Không còn cam kết suông, ESG trở thành chiến lược sinh tồn của doanh nghiệp

“Cuộc đua thực sự là cuộc đua với thời gian, chứ không phải chống lại nhau” - thông điệp được ông Teo Chee Hean đưa ra tại Ecosperity Week 2026 ở Singapore không chỉ phản ánh áp lực khí hậu ngày càng lớn, mà còn cho thấy cách tư duy ESG đang thay đổi nhanh chóng tại châu Á.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt đồng thời với xung đột địa chính trị, giá năng lượng biến động và chuỗi cung ứng thiếu ổn định, chuyển đổi năng lượng không còn đơn thuần là mục tiêu môi trường. Với nhiều chính phủ và doanh nghiệp, đây đang trở thành bài toán về an ninh kinh tế, khả năng chống chịu và sức cạnh tranh dài hạn.

Theo ông Teo, biến đổi khí hậu không chờ các quốc gia giải quyết xong cạnh tranh địa chính trị. Phát thải toàn cầu vẫn tiếp tục tăng, trong khi các cú sốc năng lượng đang khiến tiến trình giảm phát thải trở nên khó khăn hơn. “Thiên nhiên đặt ra thời hạn, nhưng chúng ta có thể định hình cách phản ứng của mình”, ông nói.

ESG chuyển từ “cam kết xanh” sang bài toán sống còn

Những diễn biến gần đây trên thị trường dầu mỏ cho thấy rõ hơn áp lực đó. Theo Nikkei Asia, lượng tồn kho dầu toàn cầu có thể giảm xuống dưới ngưỡng tương đương 100 ngày nhu cầu tiêu thụ ngay trong tháng 5, khi tình trạng gián đoạn quanh eo biển Hormuz tiếp diễn.

Goldman Sachs ước tính tổng tồn kho dầu toàn cầu cuối tháng 5 chỉ còn khoảng 98 ngày nhu cầu. Trong khi đó, lượng “tồn kho nhìn thấy được” được dự báo giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2018. Với nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, đây không chỉ là câu chuyện giá dầu tăng. Rủi ro lớn hơn nằm ở việc chuỗi cung ứng nhiên liệu hóa thạch có thể bị ảnh hưởng mạnh chỉ bởi một điểm nghẽn địa chính trị.

Ông Mike Ng, Giám đốc phát triển bền vững của OCBC, cho rằng xung đột tại Iran đang tạo thêm áp lực ngắn hạn cho quá trình chuyển đổi carbon thấp. Chi phí vốn cao hơn và lạm phát kéo dài khiến các dự án năng lượng tái tạo trở nên đắt đỏ hơn trong giai đoạn đầu tư ban đầu.

Theo ông, khác với dầu khí, phần lớn chi phí của điện gió hay điện mặt trời phải được bỏ ra ngay từ đầu. Khi lãi suất duy trì ở mức cao, hiệu quả tài chính của các dự án này sẽ chịu tác động đáng kể.

Tuy nhiên, ông Ng cho rằng chính những cú sốc hiện nay lại làm nổi bật vai trò của ESG trong chiến lược phát triển dài hạn. Khi chuỗi cung ứng nhiên liệu hóa thạch liên tục biến động, an ninh năng lượng và phát triển bền vững dần trở thành hai mục tiêu gắn liền với nhau. “Không ai có thể cấm vận ánh nắng mặt trời hay chặn gió tại một eo biển hàng hải”, ông nói.

Châu Á đứng trước bài toán tăng trưởng và chống chịu

Theo ông Teo Chee Hean, châu Á sẽ đóng vai trò quyết định đối với kết quả của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Khu vực này hiện chiếm khoảng 60% dân số thế giới, gần một nửa lượng phát thải toàn cầu và cũng là nơi nhu cầu điện, công nghiệp cùng hạ tầng tiếp tục tăng nhanh nhất. Nhưng thay vì đi theo một mô hình thống nhất, các nền kinh tế châu Á đang xây dựng những con đường chuyển đổi khác nhau dựa trên nguồn lực và ưu tiên riêng.

Trung Quốc đẩy mạnh điện khí hóa quy mô lớn. Ấn Độ tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo. Nhật Bản và Hàn Quốc giữ vai trò cung cấp linh kiện pin cùng công nghệ lưu trữ. Đông Nam Á trở thành khu vực có nhu cầu năng lượng tăng mạnh nhờ công nghiệp hóa và kinh tế số.

Theo báo cáo Southeast Asia’s Green Economy Report 2026 của Bain & Company, nền kinh tế xanh Đông Nam Á hiện được định giá khoảng 290 tỷ USD và có thể tăng lên 430 tỷ USD vào năm 2030.

Điểm đáng chú ý là ESG tại khu vực đang dần mở rộng khỏi phạm vi giảm phát thải. Thích ứng khí hậu hiện được nhiều doanh nghiệp và chính phủ xem là ưu tiên song song với chuyển đổi năng lượng.

Ông Teo cho rằng với tốc độ giảm phát thải hiện nay, chỉ tập trung vào mục tiêu carbon là chưa đủ. Các nền kinh tế cần đầu tư đồng thời vào khả năng chống chịu của hạ tầng, chuỗi cung ứng và hệ thống năng lượng. Ông cũng nhấn mạnh thành công của quá trình chuyển đổi sẽ không phụ thuộc vào một công nghệ riêng lẻ, mà nằm ở khả năng phối hợp giữa các hệ thống điện, dữ liệu, sản xuất và logistics.

“Tự chủ năng lượng” không còn đồng nghĩa tự làm một mình

Một trong những xu hướng đáng chú ý nhất hiện nay là việc nhiều quốc gia ASEAN bắt đầu nhìn nhận hợp tác năng lượng như một phần của chiến lược an ninh kinh tế. Theo OCBC, lưới điện ASEAN đang dần được xem như “dự án an ninh năng lượng” thay vì chỉ là sáng kiến giảm phát thải.

Việc kết nối lưới điện xuyên biên giới có thể giúp các quốc gia chia sẻ nguồn điện tái tạo, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và hạn chế biến động nguồn cung. Một số dự án quy mô nhỏ đã được triển khai, trong đó có tuyến kết nối điện Lào - Thái Lan - Malaysia - Singapore. Theo ông Mike Ng, các mô hình thử nghiệm này có thể trở thành nền tảng để xây dựng niềm tin và mở rộng hợp tác trong tương lai.

Trong khi đó, Indonesia đang đẩy nhanh kế hoạch chuyển đổi ngành nickel sang sử dụng điện sạch hơn, bao gồm điện mặt trời, điện gió và địa nhiệt. Quốc gia này hiện sở hữu một trong những trữ lượng địa nhiệt lớn nhất thế giới nhưng mới khai thác một phần nhỏ tiềm năng.

Theo giới hoạch định chính sách khu vực, bài toán lớn nhất hiện nay là chuyển đổi năng lượng với tốc độ nào để vừa duy trì tăng trưởng, vừa giảm rủi ro dài hạn. Khi giá dầu, lãi suất và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động, ESG đang dần rời khỏi phạm vi của các cam kết hình ảnh để trở thành một phần trong chiến lược sống còn của doanh nghiệp và nền kinh tế.