Ký ức của nữ dược sĩ an táng 13 thương binh bị địch sát thương giữa rừng

Ký ức về bệnh xá dưới tán rừng già

Vợ chồng ông Đào Ngọc Thạnh (96 tuổi) và bà Mai Thị Kim Ngân (81 tuổi), trú tại phường Cẩm Thành, Quảng Ngãi từng công tác tại Bệnh xá B23, thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Ông bà vẫn còn lưu giữ cuốn sổ ghi thông tin, nơi chôn cất 181 liệt sĩ giữa núi rừng.

Năm 1965, bà Ngân đến Bệnh xá B23 làm công tác chăm sóc thương binh, sau đó đi học dược sĩ. Khoảng 3 năm sau, ông Thạnh được điều động đến đây với vai trò y sĩ đảm nhận điều trị cho thương binh. Bệnh xá được chia làm 3 phân khu A, B và C thuộc địa bàn huyện Trà Bồng cũ của tỉnh Quảng Ngãi. Mỗi phân khu nằm cách xa nhau, trong đó khu C nằm ở nơi xa nhất. Từ khu B muốn đến khu C phải mất 4-5 giờ băng rừng, vượt núi.

“Khu này tiếp nhận thương binh nặng, những anh em được đưa về đây hầu hết không qua khỏi. Ai hy sinh là tôi ghi thông tin vào cuốn sổ và giữ lại đến bây giờ”, ông Thạnh nói.

Bà Mai Thị Kim Ngân cho biết những thương binh được đưa đến Bệnh xá B23 còn rất trẻ, phần lớn quê ở miền Bắc. Rất nhiều người trong số đó đã mãi mãi nằm lại giữa núi rừng. Việc chôn cất các liệt sĩ tại khu C rất khó khăn bởi mặt đất toàn rễ cây, đá tảng. Nhân viên của bệnh xá phải lựa chỗ đất mềm nằm giữa các rễ cây lớn để đào huyệt mộ.

Theo ông Thạnh, sau hòa bình phần lớn hài cốt liệt sĩ ở khu A và khu B đã được quy tập về các nghĩa trang. Riêng khu C có thể vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập. Hàng chục năm qua, vợ chồng ông vẫn đau đáu ước mơ đến một ngày những đồng đội còn nằm lại giữa rừng sẽ được đưa về nghĩa trang liệt sĩ.

"Dòi ơi đừng cắn mình..."

Hàng chục năm đã trôi qua nhưng trong ký ức của nữ dược sĩ 81 tuổi vẫn vẹn nguyên cảm giác xót xa khi chôn cất 13 thương binh bị lính Mỹ sát hại. Tháng 5/1969, bà Ngân rời Bệnh xá B23 đi công tác. Mấy ngày sau, bà nhận tin địch đổ quân càn quét các phân khu của bệnh xá nên lập tức quay về. Quãng đường băng rừng, vượt núi về đơn vị bỗng xa thăm thẳm bởi bà lo cho những thương binh nặng.

Về đến nơi, bà đau xót khi biết tất cả các phân khu đều bị địch ném bom, đổ quân càn quét. Các y, bác sĩ không kịp sơ tán thương binh nặng nên nhiều người bị địch sát hại, đặc biệt tại khu B. Bà Ngân cùng đồng đội băng rừng đến phân khu này để tìm kiếm đồng đội.

Khi đến nơi, bà nhìn thấy các lán trại bị đốt phá, thương binh bị sát hại ngay trên giường bệnh. “Bọn chúng bắn các anh em thương binh rồi đốt lán trại. Thi thể họ không còn nguyên vẹn. Tôi vừa khóc vừa chôn cất 13 liệt sĩ giữa núi rừng”, bà Ngân nhớ lại.

Bà Ngân cùng đồng đội tìm kiếm quanh khu B mong phát hiện được những người còn sống sót. Sau nhiều giờ tìm kiếm, bà bỗng nghe tiếng gọi yếu ớt: "Chị Ngân ơi”. Bà vội vã đi về phía có tiếng kêu, ở đó có một thương binh còn khá trẻ bị cụt chân, bên cạnh là một quả bí ăn dở. Khi bị địch tập kích, người này kịp bò vào rừng trốn thoát, trên đường nhặt được quả bí ăn cầm hơi suốt mấy ngày.

“Cậu ấy nói mấy ngày qua có nghe tiếng của nhiều người đàn ông nhưng sợ là biệt kích của địch nên không lên tiếng. Khi nghe tiếng tôi cậu ấy nhận ra nên kêu cứu”, bà Ngân nhớ lại.

Nữ dược sĩ nói người bà nhớ nhất là một thương binh tên Sài, người dân tộc Thái ở miền Bắc. Ông Sài bị bỏng do trúng bom, da thịt hoại tử rất nặng. Thuốc men thiếu thốn nên vết thương sinh dòi. Trong cơn mê sảng, ông Sài cứ cầu xin “dòi ơi đừng cắn mình nữa, mình đau lắm”. Nghe thế bà Ngân chỉ biết khóc và cố chăm sóc cho ông.

“Tôi cho ông ấy nằm trong mùng rồi dùng lá cây quạt liên tục để đuổi ruồi. Sau đó, ông Sài được chuyển đến nơi khác điều trị nhưng cũng không qua khỏi”, bà Ngân nói thêm.

Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi, cho biết đã tiếp cận với cuốn sổ ghi thông tin liệt sĩ của vợ chồng ông Đào Ngọc Thạnh. Những thông tin trong sổ cũng như lời kể của vợ chồng ông Thạnh có giá trị rất lớn.

Trên cơ sở đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi sẽ làm việc với các đơn vị liên quan và nhân chứng để khảo sát, xác định các địa điểm có thể còn hài cốt liệt sĩ để triển khai công tác tìm kiếm.