Nợ công Việt Nam gấp đôi nhiều nước ASEAN
(Dân trí) - Không chỉ có tỷ lệ bội chi ngân sách Nhà nước vượt xa các nước trong khu vực mà Việt Nam còn có mức nợ công/GDP cao hơn hẳn các nước ASEAN, gấp đôi nhiều nước và gấp rưỡi Thái Lan - nước có mức nợ công/GDP đứng sau Việt Nam.
Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tại bản báo cáo Kinh tế vĩ mô Quý I/2016 vừa công bố, sau khi Chính phủ thực hiện gói kích cầu năm 2009, ngân sách Nhà nước (NSNN) những năm gần đây có mức thâm hụt ngày càng tăng.
Về giá trị tuyệt đối, bội chi NSNN tăng từ mức 65,8 nghìn tỷ đồng năm 2011 lên mức 263,2 nghìn tỷ đồng năm 2015. So với GDP, bội chi NSNN đã tăng từ mức 4,4% GDP năm 2011 lên mức 6,1% GDP năm 2015, cao hơn giới hạn 5% theo quy định của Chiến lược nợ công và nợ nước ngoài của quốc gia giai đoạn 2011-2020 và tầm nhìn đến 2030.
Do bội chi NSNN tăng cao, nợ công cũng tăng nhanh trong giai đoạn 2011 - 2015, từ mức 50,1% GDP lên 62,2% GDP, tiệm cận giới hạn 65% theo quy định của Luật Quản lý nợ công. Đó là chưa kể nếu tính theo thông lệ quốc tế, nợ công Việt Nam còn cao hơn nhiều vì không tính đến nợ của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và các tổ chức công khác. Năm 2015 cũng là năm dư nợ Chính phủ vượt trần, đạt 50,3%
![Nợ công Việt Nam gấp đôi nhiều nước ASEAN - 1 So với các nước trong khu vực, Việt Nam là nước duy nhất có nợ công/GDP tiếp tục tăng đến gần 68% GDP năm 2020](https://icdn.dantri.com.vn/k:534992cb49/2016/04/25/no-cong-1461549962380/no-cong-viet-nam-gap-doi-nhieu-nuoc-asean.jpg)
Bản báo cáo cho biết, so với một số nước trong khu vực, Việt Nam có mức thâm hụt NSNN (% so với GDP) lớn hơn khá nhiều. Cụ thể, theo số liệu của IMF tại báo cáo triển vọng kinh tế thế giới (WEO), năm 2015, thâm hụt NSNN của Việt Nam là 6,9% GDP, trong khi của Thái Lan là 1,2% GDP, của Indonesia là 2,3% GDP, của Philippines là 0,12% GDP và của Campuchia là 2% GDP.
Theo dự báo của WEO, mặc dù bội chi NSNN của Việt Nam có xu hướng giảm trong những năm tới nhưng đến năm 2020, mức bội chi so với GDP của Việt Nam vẫn cao hơn nhiều so với các nước tương đồng trong ASEAN.
Ngoài ra, theo số liệu của WEO, so với một số nước ASEAN, Việt Nam có tỷ lệ nợ công so với GDP cao hơn hẳn. Cụ thể, so với Indonesia, Philippines, Thái Lan và Campuchia, Việt Nam tuy có mức tăng trưởng cao, chỉ sau Campuchia (năm 2015) nhưng có mức nợ công/GDP cao hơn hẳn, gấp đôi nhiều nước và gấp rưỡi Thái Lan - nước có mức nợ công/GDP đứng sau Việt Nam.
"Quan trọng hơn, theo dự báo của IMF trong nhóm nước này Việt Nam là nước duy nhất có nợ công/GDP tiếp tục tăng đến gần 68% GDP năm 2020" - bản báo cáo cho biết.
Một điều đáng lo ngại là nghĩa vụ trả nợ công đang tăng lên nhanh chóng. Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ tăng từ 185,8 nghìn tỷ đồng năm 2013 lên 296,2 nghìn tỷ đồng năm 2015. Nếu tính cả nợ bảo lãnh Chính phủ, nợ chính quyền địa phương, con số nghĩa vụ nợ còn lớn hơn rất nhiều, dự kiến năm 2015 là 418,4 nghìn tỷ đồng.
Do tốc độ tăng nghĩa vụ nợ rất nhanh, tỷ lệ nghĩa vụ nợ trên thu NSNN cũng tăng nhanh. Nếu chỉ tính riêng nghĩa vụ nợ trực tiếp của Chính phủ, tỷ lệ này là 22,4% năm 2013, tăng lên mức 29,9% năm 2015 (nghĩa là thu được 100 đồng phải dành trả nợ 30 đồng). Nguyên nhân là do giai đoạn 2010-2012, Chính phủ vay nợ ngắn hạn nhiều, chủ yếu bằng trái phiếu kỳ hạn 1-2 năm.
Theo nhận định của CIEM, đây sẽ là áp lực rất lớn đối với chi NSNN, nếu phát hành TPCP không đạt mục tiêu đề ra. Với một thị trường tài chính non trẻ, thiếu ổn định, phát hành trái phiếu kỳ hạn dài không phải là dễ dàng. Phần lớn nhà đầu tư mua TPCP là ngân hàng thương mại và họ thường có vốn ngắn hạn là chủ yếu do kỳ hạn tiền gửi của người dân ngắn. Các tổ chức tài chính khác như bảo hiểm hay ngân hàng đầu tư ở Việt Nam vẫn chưa đủ lớn để đáp ứng nhu cầu phát hành trái phiếu dài hạn của Chính phủ.
"Như vậy, rủi ro kỳ hạn và mất khả năng thanh toán tạm thời có thể xảy ra. Đó có thể là lý do khiến Bộ Tài chính phải vay Ngân hàng Nhà nước 30.000 tỷ đồng và phát hành 1 tỷ USD trái phiếu riêng cho Vietcombank trong năm 2015" - báo cáo của CIEM nhận xét.
Bích Diệp
![Nợ công Việt Nam gấp đôi nhiều nước ASEAN - 2 Nợ công Việt Nam gấp đôi nhiều nước ASEAN - 2](https://icdn.dantri.com.vn/k:2016/kinhdoanhbox-1461341898441/no-cong-viet-nam-gap-doi-nhieu-nuoc-asean.gif)