Loạt ngành nghề có thể biến mất: Khoảng thời gian chuẩn bị "đón bão"

Liên quan đến dự báo nhiều ngành nghề sẽ chịu tác động bởi công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội Vũ Quang Thành cho biết, lịch sử đã chứng minh, khi có cuộc cách mạng mới về công nghệ thì sẽ có những giá trị cũ mất đi, đồng thời xuất hiện những mô hình mới tiên tiến hơn, đem lại năng suất cao hơn.

Từ đây, người lao động có thể định vị lại bản thân, nhìn nhận những giá trị sẵn có hoặc đào tạo lại, tự rèn luyện để nâng cao trình độ đáp ứng yêu cầu mới của thị trường.

Với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, ông Thành cho rằng yêu cầu đào tạo nhân lực trong các doanh nghiệp cần đặt lên hàng đầu. Việc này phải trở thành hoạt động chính để doanh nghiệp có nguồn nhân lực tốt, giúp tăng năng suất lao động.

Thực tế cho thấy vấn đề đào tạo nhân lực đã được nhiều doanh nghiệp chú trọng. Nhiều đơn vị đã trực tiếp liên hệ với cơ sở đào tạo để tham gia vào hoạt động giảng dạy. Như vậy, nguồn nhân lực vừa tiếp cận lý thuyết từ nhà trường, vừa được đào tạo thực tiễn làm việc tại doanh nghiệp.

Trong thời gian tới, ông Thành cho rằng, các cơ sở đào tạo nên phối hợp với doanh nghiệp, chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ số, đào tạo về kỹ năng chuyên sâu, về AI ngay trong nhà trường. Ngoài giáo trình chuyên môn, nhà trường cần đào tạo kỹ năng số, kỹ năng mềm, đảm bảo cả hai nội dung sẽ giúp sinh viên ra trường có thể tiếp cận ngay với công việc.

Ở góc độ đơn vị đào tạo, bà Phạm Thị Hường, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội, cho biết trong bối cảnh chuyển đổi số và AI phát triển mạnh mẽ, thách thức lớn nhất đối với lao động trẻ không chỉ là tiếp cận công nghệ mà còn là khả năng ứng dụng vào thực tiễn công việc.

Theo đánh giá của các chuyên gia và doanh nghiệp, nhiều lao động trẻ có nền tảng chuyên môn nhưng còn thiếu kỹ năng số chuyên sâu cùng các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, kỷ luật lao động và tư duy quản lý. Đây cũng là những nội dung cần được các cơ sở đào tạo chú trọng bổ sung để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

"Bằng cấp chỉ là điều kiện để gia nhập thị trường lao động, trong khi năng lực thực hành, tinh thần học hỏi và khả năng thích ứng trước sự thay đổi của công nghệ mới là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững trong sự nghiệp", bà Hường khẳng định.

Theo ông Thành, việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo đã ảnh hưởng đến 5 nhóm ngành như dịch vụ khách hàng, trực tổng đài; nhóm hành chính, kế toán, nhập liệu và các công việc đơn giản, thuần túy; nhóm ngành sáng tạo nội dung hay dịch thuật; nhóm ngành công nghệ thông tin; nhóm ngành sản xuất và logistics.

Trước đó, theo báo cáo lương và thị trường lao động 2026, Navigos Group chỉ ra nhóm công việc mang tính lặp lại, hành chính và thủ công được dự báo có nguy cơ bị thu hẹp, biến mất trong 3-5 năm tới.

Cụ thể, nhân viên thu tiền điện nước tại nhà, nhân viên nhập liệu có nguy cơ bị thu hẹp cao nhất, lên đến hơn 49% và 32%. Tiếp đến là nhân viên tiếp thị qua điện thoại, soát vé, giao dịch viên ngân hàng và các vị trí liên quan, nhân viên bán hàng tận nơi, phát báo, công nhân làm các công việc thủ công hoặc bán thủ công, kế toán, ghi sổ và nhân sự tính lương.

Nhóm nguy cơ nữa phải kể đến là phiên dịch viên và biên dịch viên, nhân viên thiết kế đồ họa, công nhân in ấn và ngành nghề liên quan, thu ngân, nhân viên kho và ghi chép vật liệu, nhân viên hiệu đính, công nhân dệt may, nhân viên phục vụ và hướng dẫn vận tải, trợ lý hành chính và thư ký điều hành, nhân viên điều tra và xử lý bồi thường, thư ký pháp lý.

Kết quả này có được từ khảo sát hơn 250 doanh nghiệp trong và ngoài nước, cùng hơn 1.600 người lao động tại Việt Nam, trải rộng 16 ngành nghề và nhiều cấp bậc, từ thực tập sinh đến vị trí điều hành cao nhất.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với người lao động trong việc chủ động cập nhật tư duy số, nâng cấp kỹ năng và chuyển dịch sang những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn để duy trì năng lực cạnh tranh trong thị trường lao động tương lai.