Phường phải có ít nhất 21.000 dân, thu nhập cao hơn mức bình quân của tỉnh

Từ ngày 1/1/2026, Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (thông qua ngày 24/12) chính thức có hiệu lực, thay thế các quy định trước đây về tiêu chuẩn đơn vị hành chính.

Trong đó, tiêu chuẩn đối với phường được quy định cụ thể, toàn diện và chặt chẽ hơn, gắn phường với bản chất là một đơn vị hành chính đô thị.

Theo Nghị quyết, phường phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, vị trí trong quy hoạch, mức độ đô thị hóa và trình độ phát triển kinh tế - xã hội.

Dân số, diện tích và vai trò đô thị là điều kiện bắt buộc

Về quy mô dân số, Nghị quyết quy định phường phải có từ 21.000 người trở lên. Đây là mức dân số tối thiểu áp dụng thống nhất, trừ các trường hợp đặc thù được quy định riêng.

Cùng với đó, diện tích tự nhiên của phường phải đạt từ 5,5 km² trở lên. Hai tiêu chí này được xác định là điều kiện nền tảng để xem xét việc thành lập mới hoặc sắp xếp đơn vị hành chính cấp phường.

Không chỉ dừng ở quy mô, Nghị quyết yêu cầu phường phải có vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng phát triển đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Theo đó, phường phải được xác định là trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành cấp vùng, cấp tỉnh hoặc cấp tiểu vùng trong tỉnh, thành phố; có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Quy định này nhằm bảo đảm phường không chỉ là đơn vị quản lý hành chính thuần túy, mà gắn với chức năng đô thị rõ ràng trong hệ thống quy hoạch.

Nghị quyết 112 đặt ra yêu cầu cụ thể về mức độ đô thị hóa của phường. Theo đó, tỷ lệ quy mô dân số đô thị trên tổng dân số của phường phải đạt từ 50% trở lên. Song song với đó, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp phải đạt tối thiểu 70%. 

Tiêu chuẩn phường gắn với thu nhập, kinh tế

Một điểm nổi bật của Nghị quyết là lần đầu tiên quy định rõ các tiêu chí về ngân sách và thu nhập đối với phường. Cụ thể, tổng thu ngân sách địa phương trên địa bàn phường phải bằng hoặc cao hơn tổng chi ngân sách.

Bên cạnh đó, thu nhập bình quân đầu người hằng năm của phường phải cao hơn mức bình quân của tỉnh, thành phố trực thuộc trong 3 năm gần nhất. Đồng thời, tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) của phường phải thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo chung của tỉnh, thành phố trong cùng thời gian.

Nghị quyết cũng quy định các trường hợp phường có yếu tố đặc thù như miền núi, biên giới, hải đảo, có di sản văn hóa hoặc thuộc trung tâm du lịch quốc gia, quốc tế thì một số tiêu chí về dân số, diện tích hoặc tỷ lệ đô thị hóa có thể được áp dụng ở mức thấp hơn.

Tuy nhiên, Nghị quyết nêu rõ, nếu phường có nhiều yếu tố đặc thù thì mỗi tiêu chuẩn chỉ được áp dụng mức giảm tương ứng với một yếu tố, không được áp dụng đồng thời nhiều mức ưu đãi cho cùng một tiêu chí.

Theo điều khoản thi hành, các phường đã được hình thành trước ngày 1/1/2026 không phải đánh giá lại theo tiêu chuẩn mới. Nghị quyết 112 được xem là căn cứ pháp lý thống nhất để xem xét việc thành lập, sắp xếp và quản lý đơn vị hành chính cấp phường trong giai đoạn tới.