Giá thịt heo chạm đáy hé lộ điểm yếu "chí mạng" của kinh tế Trung Quốc

Không đơn thuần là câu chuyện của ngành công nghiệp

Tại thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, ông Sun Haoyu - chủ một trang trại với khoảng 3.000 con heo - cho biết giá bán liên tục giảm từ cuối năm ngoái khiến hoạt động chăn nuôi ngày càng thua lỗ. Để duy trì trang trại, ông buộc phải dựa vào các khoản vay và tiền đi mượn. Tuy nhiên, đà giảm giá vẫn chưa dừng lại.

"Nhiều hộ chăn nuôi đã cạn kiệt nguồn lực. Sau nhiều tháng chăm sóc đàn heo, chúng tôi thậm chí không đủ tiền mua thức ăn", ông Sun chia sẻ.

Theo giới quan sát, sự lao dốc của giá thịt heo không đơn thuần là câu chuyện cung - cầu trong ngành nông nghiệp. Tại Trung Quốc, thịt heo là mặt hàng thực phẩm thiết yếu và có ảnh hưởng lớn đến chỉ số giá tiêu dùng, vì vậy diễn biến giá mặt hàng này thường được xem là tín hiệu của nền kinh tế.

Đợt bùng phát dịch tả heo châu Phi những năm trước khiến nguồn cung sụt giảm mạnh và giá thịt tăng cao. Khi ấy, Trung Quốc đã thúc đẩy mở rộng quy mô chăn nuôi để bảo đảm an ninh thực phẩm. Tuy nhiên, khi sản lượng tăng mạnh thì nền kinh tế lại bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm, khiến nhu cầu tiêu dùng suy yếu.

Khủng hoảng bất động sản kéo dài nhiều năm đã làm giảm thu nhập và niềm tin của người dân, buộc nhiều hộ gia đình cắt giảm chi tiêu, bao gồm cả các khoản dành cho ăn uống bên ngoài. Điều này tác động trực tiếp đến nhu cầu tiêu thụ thịt heo - nguyên liệu chủ đạo trong ngành nhà hàng và dịch vụ ăn uống.

Theo báo cáo của công ty tài chính Nomura, sự suy giảm trong lĩnh vực xây dựng cũng góp phần làm giảm nhu cầu tiêu thụ thịt heo. Từ lâu, đây vốn là thực phẩm phổ biến của lực lượng lao động tại các công trường.

Bà Hannah Liu, chuyên gia kinh tế Trung Quốc của Nomura, nhận định rằng nhóm công nhân xây dựng và người thường xuyên ăn ngoài là hai đối tượng tiêu thụ thịt heo lớn nhất. Khi hoạt động xây dựng và chi tiêu dịch vụ đồng loạt chững lại, nhu cầu thịt heo cũng lao dốc theo.

Dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy giá thịt heo đã giảm khoảng 39% trong vòng 4 năm qua. Diễn biến này phản ánh giai đoạn giảm phát kéo dài của nền kinh tế, dù áp lực giá gần đây có dấu hiệu tăng trở lại do chi phí năng lượng leo thang.

Bắc Kinh tìm cách "giải cứu" thị trường

Trong khi các tập đoàn chăn nuôi quy mô lớn nhận được sự hỗ trợ từ các chương trình tín dụng ưu đãi và vay vốn lãi suất thấp, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ gần như không có khả năng tiếp cận các nguồn lực này.

Tuy nhiên, ngay cả những doanh nghiệp đầu ngành cũng không tránh khỏi khó khăn. Wens Foodstuff - một trong những nhà sản xuất thịt heo lớn nhất Trung Quốc - cho biết lợi nhuận năm ngoái giảm tới 43%. Giá bán heo trong tháng 4 cũng thấp hơn khoảng 38% so với cùng kỳ năm trước.

Một doanh nghiệp lớn khác là Dabeinong ghi nhận sản lượng tiêu thụ tăng nhưng lợi nhuận vẫn đi xuống do giá heo giảm mạnh và điều kiện thị trường kém thuận lợi.

Với người Trung Quốc, thịt heo không chỉ là thực phẩm thiết yếu trong bữa ăn hằng ngày mà còn xuất hiện trong các dịp lễ tết, tiệc cưới và những buổi tiếp khách. Chính vì vậy, sự suy giảm giá thịt heo thường phản ánh những khó khăn sâu rộng hơn của nền kinh tế, từ tình trạng thất nghiệp trong giới trẻ đến cuộc khủng hoảng bất động sản và áp lực an sinh xã hội.

Các nền tảng theo dõi ngành nhà hàng tại Trung Quốc cũng ghi nhận mức chi tiêu cho mỗi bữa ăn đang giảm đáng kể so với trước đây. Những bữa tiệc sang trọng hay tiệc chiêu đãi công vụ từng phổ biến nay cũng bị cắt giảm mạnh.

Trước tình trạng này, Chính phủ Trung Quốc đã nhiều lần sử dụng kho dự trữ thịt heo quốc gia để can thiệp thị trường.

Những năm trước, khi giá thịt heo tăng đột biến, Bắc Kinh từng tung hàng dự trữ ra thị trường để hạ nhiệt giá. Hiện nay, động thái diễn ra theo chiều ngược lại khi chính quyền trung ương khuyến khích các địa phương tăng cường thu mua thịt heo nhằm hỗ trợ giá.

Tại các cuộc họp cấp cao gần đây, giới lãnh đạo Trung Quốc cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh lại cán cân cung - cầu của ngành chăn nuôi. Các biện pháp được đưa ra bao gồm giảm quy mô đàn heo nái, kiểm soát trọng lượng xuất chuồng và hạn chế các khoản tín dụng hỗ trợ mở rộng sản xuất.

Dù vậy, theo bà Hannah Liu, những giải pháp này chỉ có thể giúp thị trường ổn định trong ngắn hạn. Yếu tố quyết định vẫn là khả năng phục hồi của sức mua trong nền kinh tế.

"Nếu nhu cầu tiêu dùng không cải thiện đáng kể, giá thịt heo sẽ rất khó phục hồi mạnh. Chính phủ có thể can thiệp nguồn cung, nhưng không thể buộc người dân và doanh nghiệp chi tiêu nhiều hơn", bà nhận định với báo chí.