Ra đề đánh giá mà như cố đánh trượt!

Một đề thi hay phải thể hiện sự phân hóa cao trong việc đánh giá trình độ học sinh vừa phải bảo đảm tính chính xác về từ ngữ và tư liệu; kích thích sự hứng thú, sáng tạo.

Đề thi là một trong những phương tiện quan trọng kiểm định, đánh giá chất lượng giáo dục. Đề thi phải đánh giá và phân loại được trình độ học sinh về năng lực thông hiểu, kỹ năng vận dụng ở nhiều mức độ khác nhau. Hiện nay, ở các trường phổ thông, tình trạng ra đề thi về môn văn đang có nhiều bất cập.

Chỉ có thể... “cắn bút”!

Rất nhiều thầy cô đã cố gắng ra đề theo tinh thần đổi mới nhưng cũng có tình trạng đề mở quá dẫn tới tình trạng mơ hồ thậm chí tối nghĩa: “Mơ không chỉ là giấc mơ mà còn là mơ của giấc mơ” - Hãy trình bày giấc mơ của em. Hay yêu cầu trình bày suy nghĩ qua những câu như: “Cuộc sống là một hành trình em chọn bước đi hay dừng lại”, “Hãy gõ vào trái tim em, hãy cho biết trái tim em đang nói gì?”. Những đề này thuộc loại đề mở nhưng rất mông lung, học sinh khá trở xuống khó xác định hướng đi, hiểu được đề cũng không phải dễ. Học sinh cũng khó xác đinh bố cục cho bài viết.

Đề thi văn cần giúp học sinh yêu môn văn hơn.
Đề thi văn cần giúp học sinh yêu môn văn hơn. Trong ảnh: Học sinh lớp 9 tại một trường THCS ở TP HCM trong giờ học văn. (Ảnh: Tấn Thạnh)

Có những đề vừa khô khan, trừu tượng lại quá cao so với trình độ của học sinh trung học giống như một đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên ĐH: “Kỹ năng đầu tiên và quan trọng nhất mà bạn cần có trong một thế giới hiện đại là khả năng học phương pháp học... Bởi những kiến thức bạn có ngày hôm nay sẽ trở thành lỗi thời nhanh hơn bạn tưởng nhiều” - Từ lời khuyên của Phrit-men, hãy bàn về vai trò của “học phương pháp học” đối với mỗi con người trong thế giới hiện đại.

Một đề thi khác: “Một con người làm sao có thể nhận thức được chính mình? Đó không phải là việc của tư duy mà là của thực tiễn. Hãy ra sức thực hiện bổn phận của mình, lúc đó bạn lập tức hiểu được giá trị của mình” (Gớt) - Hãy trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên. Hoặc một đề thi yêu cầu: Viết một bài văn ngắn nêu suy nghĩ của em về ý kiến của đại thi hào Lỗ Tấn: “Ước mơ không phải là cái gì có sẵn, cũng không phải là cái gì không thể có”.

Đây là những đề thi có đủ 3 khó: khó làm, khó điểm lại khó xơi. Rõ ràng, với những đề văn như thế này các em chỉ có “cắn bút”. Đề khó làm mất cảm hứng của người học, càng học càng thấy rối, lại không đánh giá đúng trình độ thật sự của học sinh.

Khổ vì quá dài rồi... quá ngắn

Đề thi về văn nghị luận xã hội thường phong phú và rộng hơn nghị luận văn học. Chính vì vậy, đề về nghị luận văn học thường khó làm mới. Đề vẫn quay đi quay lại phân tích nhân vật, giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo, tình huống truyện, phân tích một bài, đoạn thơ. Lỗi thường gặp trong đề văn nghị luận văn học là đề không đáp ứng tiêu chí về thời gian và chất lượng: quá dài hoặc quá ngắn.

Ví dụ: Cũng là câu 4 điểm và cùng trong một thời gian như nhau (90 phút, đề gồm 3 câu) nhưng lại có sự nghịch lý đến vô lý. Đây là đề thi học kỳ lớp 9 tại một quận ở TP HCM: “Đọc đoạn trích sau: “Thế là tối lại ra đường luôn. Thường xuyên... Quen rồi. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần. Tôi có nghĩ tới cái chết. Nhưng là một cái chết mờ nhạt, không cụ thể. Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai? Tôi nghĩ thế, nghĩ thêm: đứng cẩn thận, mảnh bom ghim vào tay thì khá phiền. Và mồ hôi thấm vào môi tôi, mằn mặn, cát lào xào trong miệng. Nhưng quả bom nổ... (trích Những ngôi sao xa xôi - Lê Minh Khuê). Dựa vào đoạn trích trên, hãy nêu những cảm nhận của em về nhân vật Phương Định trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê”.

Đây là một đề thi của trường THCS khác: “Cảm nhận của em về chân dung nữ thanh niên xung phong trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước qua tác phẩm Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê”.

Một đề quá dài và một đề quá ngắn, lại cùng một thời lượng như nhau. Với đề quá dài, các em không đủ thời gian vì trong tác phẩm không chỉ chân dung của 1 nhân vật mà tới 3 nhân vật. Đề quá ngắn kia thì sa vào “chẻ sợi tóc làm tư”, học sinh không biết viết gì, chắc hẳn nhiều em “chém gió” với tâm trạng bực bội, học nhiều nhưng không áp dụng được bao nhiêu, không biết mình có đáp ứng đúng yêu cầu của đề hay không...

Những kiểu đề như thế này vẫn thường hay gặp trong các kỳ thi học kỳ ở một số trường THCS. Hiện tượng này cũng được lặp lại trong những đề phân tích thơ. Cùng một trường, cùng làm bài kiểm tra một tiết, cùng làm chung một bài thơ nhưng lớp này thì chỉ bình một khổ thơ, lớp kia lại phải phân tích cả bài thơ...

Đề hay phải khơi gợi cảm xúc

 

Đề văn nghị luận hay vừa phải kiểm tra được kỹ năng làm văn của học sinh vừa đánh giá được sự hiểu biết về các vấn đề xã hội của học sinh lại vừa có đất cho những học sinh giỏi dụng võ. Em Nguyễn Thiên Kim, Trường Phổ thông Năng khiếu - ĐHQG TPHCM, giải nhất kỳ thi học sinh giỏi TP, phát biểu: “Khi cầm đề trên tay, em có cảm giác như đề này đã chờ sẵn em từ lâu, em cắm đầu viết liền một mạch sợ không ghi hết cảm xúc đang tuôn trào”.

 

Đối với nghị luận xã hội, đề thi nên là những vấn đề quen thuộc gần gũi không nên “đao to, búa lớn”, không nên quá mơ hồ. Đề thi là sự đánh giá tổng hợp kiến thức sự hiểu biết về các vấn đề xã hội của học sinh, cũng như quan điểm chính kiến thật sự của các em trong cuộc sống, không nên buộc học sinh phải ép lòng nói những điều không phải là suy nghĩ thực và liên hệ theo kiểu hô khẩu hiệu: “Em cố gắng chăm ngoan học giỏi để không phụ lòng thầy cô, ba mẹ”.

 

Theo Hoàng Thị Thu Hiền

Người Lao Động

 

 

MỚI NHẤT
Vụ giảng viên mạo nhận Tiến sỹ: Đã báo cáo Bộ trước khi ra thông báo
Vụ giảng viên mạo nhận Tiến sỹ: Đã báo cáo Bộ trước khi ra thông báo

(Dân trí) - Theo nguồn tin riêng của <i>Dân trí</i>, trước khi ra thông báo về vụ bằng Tiến sỹ của ông N.H.M, Trường ĐH Ngoại thương đã có văn bản báo cáo chi tiết kèm theo cơ sở pháp lý, trong đó có cả xác nhận từ phía Đại học Paris 1.

Thứ hai, 27/04/2015 - 11:48

Chuyện đời tréo ngoe của đại gia tặng 40 tỉ đồng cho sinh viên
Chuyện đời tréo ngoe của đại gia tặng 40 tỉ đồng cho sinh viên

Tin ông Bên bỏ 40 tỉ đồng xây ký túc xá miễn phí rồi bỏ thêm 15 tỉ đồng mỗi năm nuôi hơn 400 sinh viên ăn học khiến dư luận cả nước té ngửa.

Thứ hai, 27/04/2015 - 11:40

Anh Chảo Kèn Dùng 30 năm chở đò miễn phí cho học sinh và giáo viên
Anh Chảo Kèn Dùng 30 năm chở đò miễn phí cho học sinh và giáo viên

(Dân trí) - Gần 30 năm gắn bó trên dòng suối Bo, với anh Chảo Kèn Dùng, dòng suối này chất chứa thật nhiều kỷ niệm. Biết bao chuyến đò mà ngày ngày anh Dùng thầm lặng chở giáo viên, học sinh qua sông giờ vẫn còn in sâu trong tâm khảm.

Thứ hai, 27/04/2015 - 09:28

Bạo lực học đường, làm sao giải quyết?
Bạo lực học đường, làm sao giải quyết?

Học sinh đánh nhau, bắt nạt học đường hay những bạo hành thể chất đang gióng lên hồi chuông cảnh báo, khiến mỗi phụ huynh đều cẩn trọng hơn trong việc chọn trường cho con, đặc biệt là với lứa tuổi cấp 3 nhiều biến chuyển tâm lý phức tạp.

Thứ hai, 27/04/2015 - 09:00

Tiến sĩ Ta còn ‘xuất chúng’ hơn cả tiến sĩ Tây!
Tiến sĩ Ta còn ‘xuất chúng’ hơn cả tiến sĩ Tây!

Đấy chẳng phải là những “thành tựu” đó sao? Đừng ném ánh mắt bi quan vào giới TS nước nhà nữa nhé!

Thứ hai, 27/04/2015 - 08:06

143 thí sinh được miễn thi THPT quốc gia
143 thí sinh được miễn thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Bộ GD-ĐT vừa công bố danh sách 143 thí sinh được miễn thi các môn thi kì thi THPT quốc gia và xét công nhận tốt nghiệp THPT, xét tuyển thẳng vào ĐH-CĐ năm 2015. Đây là những HS lớp 12 tham dự kỳ thi chọn học sinh giỏi vào đội tuyển thi Olympic quốc tế năm 2015.

Thứ hai, 27/04/2015 - 07:22

Lựa chọn môn thi THPT: Cả thầy và trò cùng băn khoăn!
Lựa chọn môn thi THPT: Cả thầy và trò cùng băn khoăn!

Những lo lắng về việc phải đảm bảo chương trình học, bố trí giảng dạy các môn có ít học sinh đăng ký thi rất cần được ngành Giáo dục lắng nghe...

Thứ hai, 27/04/2015 - 07:03

Gia đình “học sinh bị áp giải tại trường” xin tạm đình chỉ thi hành án
Gia đình “học sinh bị áp giải tại trường” xin tạm đình chỉ thi hành án

(Dân trí) - Sau khi em Đ.Q.T (học sinh lớp 12, Trường THPT Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk) bị công an TP Buôn Ma Thuột áp giải tại trường ngày 2/4/2015, gia đình em T. đã gửi đơn xin tạm đình chỉ thi hành án để em được trở lại hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới, tuy nhiên đây là việc rất khó khăn.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 06:28

Thiếu nhi Nghệ An thi kể chuyện Bác Hồ
Thiếu nhi Nghệ An thi kể chuyện Bác Hồ

(Dân trí) - Sáng 26/4, Hội đồng Đội tỉnh Nghệ An đã tổ chức chung kết hội thi “Chúng em kể chuyện Bác Hồ” năm 2015. Tham dự hội thi có 21 thí sinh xuất sắc của khối Tiểu học và Trung học cơ sở của tất cả các huyện, thành thị trên địa bàn tỉnh.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 05:02

Dự tính bổ sung 150 tỉ đồng cho Kỳ thi THPT quốc gia
Dự tính bổ sung 150 tỉ đồng cho Kỳ thi THPT quốc gia

(Dân trí) - Bộ Tài chính dự tính bổ sung 150 tỉ đồng cho Bộ GD-ĐT để chuyển cho các trường đại học tổ chức thi trong kỳ thi THPT quốc gia 2015.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 03:09

Tri ân nhà giáo, sinh viên gác bút nghiên lên đường chống Mỹ cứu nước
Tri ân nhà giáo, sinh viên gác bút nghiên lên đường chống Mỹ cứu nước

(Dân trí) - Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng thống nhất đất nước, Trường ĐH Kinh tế quốc dân đã tổ chức chương trình gặp mặt truyền thống cán bộ, giáo viên, sinh viên gác bút nghiên lên đường chống Mỹ cứu nước.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 01:48

Niêm phong học bạ THCS để phục vụ tuyển sinh lớp 10
Niêm phong học bạ THCS để phục vụ tuyển sinh lớp 10

(Dân trí) - Sở GD-ĐT Hà Nội vừa yêu cầu các trường sau ngày 15/5 phải niêm phong sổ điểm chính của học sinh lớp 9. Từ ngày 20 đến 23/5, các trường phải nộp sổ điểm trung học cơ sở của học sinh về Sở GD-ĐT Hà Nội.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 09:58

ĐÁNG QUAN TÂM
Thạc sĩ, thủ khoa xuất sắc trượt công chức do chưa tâm huyết
Thạc sĩ, thủ khoa xuất sắc trượt công chức do chưa tâm huyết

Theo ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, các ứng viên bằng giỏi mà trượt công chức là do chưa tâm huyết.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 08:33

Học sinh tiểu học trở thành hướng dẫn viên du lịch
Học sinh tiểu học trở thành hướng dẫn viên du lịch

(Dân trí) - Tham gia mô hình “Trường học du lịch”, nhiều em học sinh ở Lào Cai đã trở nên hoạt bát, hào hứng hơn trong học tập.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 06:17

Tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2015: Có 5 đợt xét tuyển
Tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2015: Có 5 đợt xét tuyển

(Dân trí) - Ngày 25/4, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga đã có văn bản gửi các Sở GD-ĐT, các trường ĐH, CĐ hướng dẫn tổ chức công tác tuyển sinh ĐH, CĐ hệ chính quy năm 2015. Theo đó, mùa tuyển sinh 2015 sẽ có 5 đợt xét tuyển. Thời gian nhận hồ sơ xét tuyển NV1 từ ngày 1/8 cho đến hết ngày 25/8.

Chủ nhật, 26/04/2015 - 12:18

Bố trí cụm thi để đảm bảo thuận lợi nhất cho thí sinh
Bố trí cụm thi để đảm bảo thuận lợi nhất cho thí sinh

(Dân trí) - Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận vừa có công văn gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc phối hợp chỉ đạo thi và tuyển sinh 2015. Trong công văn đặc biệt nhấn mạnh đến việc tạo điều kiện cho thí sinh.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 07:15

Xử lý nghiêm học sinh, sinh viên vi phạm Luật Giao thông
Xử lý nghiêm học sinh, sinh viên vi phạm Luật Giao thông

(Dân trí) - Xử lý nghiêm, kịp thời các trường hợp học sinh, sinh viên vi phạm Luật Giao thông đường bộ và các trường hợp do cơ quan công an, thanh tra giao thông xử lý thông báo về nhà trường.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 06:41

105 học sinh nghèo hiếu học nhận học bổng đến hết đại học
105 học sinh nghèo hiếu học nhận học bổng đến hết đại học

(Dân trí) - Ngày 25/4, Tỉnh đoàn Thừa Thiên - Huế phối hợp cùng Quỹ học bổng Thiện Tâm của Tập đoàn Vingroup tổ chức chương trình “Chắp cánh ước mơ”, trao học bổng cho 105 học sinh đặc biệt khó khăn, hiếu học ở tỉnh.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 04:58

Học sinh tiểu học 10 tỉnh thành giao lưu tìm hiểu về an toàn giao thông
Học sinh tiểu học 10 tỉnh thành giao lưu tìm hiểu về an toàn giao thông

(Dân trí) - Ngày 25/4, tại nhà thi đấu quân khu V (Đà Nẵng) đã diễn ra ngày hội “Giao lưu tìm hiểu kĩ năng tham gia giao thông an toàn cấp quốc gia dành cho học sinh tiểu học”.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 04:54

Tiền Giang: Khởi công xây dựng Trường THCS Lê Ngọc Hân
Tiền Giang: Khởi công xây dựng Trường THCS Lê Ngọc Hân

(Dân trí) - Ngày 25/4, bà Nguyễn Thị Kim Ngân - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quốc hội cùng lãnh đạo tỉnh Tiền Giang dự lễ khởi công xây dựng Trường THCS Lê Ngọc Hân (phường 1, TP Mỹ Tho, Tiền Giang).

Thứ bảy, 25/04/2015 - 03:21

Thủ khoa từ chối công chức, làm công dân toàn cầu
Thủ khoa từ chối công chức, làm công dân toàn cầu

Đạt danh hiệu thủ khoa xuất sắc của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội năm 2004, Bạch Dương không chọn vào làm nhà nước theo chính sách tuyển thẳng của Hà Nội vì lý do: thích môi trường làm việc năng động. Hiện là quản lí người Việt đầu tiên ở Google châu Á.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 01:38

Nghiên cứu khoa học: Mắt xích yếu nhất của giáo dục đại học
Nghiên cứu khoa học: Mắt xích yếu nhất của giáo dục đại học

(Dân trí) - “Mắt xích yếu nhất của giáo dục đại học hiện nay là công tác nghiên cứu khoa học trong các trường đại học chưa tạo được sự khác biệt so với dạy nghề và phổ thông” - PGS.TS. Phan Quang Thế, Hiệu trưởng trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp Thái Nguyên khẳng định.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 12:26

Sau đề thi “Sơn Tùng ngậm kẹo” lại đến “Thái Bình mồ hôi rơi”
Sau đề thi “Sơn Tùng ngậm kẹo” lại đến “Thái Bình mồ hôi rơi”

(Dân trí) - Liên tiếp các đề thi trong thời gian gần đây sử dụng hình ảnh và lời ca trong những bài hát của ca sĩ Sơn Tùng M-TP. Bên cạnh những lời khen cũng có không ít lời chê vì cách ra đề chạy theo xu hướng bàn tán trên mạng.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 12:18

Giải pháp kết nối nhà trường - phụ huynh - học sinh như mạng xã hội
Giải pháp kết nối nhà trường - phụ huynh - học sinh như mạng xã hội

Xếp hàng thâu đêm nộp hồ sơ vào lớp 1, đạp đổ cổng trường PTCS để nộp đơn học cho con, tốn khoản phí nhận được tin nhắn tình hình học tập và sinh hoạt của học sinh ở lớp… là những câu chuyện được nhắc đến nhiều trong suốt thời gian qua.

Thứ bảy, 25/04/2015 - 12:16