Người dùng băn khoăn xăng E10 tách lớp, chuyên gia hóa học nói gì?

Khi xăng E10 bắt đầu được nhắc đến nhiều hơn, không ít chủ xe băn khoăn một câu hỏi rất thực tế là nếu xe ít đi, xăng nằm lâu trong bình thì bao lâu sẽ bị tách lớp.

Theo TS Vũ Thị Tần, Trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội, không thể đưa ra một mốc thời gian cố định cho mọi trường hợp.

Về bản chất, xăng E10 là hỗn hợp khoảng 90% xăng khoáng và 10% ethanol. Ethanol có đặc tính “ưa nước”, tức có khả năng hút nước tốt hơn xăng khoáng thông thường.

Chính đặc điểm này khiến người dùng cần lưu ý khi bảo quản.

“Không phải cứ để E10 một tháng là chắc chắn tách lớp. Điều quan trọng là trong quá trình bảo quản, nhiên liệu có tiếp xúc với hơi ẩm, nước hoặc thay đổi nhiệt độ mạnh hay không”, TS Tần phân tích.

Tách lớp xảy ra khi nước vượt ngưỡng chịu đựng của xăng

Trong xăng E10, một lượng nước nhỏ có thể được ethanol “giữ” trong hỗn hợp nhiên liệu. Khi lượng nước này còn dưới ngưỡng hòa tan, xăng vẫn ở trạng thái đồng nhất và động cơ có thể vận hành bình thường.

Vấn đề xảy ra khi lượng nước vượt quá khả năng giữ của hỗn hợp. Khi đó, ethanol sẽ kéo nước tách ra khỏi phần xăng khoáng, tạo thành một lớp hỗn hợp nước và ethanol lắng xuống đáy bình. Phía trên là phần xăng đã bị giảm hàm lượng ethanol, không còn đúng tính chất ban đầu.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ cho biết, ở khoảng 15,6 độ C, hỗn hợp 90% xăng và 10% ethanol có thể hấp thụ nước đến khoảng 0,5% thể tích trước khi bắt đầu tách lớp. Mức này tương đương khoảng 3,8 thìa cà phê nước cho mỗi gallon nhiên liệu (1 gallon = 3,78 lít) . Khi vượt ngưỡng, hiện tượng tách lớp sẽ xuất hiện.

Theo TS Tần, điểm cần chú ý là ngưỡng này không cố định. Nhiệt độ càng thấp, khả năng giữ nước của hỗn hợp càng giảm. Một bình xăng vốn chưa tách lớp trong điều kiện nóng có thể xuất hiện phân lớp khi nhiệt độ hạ xuống hoặc xe để qua nhiều chu kỳ nóng lạnh.

“Trong thực tế, tách lớp là kết quả của cả quá trình tích nước, bay hơi phần nhẹ của xăng, oxy hóa và thay đổi nhiệt độ. Vì vậy, hai xe cùng đổ E10 nhưng một xe đi thường xuyên, một xe để trong gara ẩm, bình xăng vơi, nắp không kín thì rủi ro rất khác nhau”, TS Tần nói.

Theo TS Tần khả năng tách lớp tăng khi xăng được chứa trong bình hoặc can không kín, có khoảng trống không khí lớn, đặt ở nơi nóng ẩm hoặc thường xuyên thay đổi nhiệt độ.

Bình xăng càng vơi, khoảng không khí phía trên càng lớn. Không khí này chứa hơi nước. Khi nhiệt độ thay đổi, hơi nước có thể ngưng tụ thành nước lỏng trên thành bình rồi rơi xuống nhiên liệu. Quá trình này lặp lại trong nhiều ngày, nhiều tuần sẽ làm lượng nước trong xăng tăng dần.

“Với xe sử dụng hằng ngày hoặc hằng tuần, lượng nhiên liệu thường được thay mới liên tục nên nguy cơ thấp hơn nhiều. Ngược lại, xe máy, ô tô, máy phát điện, ca nô hoặc các thiết bị chạy xăng để lâu nhiều tuần, nhiều tháng mới khởi động một lần sẽ có nguy cơ cao hơn”, TS Tần nói.

Vai trò quan trọng của đơn vị phân phối

Theo chuyên gia, cần nhìn xăng E10 một cách công bằng. Bản thân ethanol giúp tăng chỉ số octan và hỗ trợ quá trình cháy sạch hơn. Nhiều quốc gia đã sử dụng E10 trong thời gian dài với điều kiện phương tiện, hệ thống phân phối và bảo quản nhiên liệu được kiểm soát đúng.

Rủi ro tách lớp chủ yếu xuất hiện khi nhiên liệu bị nhiễm nước hoặc bảo quản kém. Xăng khoáng truyền thống cũng có thể xuống cấp khi để lâu, bay hơi thành phần nhẹ và tạo cặn, dù cơ chế khác với E10.

Điểm khác biệt là với E10, người dùng cần chú ý hơn đến độ kín của bình chứa, thời gian lưu trữ và tình trạng nước trong nhiên liệu.

“Cách tốt nhất vẫn là dùng nhiên liệu trong thời gian hợp lý, tránh để bình xăng vơi quá lâu, bảo quản phương tiện ở nơi khô ráo và chỉ dùng phụ gia như một biện pháp hỗ trợ khi thật sự cần thiết”, TS Tần khuyến cáo.

Cũng theo TS Tần, nếu bạn thường xuyên đổ xăng tại một điểm cố định và liên tục gặp hiện tượng xăng có dấu hiệu tách lớp, dù xe vẫn được sử dụng thường xuyên, thì cần xem xét khả năng nhiên liệu đã bị nhiễm nước, bảo quản không đúng điều kiện, hoặc không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật của xăng E10.