Kéo dài thời hạn tạm ngưng Nghị định 46: Doanh nghiệp “thở phào”

Theo Thông báo 141/TB-VPCP ngày 20/3, Thường trực Chính phủ thống nhất kéo dài thời gian tạm ngưng hai văn bản trên sau cuộc họp ngày 16/3 do Thủ tướng Chính phủ chủ trì nhằm xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.

Tin vui cho doanh nghiệp

Thường trực Chính phủ giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp cùng các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, tiếp thu ý kiến và trình Chính phủ trước ngày 28/3 để ban hành nghị quyết chính thức.

Trong thời gian chuyển tiếp, các cơ quan quản lý được yêu cầu tăng cường hậu kiểm, giám sát nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm, không để xảy ra khoảng trống quản lý.

Trao đổi với phóng viên, bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, cho biết dù chưa có nghị quyết chính thức, thông báo của Văn phòng Chính phủ đã giúp doanh nghiệp giảm bớt tâm lý lo ngại về thời điểm các quy định mới có thể được áp dụng trở lại.

Trước đó, Nghị định 46 và Nghị quyết 66 có hiệu lực từ ngày 26/1 với nhiều quy định siết chặt quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hàng nhập khẩu và hoạt động kiểm tra nhà nước. Tuy nhiên, do thiếu hướng dẫn chi tiết, việc triển khai đã phát sinh nhiều vướng mắc, gây ách tắc tại cửa khẩu và cảng biển.

Chỉ trong những ngày cuối tháng 1, hàng nghìn container hàng hóa bị ùn tắc do không thể hoàn tất thủ tục kiểm tra theo quy định mới. Các mặt hàng bị ảnh hưởng chủ yếu là nông sản tươi, sản phẩm sơ chế từ thực vật và một số thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn.

Hiện nay, lưu lượng hàng hóa qua địa bàn tỉnh vẫn ở mức lớn, trung bình mỗi ngày đạt 12.000-15.000 tấn, chủ yếu là nông sản tươi như khoai mì, hạt điều, đậu nành. Nếu áp dụng Nghị định 46 sẽ khiến thời gian kiểm dịch kéo dài 5-7 ngày, thậm chí lâu hơn, trong khi trước đây chỉ mất 60-120 phút.

Đẩy mạnh hậu kiểm, giảm gánh nặng tuân thủ

Ở góc độ doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng, việc tiếp tục tạm ngưng thực thi Nghị định 46 được đánh giá là bước điều chỉnh cần thiết trong bối cảnh hệ thống pháp lý còn đang hoàn thiện.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, cho rằng đây là “tin vui lớn” đối với cộng đồng doanh nghiệp. Theo bà, dù trước đó Chính phủ đã quyết định tạm dừng thực hiện hai văn bản đến ngày 15/4, nhưng doanh nghiệp vẫn “thấp thỏm lo lắng” khi thời hạn này cận kề.

“Với quyết định kéo dài thời gian tạm ngưng hai nghị định này ngày 20/3 vừa qua, doanh nghiệp không còn lo chuyện Nghị định 46 nữa. Thay vào đó, cộng đồng doanh nghiệp có điều kiện dốc sức góp ý cho Dự thảo Luật An toàn thực phẩm, dự kiến sẽ trình Quốc hội trong thời gian tới”, bà Hạnh chia sẻ.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cũng cho rằng trong bối cảnh ngành thủy sản đang chịu nhiều áp lực từ biến động thị trường quốc tế, việc triển khai Nghị định 46 với các quy định chưa đồng bộ đã làm gia tăng gánh nặng tuân thủ.

Theo ông, yêu cầu về giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm áp dụng cho cả doanh nghiệp trong và ngoài nước đã gây khó cho hàng nhập khẩu, khi đối tác nước ngoài không thể đáp ứng theo chuẩn Việt Nam, đồng thời làm phát sinh thêm thủ tục cho doanh nghiệp nội địa dù đã áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, ISO hay FSSC 22000.

Trong khi đó, Luật An toàn thực phẩm đang được sửa đổi và dự kiến trình Quốc hội trong năm 2026. Việc triển khai các nghị định trong thời gian ngắn rồi tiếp tục chuyển sang khung pháp lý mới có thể gây xáo trộn và làm tăng chi phí tuân thủ không cần thiết.

Từ thực tế này, các hiệp hội kiến nghị chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro. Theo đó, cơ quan quản lý cần phân loại sản phẩm theo mức độ nguy cơ và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp để xác định tần suất, phương thức kiểm tra phù hợp.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM, cho rằng xu hướng quản lý toàn cầu hiện nay là giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm có trọng tâm, tập trung vào các sản phẩm và chuỗi cung ứng có rủi ro cao.

Theo các chuyên gia, cách tiếp cận này không chỉ phù hợp với thông lệ quốc tế mà còn góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục hành chính, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương đang sắp xếp lại bộ máy và mở rộng phạm vi quản lý.