2 triệu USD/lần qua eo Hormuz, giới quan sát đánh giá ra sao?

Theo các nguồn tin của Bloomberg, Iran bắt đầu yêu cầu mức phí lên tới 2 triệu USD mỗi chuyến theo từng trường hợp, về thực chất tạo ra một dạng “phí quá cảnh” không chính thức trên tuyến đường thủy này.

Một số tàu đã thực hiện thanh toán, dù cơ chế chưa rõ ràng, bao gồm cả loại tiền tệ sử dụng, và việc thu phí dường như không mang tính hệ thống. Các nguồn tin cho biết việc thu phí được xử lý một cách âm thầm.

Những khoản thanh toán này cho thấy ảnh hưởng của Iran đối với eo biển Hormuz, nơi bình thường có khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu, cùng khối lượng lớn lương thực, kim loại và các nguyên liệu khác được vận chuyển mỗi ngày.

Động thái trên được xem là nhằm tận dụng lợi thế kiểm soát tại một trong những tuyến hàng hải chiến lược và quan trọng nhất toàn cầu.

Eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu - hiện gần như bị Iran kiểm soát chặt, khiến giá năng lượng leo thang và làm gia tăng lo ngại lạm phát. Dù một số tàu chở dầu gần đây vẫn đi qua an toàn, lưu lượng đã giảm mạnh so với trước khi xung đột bùng phát.

Theo ước tính của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hiện có gần 20.000 thủy thủ và khoảng 3.200 tàu bị mắc kẹt trong khu vực. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết hơn 20 tàu đã bị tấn công tại vùng vịnh Arab, eo biển Hormuz và vịnh Oman kể từ khi xung đột giữa Iran và Mỹ - Israel bùng phát.

Giới quan sát nhận định rằng hệ lụy kinh tế đã bắt đầu lan rộng. Sản lượng dầu sụt giảm trong thời gian ngắn, thị trường khí đốt chịu cú sốc dây chuyền. Các ngành phụ thuộc năng lượng như hóa dầu, phân bón, sản xuất công nghiệp đối mặt với chi phí tăng đột biến, kéo theo rủi ro lạm phát và áp lực lên giá lương thực.

Các chuyên gia cho rằng sự tắc nghẽn tại Hormuz cũng phơi bày một điểm yếu cốt lõi rằng nền kinh tế toàn cầu vẫn phụ thuộc quá lớn vào một số “nút thắt” địa lý. 

Hàng trăm tàu chở dầu mắc kẹt, hàng trăm tàu khác phải chờ đợi, tạo áp lực dồn nén lên hệ thống logistics toàn cầu. Chi phí vận chuyển leo thang không chỉ bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp mà còn có thể tái định hình dòng chảy thương mại trong thời gian tới.

Về dài hạn, việc “ra giá” tại Hormuz có thể mở ra một tiền lệ mới khi các tuyến vận tải chiến lược sẽ ngày càng gắn chặt với lợi ích kinh tế trực tiếp.