Phụ nữ vượt khó vươn lên từ học nghề và các mô hình sinh kế

Đó là những chuyển biến rõ nét từ thực hiện Tiểu dự án 1 (Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn) của Dự án 4 - Phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025.

Trong đó, phụ nữ nghèo, phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ đơn thân được xác định là nhóm ưu tiên - nhóm dễ bị tổn thương nhất trên thị trường lao động do hạn chế về kỹ năng, nguồn lực và cơ hội việc làm.

Sau hơn 4 năm triển khai, Tiểu dự án 1 đã ghi dấu bằng nhiều kết quả quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét trong đào tạo nghề và hỗ trợ sinh kế cho người nghèo, đặc biệt là phụ nữ.

Tại nhiều địa phương, phụ nữ chiếm tỷ lệ lớn trong các lớp đào tạo may mặc, trồng trọt, chế biến nông sản hay dịch vụ du lịch - những ngành nghề phù hợp với điều kiện, thời gian và vai trò của phụ nữ nông thôn.

Nhiều học viên sau đào tạo đã mạnh dạn mở cửa hàng nhỏ, nhận gia công tại nhà, tham gia hợp tác xã hoặc sản xuất theo chuỗi liên kết, qua đó nâng cao thu nhập và vị thế của mình trong gia đình.

Tỉnh Quảng Trị triển khai mạnh mẽ các mô hình sinh kế trong CTMTQG giảm nghèo bền vững, tạo động lực thay đổi đời sống kinh tế - xã hội của người dân, đặc biệt là phụ nữ nghèo và phụ nữ dân tộc thiểu số.

Việc lồng ghép bình đẳng giới trong các hoạt động hỗ trợ cũng giúp tăng quyền năng kinh tế cho phụ nữ, tạo chuyển biến tích cực và bền vững trong công cuộc giảm nghèo. Bên cạnh kết quả chung, tỉnh Quảng Trị cũng ghi nhận nhiều tấm gương phụ nữ giàu nghị lực, biết tận dụng cơ hội từ các mô hình sinh kế để vươn lên thoát nghèo.

Kết quả giảm nghèo của tỉnh Quảng Trị thể hiện rõ sự chuyển biến mạnh mẽ, đến cuối năm 2025 ước còn 3,45%, tương đương 15.437 hộ. Giai đoạn 2021-2024, toàn tỉnh giảm được 15.756 hộ nghèo, bình quân giảm 1,24%/năm, vượt chỉ tiêu đề ra.

Đáng chú ý, việc lồng ghép bình đẳng giới trong quá trình triển khai các mô hình giúp đảm bảo phụ nữ - đặc biệt là phụ nữ nghèo, phụ nữ đơn thân, phụ nữ dân tộc thiểu số - được ưu tiên tiếp cận cơ hội sinh kế mới.

Đào tạo nghề gắn với đặc thù thế mạnh địa phương là chìa khóa giảm nghèo bền vững và cũng là điểm sáng của Quảng Ngãi. Tỉnh phấn đấu đến hết 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt hơn 65%, với 25,15% có bằng cấp, chứng chỉ, tập trung vào du lịch sinh thái và nông nghiệp bền vững.

Tại các vùng miền núi, các lớp đào tạo nghề được mở ngay giữa đồng ruộng và vườn cây, giúp bà con thực hành trực tiếp từ chọn giống đến thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, nhiều hộ đã áp dụng hiệu quả kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Còn ở những vùng có lợi thế phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng, bà con được tham gia các lớp đào tạo nghề thiết thực như nấu ăn, phục vụ du khách, hướng dẫn viên hay chế tác sản phẩm lưu niệm. Đầu năm 2025, có 25 hộ nghèo ở xã Phước Giang được đào tạo kỹ thuật nấu ăn trong gần 3 tháng, học cách chế biến long nhãn trà, salad bưởi và tôm nướng.

Kết quả, nhiều người mở quán ăn nhỏ như chị Nguyễn Thị Hồng Phan với quán cháo, từ khi tham gia lớp học kỹ thuật nấu ăn do xã tổ chức, chị đã thay đổi cách chế biến, biết kết hợp gia vị, giữ trọn dinh dưỡng, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, học được kỹ thuật nấu ăn bài bản nên món ngon hơn, khách quay lại nhiều hơn.

Dự án “Phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững” của CTMTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 đã tổ chức 71 lớp đào tạo cho 1.645 người, với trọng tâm là lao động nữ ở vùng khó khăn.

Kết quả đã có 7.500 lao động thuộc hộ nghèo được kết nối việc làm thành công, góp phần giảm tỷ lệ nghèo đa chiều đồng bào dân tộc thiểu số từ 26,96% năm 2021 xuống 9,18% năm 2025.

Những con số này phản ánh sự chuyển biến từ thụ động sang chủ động của phụ nữ, giúp giảm bình quân 1,43% tỷ lệ nghèo đa chiều mỗi năm.

Với dự án này, đơn cử tỉnh Bắc Giang, cuối năm 2022, chị Nguyễn Thị Lan, ở phường Cảnh Thụy, tỉnh Bắc Ninh được tham gia lớp đào tạo nghề Điện dân dụng miễn phí từ CTMTQG giảm nghèo bền vững.

Trước đó, chị làm công nhân tại nhà máy cách nhà khoảng 20km nhưng phải nghỉ việc để chăm mẹ già và con nhỏ. Việc lớp học được tổ chức ngay tại địa phương, cùng chính sách miễn hoàn toàn học phí, đã tạo điều kiện để chị tham gia mà không ảnh hưởng đến công việc gia đình.

Cùng tham gia lớp học nghề với chị Lan là chị Phạm Thị Văn, thuộc hộ nghèo của xã. Gia đình làm nông, thu nhập bấp bênh, với mong muốn có thêm kỹ năng sửa chữa điện để phục vụ gia đình và xa hơn là tạo sinh kế nhỏ tại nhà, chị mạnh dạn đăng ký theo học.

“Lớp học ngay tại xã, lại được hỗ trợ tiền ăn, tôi rất yên tâm tham gia. Đây thực sự là chính sách nhân văn, giúp người nghèo chúng tôi có thêm cơ hội vươn lên”, chị Văn nói.

Những điển hình nêu trên cho thấy nhiều mô hình đào tạo nghề gắn với sinh kế đã chứng minh hiệu quả thiết thực trong thực tiễn. Từ mô hình nuôi gà thả vườn, trồng rau hữu cơ đến may gia công tại nhà, chế biến nông sản theo chuỗi giá trị…, hàng nghìn phụ nữ đã có việc làm ổn định, tăng thu nhập và chủ động hơn trong cuộc sống.

Đây là những minh chứng rõ ràng cho hiệu quả lan tỏa của các dự án trong hành trình hỗ trợ phụ nữ hộ nghèo, vùng nghèo xây dựng sinh kế bền vững, giúp chị em khẳng định năng lực và vai trò của mình trong phát triển kinh tế - xã hội.

Thành Công