"Cuộc di cư hàng loạt" hé lộ môi trường hình thành Hệ Mặt Trời

Hàng ngàn "bản sao" của Mặt Trời vừa được kính viễn vọng không gian phát hiện, mở ra cánh cửa mới để giải mã cách ngôi sao của chúng ta trở thành nơi trú ngụ của sự sống. Một cuộc di cư sao quy mô lớn được cho là đã đóng vai trò then chốt trong quá trình này.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ kính viễn vọng không gian Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), lập bản đồ chuyển động của hàng triệu ngôi sao với độ phân giải cao từ năm 2014 đến năm 2025.

Kết quả, 6.594 "song sinh" của Mặt Trời đã được tìm thấy, gấp 30 lần so với các cuộc khảo sát trước đây. Đây là những ngôi sao có tuổi, nhiệt độ, thành phần và trọng lực bề mặt tương tự như Mặt Trời.

Đáng chú ý, hầu hết các ngôi sao chị em này đều tập trung ở vùng lân cận Mặt Trời của chúng ta. Điều này cho thấy một sự di chuyển hàng loạt các ngôi sao ra khỏi trung tâm đông đúc của thiên hà trong hàng tỷ năm.

Phó giáo sư Daisuke Taniguchi từ Trường đại học Thủ đô Tokyo, đồng dẫn đầu nhóm nghiên cứu, cho biết: "Bằng cách nghiên cứu một quần thể lớn các 'song sinh Mặt Trời' này, chúng tôi đã tìm thấy bằng chứng cho thấy nhiều 'song sinh Mặt Trời' cùng tuổi đã di chuyển qua Dải Ngân hà vào khoảng cùng thời điểm với Mặt Trời".

"Điều này cung cấp cho chúng ta những manh mối mới về thời điểm và cách thức Mặt Trời di chuyển từ nơi hình thành đến vị trí hiện tại của nó", chuyên gia cho biết.

Sự di cư của các vì sao và vai trò của thanh lõi thiên hà

Hai nghiên cứu được công bố vào ngày 12/3 trên tạp chí Astronomy & Astrophysics đều đề xuất rằng khi "thanh lõi" trung tâm gồm các ngôi sao và khí trong Dải Ngân hà hình thành, quá trình này không chỉ thúc đẩy sự hình thành sao mà còn đẩy một số ngôi sao đến các vùng khác của thiên hà.

Sự hình thành và "di cư" này, như các nhà nghiên cứu gọi, cũng bao gồm cả Mặt Trời.

Phó giáo sư Taniguchi giải thích: "Chúng tôi cho rằng sự hình thành dải trung tâm của Dải Ngân hà đã thúc đẩy quá trình hình thành sao và cũng kích hoạt sự di cư quy mô lớn, dẫn đến sự hình thành và di cư ra ngoài của Mặt Trời - và nhiều hành tinh song sinh của Mặt Trời".

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng Mặt Trời đã di chuyển ít nhất vài nghìn năm ánh sáng ra khỏi trung tâm thiên hà. Tuy nhiên, thanh trung tâm trong Dải Ngân hà lại đóng vai trò như một "rào cản" đối với các ngôi sao di chuyển quá xa. Các nhà khoa học nhận định giải pháp cho vấn đề này là đề xuất rằng rào cản chỉ hình thành sau khi tất cả các ngôi sao đã rời khỏi khu vực.

Phó giáo sư Taniguchi cho biết: "Nếu kịch bản này chính xác, nó cũng có thể cung cấp những ràng buộc mới về thời kỳ hình thành thanh trung tâm của thiên hà". Các nhà nghiên cứu ước tính thanh lõi trung tâm của thiên hà chúng ta hình thành khoảng 4 tỷ đến 6 tỷ năm trước, trùng khớp với tuổi đời khoảng 4,5 tỷ năm của Mặt Trời.

Môi trường thuận lợi cho sự sống

Ở trung tâm Dải Ngân hà, các vụ nổ siêu tân tinh và các "sự kiện năng lượng" khác xảy ra thường xuyên hơn do mật độ sao cực cao. Điều này khiến các phần bên trong của thiên hà có khả năng không thuận lợi cho sự sống. Phát hiện này có ý nghĩa quan trọng đối với cách sự sống hình thành trên Trái đất và có thể cả các hành tinh khác trong thiên hà.

Phó giáo sư Taniguchi kết luận: "Nếu Mặt Trời di chuyển ra ngoài tương đối sớm sau khi hình thành, như nghiên cứu của chúng tôi gợi ý, thì hệ Mặt Trời có thể đã trải qua phần lớn lịch sử của mình ở vùng đĩa ngoài yên tĩnh hơn. Nói cách khác, Mặt Trời có thể không đến được môi trường thuận lợi cho sự sống hoàn toàn do ngẫu nhiên, mà là do sự hình thành của thanh chắn thiên hà".