Xung đột Trung Đông: Cú sốc tỷ USD bóp nghẹt chuỗi vận tải LNG

Sáng 28/2, một chiến dịch quân sự quy mô lớn bùng nổ, và chỉ trong vài giờ, mọi tính toán lợi nhuận của ngành vận tải LNG đảo chiều. Phí bảo hiểm rủi ro an ninh cho tàu chở khí trị giá hơn 200 triệu USD nhảy vọt, đe dọa xóa sạch biên lợi nhuận của cả chuyến hàng kéo dài hàng tháng trời.

Theo phân tích của Forbes, chỉ riêng phần bảo hiểm đội thêm cũng có thể làm tăng chi phí 0,10-0,15 USD cho mỗi triệu BTU - con số đủ để “thổi bay” lợi nhuận trong một thị trường vốn đã khốc liệt. Và trong khi đám đông còn mải nhìn vào giá dầu, giới tài chính đang âm thầm lo ngại một kịch bản đáng sợ hơn nhiều: chuỗi logistics tỷ USD bị bóp nghẹt và làn sóng hoảng loạn nhân sự lan rộng.

"Tử huyệt" Hormuz và bài toán định giá lại rủi ro hàng hải

Eo biển Hormuz từ lâu đã được ví như cuống rốn năng lượng của thế giới. Dữ liệu từ tờ Politico và Forbes cho thấy, nút thắt cổ chai này xử lý tới 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương 20% lượng tiêu thụ toàn cầu với giá trị giao dịch lên tới 500 tỷ USD mỗi năm.

Toàn bộ lượng LNG xuất khẩu của Qatar, toàn bộ dầu xuất khẩu bằng đường biển của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cùng phần lớn sản lượng của Kuwait và Iraq đều phải lách qua khe cửa hẹp này.

Sự khác biệt lớn nhất của đợt leo thang lần này nằm ở phạm vi hành động. Tờ Forbes nhấn mạnh rằng, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã coi mọi lợi ích của Mỹ và đồng minh tại Trung Đông là mục tiêu hợp pháp. Khi tên lửa bay qua không phận của những trung tâm tài chính và logistics hàng đầu khu vực như Qatar, UAE hay Bahrain, rủi ro đối với ngành vận tải biển đã chuyển biến về chất.

Ông Fernando Ferreira, Giám đốc Dịch vụ Rủi ro Địa chính trị tại Rapidan Energy Group, chia sẻ trên tờ Politico lời cảnh báo sâu sắc về việc các lực lượng tại khu vực hoàn toàn có khả năng sử dụng thiết bị không người lái hay thủy lôi để gây gián đoạn tuyến hàng hải huyết mạch này. Chỉ cần lưu lượng tàu bè qua lại giảm đi 20% đến 30%, giá cước vận tải và giá hàng hóa sẽ bị thổi bùng lên mức không tưởng.

Kịch bản tồi tệ nhất không phải là các mỏ dầu cạn kiệt, mà là các nhà bảo hiểm hàng hải quốc tế từ chối chào giá. Khi đó, chuỗi cung ứng sẽ đóng băng ngay cả khi các kho chứa vẫn đầy ắp nhiên liệu, đơn giản vì không có con tàu nào dám nhổ neo.

Cú xoay trục tỷ USD và sự phơi bày điểm yếu của châu Á

Trong bối cảnh rủi ro bủa vây, thị trường lập tức phân hóa rõ rệt giữa những doanh nghiệp đã chủ động phòng vệ và những bên vẫn say ngủ trên sự êm đềm của chuỗi cung ứng cũ.

Theo ghi nhận từ tờ Forbes, hàng loạt gã khổng lồ năng lượng châu Á đã âm thầm tiến hành một cuộc "xoay trục" lịch sử. Tập đoàn JERA của Nhật Bản táo bạo nâng tỷ trọng khí LNG mua từ Mỹ lên mức 30% trong tổng danh mục, tăng gấp ba lần chỉ trong ba năm. Tương tự, PetroChina của Trung Quốc, GAIL của Ấn Độ hay CPC của Đài Loan cũng ráo riết đổ hàng chục tỷ USD vào các dự án phát triển năng lượng tại Bắc Mỹ.

Mục đích tối thượng của họ là né tránh hoàn toàn nút thắt nghẹt thở trải dài từ kênh đào Panama cho đến eo biển Hormuz. Hôm qua, những quyết định vung tiền tỷ USD này có thể bị xem là sự cẩn trọng thái quá. Nhưng hôm nay, chúng trở thành tầm nhìn chiến lược xuất chúng, bảo vệ doanh nghiệp khỏi cơn bão giá cước.

Ngược lại, khối hệ lụy đang đè nặng lên vai những quốc gia chậm chân. Tờ Forbes chỉ ra một thực tế đáng báo động đối với châu Á: gần một nửa lượng dầu mỏ và 60% khí đốt nhập khẩu của Ấn Độ phải lênh đênh qua Hormuz. Con số này ở Trung Quốc là khoảng 50%, Hàn Quốc là 60%, và Nhật Bản phụ thuộc lên tới gần 75%.

Tờ Politico cũng bổ sung thêm, riêng Trung Quốc đang bao tiêu tới 90% lượng dầu xuất khẩu hàng ngày của Iran. Bất kỳ sự xáo trộn nào tại Vùng Vịnh cũng buộc các trung tâm sản xuất của châu Á phải chia khẩu phần năng lượng.

Khủng hoảng nhân sự - rủi ro vô hình chực chờ bùng phát

Bên cạnh những biến số về giá cả, một lát cắt cực kỳ quan trọng nhưng ít được chú ý chính là rủi ro đến từ thị trường lao động Vùng Vịnh. Hệ thống kinh tế tráng lệ tại đây được duy trì bằng mồ hôi và khối óc của khoảng 31 triệu lao động nước ngoài, chiếm hơn một nửa tổng dân số khu vực.

Tờ Forbes đã chỉ ra một rủi ro mang tính sống còn: chỉ cần 3% trong số lực lượng lao động tay nghề cao thu xếp hành lý rời đi vì lo ngại an ninh, toàn bộ danh sách trực ca vận hành tại các nhà máy lọc dầu phức tạp, bến cảng và trung tâm logistics sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt trầm trọng. Khuyến cáo công dân "hết sức thận trọng" từ các đại sứ quán nước ngoài gần đây khiến kịch bản này không còn là giả định.

Ngay cả khi các quốc gia lớn có dư thừa công suất bơm hàng triệu thùng dầu mỗi ngày, họ vẫn rơi vào bế tắc. Dầu vẫn chảy dưới lòng đất, nhưng nếu hải cảng vắng bóng kỹ sư điều hành, khối lượng tài sản khổng lồ ấy sẽ lập tức bị "mắc kẹt".

Sau đêm 28/2, môi trường kinh doanh và đầu tư toàn cầu đã nén khoảng thời gian thích ứng từ nhiều năm xuống chỉ còn vài giờ đồng hồ. Các quy luật cũ đang bị phá vỡ, mở ra những cơ hội mới nhưng cũng đầy rẫy cạm bẫy đối với dòng vốn quốc tế. Dù hạ tầng tại các quốc gia giàu tài nguyên vẫn được đánh giá là vững chắc và hứa hẹn tiềm năng khai thác khổng lồ, giới phân tích tài chính vẫn giữ một cái nhìn đầy cẩn trọng.

Ông Jim Burkhard, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu thô toàn cầu của S&P Global Energy, đã đặt ra một câu hỏi đầy sức nặng trên tờ Politico, tóm gọn lại toàn bộ sự trăn trở của giới tư bản lúc này: "Những nhà đầu tư có vốn liệu họ có đủ niềm tin rằng môi trường an ninh và ổn định sẽ đảm bảo lợi nhuận cho khoản đầu tư của mình hay không? Có rất nhiều câu hỏi không thể trả lời chỉ sau một đêm".