là “con đẻ” của nỗi sợ. Việc xử lý án phải bám sát các yếu tố tâm lý này của bị can.” - Trung tá Hiếu nhìn nhận.

Hiện nay, dư luận đang xôn xao trước lời của mẹ bị hại rằng khi xảy ra sự việc, nghi phạm đã bật điện, thấy rõ bị hại là một cậu bé, không có vũ khí, bị hại đã quỳ xuống xin lỗi nhưng vẫn bị chém dã man. Trung tá Hiếu cho rằng, nếu lời khai này là đúng thì hành vi chém trộm của chủ nhà không còn yếu tố phòng vệ nữa, tuy nhiên vẫn có yếu tố tinh thần bị kích động do hành vi trái pháp luật của nạn nhân.

“Theo tôi, trong điều kiện ánh sáng điện, nếu chủ nhà chém bị hại để thỏa mãn ác tính, nhằm vào đầu là bộ phận trọng yếu trên cơ thể để chém, thì có dấu hiệu của tội “Giết người”. Nhưng nếu là chém bừa, trúng đâu thì trúng, thì thực tiễn xét xử là hậu quả đến đâu, xử lý đến đó. Nếu nạn nhân không chết, xử lý bị can về tội “Cố ý gây thương tích” là có căn cứ.

Các cơ quan tiến hành tố tụng cần làm rõ thương tích của bị hại được hình thành trong thời điểm nào. Các vết thương ở vùng trọng yếu được hình thành trong bóng tối hay khi nghi phạm đã bật đèn.” - Trung tá Hiếu phân tích.

Trung tá Hiếu cũng cảnh báo, thông tin mà mẹ của bị hại cung cấp cho các cơ quan truyền thông chưa chắc đã đúng sự thật. Đó mới chỉ lời khai một phía, do chính con trai bà nói lại. Do đó không nên “bám” vào nội dung ấy để suy diễn tính chất vụ án. Mọi việc nên chờ kết luận của cơ quan điều tra.

“Hoạt động điều tra đang diễn ra, chưa thể kết luận lời khai này có phải là sự thật của vụ án hay không.” - Trung tá Hiếu cảnh báo.

Ở một diễn biến khác, bà Nguyễn Thị Bích Liên (vợ nghi phạm Lê Minh Phương) cho biết, sau khi phát hiện có trộm, chồng bà đã đi xuống chỗ tên trộm đang lấy tiền và dùng một cây kiếm cũ để lao vào đánh tên trộm. Khi nghe thấy tiếng tên trộm xin chồng mình tha cho, biết đã an toàn, bà Liên chạy xuống và hô hoán hàng xóm.

Lúc này, bà Liên bật bóng đèn điện lên thì thấy tên trộm đang nằm dưới nền nhà. Khi phát hiện nạn nhân chảy máu, gia đình bà đã gọi cứu thương đưa nạn nhân đi viện, đồng thời gọi công an đến giải quyết.

Trần Thanh

Tiến Nguyên

MỚI NHẤT
Chở con đến trường, phụ huynh tiện tay “chôm” tài sản của giáo viên
Chở con đến trường, phụ huynh tiện tay “chôm” tài sản của giáo viên

(Dân trí) - Khi đưa con đến trường, Duyên phát hiện một chiếc túi xách của giáo viên nhưng không có người trông giữ nên đã thò tay qua cửa sổ lấy cắp tài sản trong túi rồi bỏ đi.

Thứ ba, 05/12/2017 - 05:00

Giả danh công an hiếp dâm bé gái bán đậu phộng
Giả danh công an hiếp dâm bé gái bán đậu phộng

(Dân trí) - Để thực hiện hành vi đê hèn của mình, Long đã giả danh mình là công an và ép bé gái bán đậu phộng mới 13 tuổi lên xe máy rồi chở ra ngoài nghĩa trang để hiếp dâm.

Thứ ba, 05/12/2017 - 04:59

Giám đốc ngân hàng chiếm đoạt 2.660 lượng vàng đối mặt với án tử hình
Giám đốc ngân hàng chiếm đoạt 2.660 lượng vàng đối mặt với án tử hình

(Dân trí) - Trong thời gian làm giám đốc Agribank Bến Thành, Hoàng Oanh làm giả hồ sơ để vay tiền của ngân hàng rồi mua nhà, cho ngân hàng thuê lại làm trụ sở. Ngoài ra, nhiều cá nhân không đủ điều kiện nhưng Oanh duyệt hồ sơ cho vay hàng trăm tỉ đồng để ăn phần trăm.

Thứ ba, 05/12/2017 - 04:58

Thua bạc, cha vợ trộm hơn 1,2 tỷ đồng của con rể
Thua bạc, cha vợ trộm hơn 1,2 tỷ đồng của con rể

(Dân trí) - Sau khi trộm tiền, vàng của con rể (trên 1,2 tỷ đồng), Nguyễn Văn Nhứt tìm cách cắt nguồn camera an ninh rồi tạo hiện trường giả nhằm qua mắt mọi người, nhưng đối tượng không ngờ tới toàn bộ hành vi của mình đã bị camera ghi lại trước đó.

Thứ ba, 05/12/2017 - 04:55

Bắt thanh niên ngáo đá đâm CSGT, đe dọa giết thai phụ
Bắt thanh niên ngáo đá đâm CSGT, đe dọa giết thai phụ

Sang bất ngờ dùng dao đâm CSGT khi anh này đang làm nhiệm vụ, sau đó kẻ ngáo đá còn khống chế, đe dọa giết một thai phụ.

Thứ ba, 05/12/2017 - 03:19

Gần 30 người dương tính với ma túy trong quán bar ở trung tâm Sài Gòn
Gần 30 người dương tính với ma túy trong quán bar ở trung tâm Sài Gòn

(Dân trí) - Ập vào kiểm tra quán bar Las Vegas (đường Nguyễn Trãi, quận 1), lực lượng chức năng phát hiện nhiều khách dương tính với ma tuý.

Thứ ba, 05/12/2017 - 02:46

Hai “người đẹp” cùng 3 thanh niên thuê nhà nghỉ bay lắc
Hai “người đẹp” cùng 3 thanh niên thuê nhà nghỉ bay lắc

(Dân trí) - Bất ngờ đột kích vào một nhà nghỉ tại bãi biển Thạch Hải, Công an huyện Thạch Hà (Hà Tĩnh) đã bắt 5 đối tượng đang phê ma túy.

Thứ ba, 05/12/2017 - 02:45

Phá rừng phòng hộ để làm nhà, trang trại chăn nuôi
Phá rừng phòng hộ để làm nhà, trang trại chăn nuôi

(Dân trí) - Mặc dù được nhà nước giao quản lý, bảo vệ rừng phòng hộ thuộc thôn Khuổi Luông, xã Bình La, huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn, nhưng 4 đối tượng đã tự ý mở 5 km đường vào rừng phòng hộ khai thác trái phép hàng chục khối gỗ để làm nhà, trang trại ngay trong rừng.

Thứ ba, 05/12/2017 - 01:00

Chính thức ngưng hiệu lực quy định ghi tên cả gia đình vào sổ đỏ
Chính thức ngưng hiệu lực quy định ghi tên cả gia đình vào sổ đỏ

(Dân trí) - Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà vừa ký ban hành Thông tư số 53/2017/TT-BTNMT quy định ngưng hiệu lực thi hành Khoản 5 Điều 6 Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT về việc ghi tên các thành viên có chung quyền sử dụng đất vào sổ đỏ hộ gia đình, gây ồn ào dư luận suốt thời gian qua.

Thứ ba, 05/12/2017 - 11:41

“Cẩu tặc” chém dân rồi cướp xe máy đã ra đầu thú
“Cẩu tặc” chém dân rồi cướp xe máy đã ra đầu thú

(Dân trí) - Biết không thể thoát tội, đối tượng Sỹ đã ra đầu thú tại cơ quan điều tra, trong khi đối tượng Hậu đã trốn khỏi địa phương. Chiếc xe gắn máy của anh Dương đã được gia đình Hậu giao nộp cho cơ quan Công an để trao trả cho người bị hại.

Thứ ba, 05/12/2017 - 11:11

Truy tố kẻ dùng súng truy sát xe ôm ở bến xe miền Đông
Truy tố kẻ dùng súng truy sát xe ôm ở bến xe miền Đông

(Dân trí) - Minh nghi ngờ ông T. nói xấu, tìm cách hãm hại anh trai mình là một tay giang hồ có số má tại khu vực tại quận Bình Thạnh. Do đó, Minh đem theo súng nhờ bạn chở đến bến xe Miền Đông, nơi ông T. hành nghề xe ôm để trả thù.

Thứ ba, 05/12/2017 - 07:36

Thiếu nợ, nam thanh niên định bắt cóc trẻ em để tống tiền
Thiếu nợ, nam thanh niên định bắt cóc trẻ em để tống tiền

(Dân trí) - Hùng viết sẵn tờ giấy với nội dung thông báo cho gia đình 2 cháu bé định bắt cóc yêu cầu phải đưa số tiền chuộc là 200 triệu đồng. Tuy nhiên, khi thực hiện hành vi bắt cóc thì Hùng bị chủ nhà phát hiện, bắt giữ.

Thứ ba, 05/12/2017 - 07:29

ĐÁNG QUAN TÂM
Đề nghị truy tố nữ quái lừa đảo 107 người, chiếm đoạt trên 9 tỷ đồng
Đề nghị truy tố nữ quái lừa đảo 107 người, chiếm đoạt trên 9 tỷ đồng

(Dân trí) - Để chiếm đoạt tiền của người khác, Hương đã đưa ra thông tin gian dối có thể chạy việc, chạy trường, làm sổ đỏ… rồi dùng số tiền này sử dụng vào mục đích cá nhân.

Thứ ba, 05/12/2017 - 04:00

Chặn đầu xe, dùng dao uy hiếp tài xế lái xe trên đèo Bảo Lộc
Chặn đầu xe, dùng dao uy hiếp tài xế lái xe trên đèo Bảo Lộc

(Dân trí) - Hai thanh niên đã liều lĩnh chạy xe máy chửi bới và dùng hung khí chặn đầu xe ô tô đang lưu thông trên đèo Bảo Lộc nhưng đã bị lực lượng CSGT Lâm Đồng phát hiện và tóm gọn.

Thứ ba, 05/12/2017 - 12:53

Bắt 3 nghi can liên quan đến vụ cài mìn để “dằn mặt” con nợ
Bắt 3 nghi can liên quan đến vụ cài mìn để “dằn mặt” con nợ

(Dân trí) - Ngày 4/12, Phòng CSHS Công an tỉnh Lâm Đồng đã ra lệnh bắt tạm giam 3 đối tượng liên quan đến vụ cài mìn tại một nhà dân ở Đức Trọng, Lâm Đồng.

Thứ hai, 04/12/2017 - 08:50

"Hô biến" đất quốc phòng thành đất ở, một cán bộ Trung tâm phát triển quỹ đất bị bắt
"Hô biến" đất quốc phòng thành đất ở, một cán bộ Trung tâm phát triển quỹ đất bị bắt

(Dân trí) - Trao đổi với phóng viên lúc chiều nay (4/12), một lãnh đạo Sở Tài nguyên & Môi Trường (TNMT) TP. Hải Phòng cho biết, liên quan đến sai phạm về đất đai, cơ quan bảo vệ pháp luật vừa thực hiện lệnh tạm giữ hình sự đối với ông Nguyễn Phú Doanh (SN 1976, ở quận Kiến An,TP. Hải Phòng), là cán bộ thuộc Trung tâm phát triển quỹ đất, Sở TNMT, TP. Hải Phòng để điều tra về hành vi này.

Thứ hai, 04/12/2017 - 08:37

Hai đối tượng xông vào trường đâm trọng thương bảo vệ
Hai đối tượng xông vào trường đâm trọng thương bảo vệ

(Dân trí) - Thấy hai nam thanh niên đi xe máy lao thẳng vào trường, bảo vệ mới ra chặn đầu xe lại không cho vào nên 2 bên xảy ra cãi vã, xô xát. Một nam thanh niên đã rút dao trong cốp xe đâm trọng thương bác bảo vệ trường.

Thứ hai, 04/12/2017 - 07:05

Chủ nhà chém trọng thương trộm: Truy tố tội nào cho hợp lý?
Chủ nhà chém trọng thương trộm: Truy tố tội nào cho hợp lý?

(Dân trí) - Dư luận đang băn khoăn trước việc chủ nhà chém trọng thương tên trộm bị cơ quan điều tra truy tố về tội “Giết người”. Các luật sư đã đưa ra những phân tích, nhận định về vụ án này.

Thứ hai, 04/12/2017 - 06:56

Thanh tra Chính phủ “bỏ lọt” nhiều dự án lớn khi thanh tra ĐH Quốc gia Hà Nội!
Thanh tra Chính phủ “bỏ lọt” nhiều dự án lớn khi thanh tra ĐH Quốc gia Hà Nội!

(Dân trí) - Trong quá trình thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội trong việc tự chủ, tự chịu trách nhiệm về bộ máy, quản lý tài chính và thực hiện các dự án, Thanh tra Chính phủ đã “bỏ lọt”, chưa thanh tra đầy đủ phạm vi thanh tra theo quyết định thanh tra và kế hoạch thanh tra, nhất là một số dự án lớn chưa được thanh tra (?!).

Thứ hai, 04/12/2017 - 04:41

Bộ Công an chỉ đạo làm rõ tình hình ở BOT Cai Lậy
Bộ Công an chỉ đạo làm rõ tình hình ở BOT Cai Lậy

(Dân trí) - Trao đổi với PV Dân trí chiều 4/12, Thiếu tướng Lương Tam Quang - Chánh văn phòng kiêm Người phát ngôn Bộ Công an - cho biết Bộ Công an vừa chỉ đạo công an các địa phương tổ chức trinh sát điều tra, thu thập thông tin về việc các đối tượng cầm đầu có hành vi kích động, xúi giục gây rối trật tự công cộng tại các trạm thu phí BOT, trong đó có BOT Cai Lậy (Tiền Giang).

Thứ hai, 04/12/2017 - 04:04

Phong tỏa, khai quật hiện trường phát hiện xương chân người
Phong tỏa, khai quật hiện trường phát hiện xương chân người

(Dân trí) - Sáng 4/12, các lực lượng chức năng đã phong tỏa hiện trường để tiến hành khám nghiệm, khai quật nơi nhóm công nhân phát hiện xương chân người còn nguyên quần vải dưới nền nhà.

Thứ hai, 04/12/2017 - 03:29

Bắt giam nghịch tử dùng cyanua đầu độc cha và người hàng xóm
Bắt giam nghịch tử dùng cyanua đầu độc cha và người hàng xóm

Ngày 4/12, cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Trà Vinh đã tống đạt quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam 4 tháng đối với Thạch Văn Nghĩa (24 tuổi, ngụ xã Vĩnh Kim, huyện Cầu Ngang) để điều tra về hành vi Giết người.

Thứ hai, 04/12/2017 - 03:23

Chủ xe chém tài xế có liên quan đến BOT Cai Lậy khai gì?
Chủ xe chém tài xế có liên quan đến BOT Cai Lậy khai gì?

(Dân trí) - Trưa 4/12, nguồn tin từ Cơ quan CSĐT Công an quận Cái Răng, TP Cần Thơ cho biết, cơ quan này vẫn đang tạm giữ hình sự và tiếp tục lấy lời khai của đối tượng Lê Tấn Tú (36 tuổi), Giám đốc Công ty Dịch vụ cứu hộ Tú Anh (trụ sở đặt tại phường Thường Thạnh, quận Cái Răng) để làm rõ về hành vi chém người gây thương tích vào sáng ngày 3/12.

Thứ hai, 04/12/2017 - 01:56

Chánh án TAND TP Hà Nội nói về việc xét xử vụ Trịnh Xuân Thanh
Chánh án TAND TP Hà Nội nói về việc xét xử vụ Trịnh Xuân Thanh

(Dân trí) - Sáng 4/12, báo cáo tại phiên họp HĐND TP Hà Nội, Chánh án Tòa án nhân dân TP Hà Nội Nguyễn Hữu Chính cho biết, ngay trong Quý I năm 2018 sẽ đưa vụ án Trịnh Xuân Thanh ra xét xử.

Thứ hai, 04/12/2017 - 11:27