Tham gia cơ chế lương hưu tăng thêm - cần lưu ý gì để đảm bảo minh bạch?

Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Bộ Tài chính xác định yêu cầu công khai, minh bạch là một trong những nguyên tắc xuyên suốt khi thiết kế cơ chế vận hành quỹ hưu trí bổ sung.

Dự thảo hiện đang được Bộ Tư pháp thẩm tra đã bổ sung nhiều quy định nhằm bảo đảm người lao động được tiếp cận đầy đủ thông tin và được bảo vệ quyền lợi trong suốt quá trình tham gia.

Bảo hiểm hưu trí bổ sung là chế độ hưu trí tự nguyện, vận hành theo nguyên tắc thị trường, được hình thành từ sự đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của cả người sử dụng lao động và người lao động. Do không có sự bảo lãnh của Nhà nước về mức chi trả, dự thảo Nghị định đặt ra yêu cầu cao hơn đối với tính minh bạch trong quản lý, đầu tư và cung cấp thông tin.

Minh bạch ngay từ khâu giới thiệu và cung cấp thông tin

Một trong những nội dung được hoàn thiện rõ nét trong dự thảo là quy định về trách nhiệm cung cấp thông tin và giới thiệu sản phẩm hưu trí bổ sung. Theo đó, doanh nghiệp quản lý quỹ và các đại lý bảo hiểm hưu trí bổ sung phải công khai đầy đủ thông tin về chương trình hưu trí, điều lệ quỹ, quyền và nghĩa vụ của người tham gia trước khi ký hợp đồng.

Dự thảo yêu cầu tài liệu giới thiệu về bảo hiểm hưu trí bổ sung phải nêu rõ các rủi ro, trình bày dễ hiểu và được thể hiện nổi bật. Nội dung cảnh báo bao gồm việc người tham gia tự nguyện đóng góp và chấp nhận rủi ro đầu tư; chế độ chi trả phụ thuộc vào kết quả tích lũy và đầu tư của quỹ sau khi trừ chi phí; bảo hiểm hưu trí bổ sung là sản phẩm theo cơ chế thị trường và không được Nhà nước bảo lãnh lợi nhuận hay mức chi trả.

Đồng thời, dự thảo cũng quy định rõ doanh nghiệp quản lý quỹ và đại lý không được giới thiệu, quảng bá bảo hiểm hưu trí bổ sung theo cách gây nhầm lẫn với chế độ hưu trí của Nhà nước hoặc với sản phẩm bảo hiểm nhân thọ thương mại.

Người lao động được tiếp cận đầy đủ thông tin về tài khoản hưu trí

Dự thảo Nghị định tiếp tục khẳng định nguyên tắc mỗi người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được sở hữu một tài khoản hưu trí cá nhân. Giá trị tài khoản được xác định trên cơ sở giá trị tài sản ròng của quỹ và được phân bổ minh bạch cho từng người tham gia.

Doanh nghiệp quản lý quỹ có trách nhiệm cung cấp thông tin định kỳ cho người lao động về tình hình tài khoản hưu trí cá nhân, bao gồm số tiền đóng góp, kết quả đầu tư, chi phí quản lý và giá trị tích lũy. Việc xác định giá trị tài sản ròng của quỹ và giá trị tài khoản cá nhân phải tuân thủ nguyên tắc xác định giá trị tài sản ròng của quỹ đầu tư chứng khoán theo quy định của pháp luật chứng khoán.

Ngân hàng giám sát có trách nhiệm kiểm tra, xác nhận giá trị tài sản ròng và giám sát việc phân bổ giá trị cho từng tài khoản hưu trí cá nhân, qua đó tăng cường tính khách quan và minh bạch trong quản lý quỹ.

Tăng cường công bố thông tin, kiểm toán và giám sát

Để bảo đảm minh bạch trong suốt quá trình hoạt động, dự thảo Nghị định hoàn thiện các quy định về công bố thông tin và báo cáo. Doanh nghiệp quản lý quỹ phải công khai trên trang thông tin điện tử các nội dung liên quan đến chương trình hưu trí, điều lệ quỹ, báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động và kết quả đầu tư của quỹ.

Báo cáo tài chính năm của quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung phải được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán đủ điều kiện đối với đơn vị có lợi ích công chúng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp quản lý quỹ và ngân hàng giám sát phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và báo cáo đột xuất theo quy định để phục vụ công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước.

Dự thảo cũng bổ sung các quy định nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp quản lý quỹ, trong đó có yêu cầu công bố thông tin về các vi phạm trong hoạt động quản lý quỹ khi có quyết định xử phạt của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp để bảo đảm quyền lợi người tham gia.

Với việc hoàn thiện đồng bộ các quy định về cung cấp thông tin, quản lý tài khoản cá nhân, công bố báo cáo và giám sát, dự thảo Nghị định đang được thẩm tra hướng tới mục tiêu bảo đảm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung được tiếp cận thông tin đầy đủ, rõ ràng và minh bạch hơn trong suốt quá trình tích lũy cho tuổi già.