Nhật Bản bắt đầu xây dựng Xã hội 5.0

Dân trí Cả thế giới đang ở trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhưng hiện nay, Nhật Bản đã nói tới và đề ra nhiệm vụ xây dựng Xã hội 5.0.

Xã hội 5.0 của người Nhật là gì?

Khái niệm “Xã hội 5.0” được đề xuất trong Kế hoạch Khoa học Công nghệ lần thứ 5 của Chính phủ Nhật Bản (the 5th Science and Techonology Basic Plan) 2016-2020. Các Kế hoạch Khoa học Công nghệ của Nhật Bản được xây dựng 5 năm một lần, kể từ lần đầu tiên vào năm 1996, căn cứ theo Luật Cơ sở về Khoa học và Công nghệ ban hành năm 1995.

Luật này ra đời trong bối cảnh nước Nhật có mong muốn mạnh mẽ đột phá khỏi con đường khoa học công nghệ từ trước đến nay do phương Tây dẫn đầu, tiến lên khám phá những lĩnh vực khoa học công nghệ chưa từng có ai đặt chân đến, để góp phần giải quyết những vấn đề toàn cầu, những vấn đề thách thức nhân loại.

Căn cứ trên các kế hoạch Khoa học Công nghệ, suốt 20 năm qua, chính phủ Nhật Bản đã có những chính sách đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và phát triển, cải tổ cơ chế tổ chức thực hiện nghiên cứu và phát triển, xây dựng và trang bị các cơ sở nghiên cứu hiện đại, mở rộng hoạt động trao đổi và hợp tác quốc tế …

Trong kế hoạch Khoa học và Công nghệ lần thứ năm, ngay từ 2016, khái niệm Xã hội 5.0 được Nhật Bản định nghĩa là “một xã hội lấy con người là trung tâm; là xã hội cân bằng giữa phát triển về kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội bằng hệ thống tích hợp cao giữa không gian ảo và không gian thực”.

Tại sao Nhật Bản lại đề ra xã hội 5.0

Xuất phát từ những vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, nhu cầu cao về sản xuất lương thực và các sản phẩm tiêu dùng phục vụ cho sự gia tăng dân số trên toàn cầu, cùng với những vấn đề kinh tế và xã hội mà nước Nhật đang phải đối mặt như: sự cạnh tranh kinh tế trên toàn cầu, xã hội “siêu” già hóa với hơn 100,000 người trên 100 tuổi (trong tổng dân số 120 triệu người) với gánh nặng chăm sóc y tế ngày càng tăng, dân số trẻ sụt giảm khiến thiếu lao động đặc biệt là lao động trong những lĩnh vực có mức độ sáng tạo thấp ….

Kế hoạch Khoa học Công nghệ lần thứ 5 của Nhật Bản đã đề xuất khái niệm Xã hội 5.0 và các định hướng, các chính sách về khoa học và công nghệ để tiến đến Xã hội 5.0, một mặt khẳng định vị thế của Nhật Bản trong quá trình cạnh tranh toàn cầu, mặt khác đóng góp vào việc giải quyết những vấn đề chung của nhân loại và giải quyết những vấn đề riêng của nước Nhật, hướng đến một sự phát triển bền vững.

Xã hội 5.0 của Nhật bản gồm những nội dung gì?

Theo quan niệm của Nhật Bản, từ trước đến nay xã hội loài ngườ đã trải qua:

“Xã hội 1.0” là Thời kỳ nguyên thủy săn bắn,

“Xã hội 2.0” là Xã hội nông nghiệp

“Xã hội 3.0” là Xã hội công nghiệp, là thời kỳ cơ khí hóa với đầu máy hơi nước và việc sử dụng điện

“Xã hội 4.0” là Xã hội thông tin, trong đó giá trị gia tăng được tạo ra nhờ việc kết nối các tài sản phi vật chất qua mạng internet.

Screen Shot 2019-03-24 at 10.30.16 AM.png

Với Xã hội 5.0, có bốn yếu tố kỹ thuật đóng vai trò quan trọng nhất trí tuệ nhân tạo (AI), big data, tự động hóa (robot) và IoT (internet vạn vật).

Trong Xã hội 5.0, một lượng dữ liệu vô cùng lớn được thu thập từ rất nhiều nguồn khác nhau, thông qua IoT, từ các cảm biến, camera v.v. trong không gian thực được tích lũy vào “không gian đám mây” (có thể gọi là không gian ảo).

Tại không gian ảo đó, trí tuệ nhân tạo với khả năng phân tích, dự đoán vượt cả trí tuệ của con người sẽ phân tích khối dữ liệu khổng lồ nói trên, và truyền kết quả phân tích trở lại cho không gian thực dưới rất nhiều hình thức khác nhau.

Trước đây, trong xã hội thông tin (Xã hội 4.0), dữ liệu được thu thập về sẽ do con người phân tích, còn trong Xã hội 5.0, con người, vạn vật và các hệ thống được kết nối với nhau tại không gian ảo, siêu thông minh.

Có thể ví von một cách hình tượng cho dễ hiểu là không gian ảo có trí tuệ nhân tạo là bộ não, robot-tự động hóa là cơ bắp và IoT và các dữ liệu lớn được phân tích làm nên hệ thần kinh, và kết quả phân tích được kỳ vọng là những kết quả tối ưu, vượt quá cả khả năng phân tích của con người.

Nếu trong Xã hội 4.0, người máy thực hiện, thao tác theo sự điều khiển của con người, thì trong Xã hội 5.0, sẽ có người máy siêu thông minh, biết cảm thụ và nhận thức, có thể đưa ra các quyết định thay cho con người.

Nhật Bản bắt đầu xây dựng Xã hội 5.0             - 4

Tác động và ảnh hưởng của Xã hội 5.0 sẽ như thế nào?

Trên đà định hướng phát triển đó, người Nhật đang chạy đua nước rút, chuẩn bị để Thế giới chứng kiến thế vận hội 2020 tại Nhật Bản ngỡ ngàng với những thành phố thông minh, giao thông thông minh và những sản phẩm mới, siêu thông minh.

Người ta cho rằng trong Xã hội 5.0, cuộc sống của con người sẽ tốt đẹp hơn. Xã hội con người sẽ giải quyết được các vấn đề như biến đổi khí hậu, ùn tắc giao thông, thiếu lương thực, xóa khoảng cách giàu nghèo. Con người sẽ được hưởng những sản phẩm, dịch vụ, tiện ích tốt hơn, với số lượng vừa đủ, tại thời điểm phù hợp nhất.

Cụ thể, trong lĩnh vực chăm sóc y tế, có thể hình dung người cao tuổi sẽ không cần vất vả đi khám tại các bệnh viện khác nhau do nhiều bệnh khác nhau, mà có thể được chẩn đoán từ “bác sĩ ảo” qua màn hình máy tính từ nhà, được phát thuốc đến tận nhà bằng các phương tiện bay, hoặc được chăm sóc y tế bằng các robot.

Trong lĩnh vực giao thông, các xe tự lái sẽ giúp người tham gia giao thông thư giãn và an toàn, việc giao nhận bằng các phương tiện bay tự hành cũng sẽ giúp giảm thiểu lượng giao thông trên đường.

Trong lĩnh vực kỹ thuật hạ tầng, toàn bộ hệ thống sẽ được các cảm biến, camera giám sát và đo, xây lắp sử dụng nhiều robot, qua đó thực hiện xây dựng với độ chính xác cao, có kế hoạch duy tu bảo dưỡng tối ưu và ít sử dụng nhân công.

Tuy nhiên, để đạt được những thành quả đáng mong đợi đó trong Xã hội 5.0, sẽ cần phải vượt qua những rào cản về cơ chế chính sách giữa các bộ ngành (và xa hơn, thâm chí sẽ là giữa các quốc gia) với nhau; vượt qua rào cản về hệ thống pháp lý để tạo ra hành lang pháp lý mới phù hợp hơn với những dịch vụ mới, công nghệ mới; vượt qua rào cản về công nghệ; rào cản về sự tham gia của mọi thành phần trong xã hội; và cả rào cản về nhận thức, về sự chấp nhận của con người đối với những hình thái sản phẩm và dịch vụ mới.

Kết luận. Cách mạng công nghiệp 4.0 đang bùng nổ và với việc xây dựng Xã hội 5.0, người Nhật đã có tầm nhìn vượt lên hiện tại, nhằm xây dựng một xã hội thích ứng tốt nhất với những thành tựu của cuộc cách mạng này.

Xã hội 5.0 chính là xã hội mới trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, siêu thông minh, nhưng phát triển một cách bền vững vì con người, cho con người. Cách tiếp cận Xã hội 5.0 đảo ngược cách tiếp cận truyền thống.

Theo truyền thống, sự đổi mới được thúc đẩy bởi công nghệ, làm cho xã hội phát triển. Xã hội 4.0, số hóa là trung tâm. Với xã hội 5.0, số hóa là phương tiện, con người mới là đạo diễn chính, làm cho con người hạnh phúc và được hưởng nhiều tiện ích mới trong xã hội siêu thông minh.

Xã hội 5.0 điều tiết và làm cân bằng sự phát triển của công nghệ, nền kinh tế số hóa và sự phát triển xã hội. Cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra lực lượng sản xuất khổng lồ và Xã hội 5.0 chính là quan hệ sản xuất mới, phù hợp với những đổi thay phi thường đó.

Đến lượt mình, với những định hướng như trên, chắc chắn Xã hội 5.0 sẽ lại thúc đẩy mạnh mẽ sự ra đời và phát triển của một kỷ nguyên mới, được định dạng bởi không gian ảo và người máy sẽ làm thay cho con người và sống cùng với con người. Phải chăng, đó sẽ chính là khởi đầu cho một cuộc cách mạng mới: Cách mạng 5.0 đang đến?

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội

MỚI NHẤT
Bố mẹ và con, ai là người quyết định chọn ngành học?
Bố mẹ và con, ai là người quyết định chọn ngành học?

(Dân trí) - Lo lắng, quan tâm và định hướng chọn nghề “thái quá” của một số phụ huynh dẫn đến sự “căng thẳng” cho thí sinh.

Thứ hai, 25/03/2019 - 11:14

Thay đổi trong chính sách ưu tiên tuyển sinh 2019
Thay đổi trong chính sách ưu tiên tuyển sinh 2019

(Dân trí) - Bộ GD&ĐT cho biết, ưu tiên khu vực đối với thí sinh học tại các trường THPT và tương đương có sự thay đổi chế độ ưu tiên.

Thứ hai, 25/03/2019 - 10:57

Đồng hành cùng Đại học Phan Thiết, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ
Đồng hành cùng Đại học Phan Thiết, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ

(Dân trí) - Novaland vừa trao gói học bổng trị giá 1 tỷ đồng đến các sinh viên có kết quả học tập tốt của trường ĐH Phan Thiết (năm học 2019-2020), đồng thời cam kết tạo cơ hội cho sinh viên trường, ngay sau khi tốt nghiệp, làm việc tại các dự án do tập đoàn này đang triển khai trên địa bàn tỉnh Bình Thuận.

Thứ hai, 25/03/2019 - 10:30

ĐH Cambridge trao cơ hội cho học sinh hoàn cảnh khó khăn từng “suýt” đỗ vào trường
ĐH Cambridge trao cơ hội cho học sinh hoàn cảnh khó khăn từng “suýt” đỗ vào trường

(Dân trí) - Khoảng 100 học sinh có hoàn cảnh khó khăn có kết quả học tập gần đạt mức được nhận vào ĐH Cambridge khi nộp đơn vào mùa thu năm 2018 sẽ được nhà trường trao tặng cơ hội thứ 2.

Thứ hai, 25/03/2019 - 08:02

Đại học FPT đào tạo chuyên ngành có lương “khủng” 500 triệu đồng/năm
Đại học FPT đào tạo chuyên ngành có lương “khủng” 500 triệu đồng/năm

(Dân trí) - Với mức lương có thể lên đến 500.000 USD/năm tại Thung lũng Silicon và 22.000 USD/năm tại Việt Nam, chuyên gia Trí tuệ nhân tạo (AI) đang là nghề hấp dẫn, kéo theo đó AI cũng được bầu chọn là chuyên ngành học hot nhất năm 2019 và trong tương lai.

Thứ hai, 25/03/2019 - 08:00

Sinh viên trường ĐH Đại Nam nói không với túi nilon
Sinh viên trường ĐH Đại Nam nói không với túi nilon

(Dân trí) - Với thông điệp “Sống xanh cho tương lai an lành”, chương trình Hội trại “Thanh niên với sống xanh” của thầy và trò trường ĐH Đại Nam nhận được sự quan tâm, cộng hưởng sâu sắc từ hàng trăm cán bộ, giảng viên và hàng ngàn sinh viên trong trường.

Thứ hai, 25/03/2019 - 07:07

Cuối năm học, giáo viên “đau đầu” để hoàn thành chỉ tiêu
Cuối năm học, giáo viên “đau đầu” để hoàn thành chỉ tiêu

(Dân trí) - Năm nào cũng thế, cứ gần cuối năm học, các giáo viên chúng tôi lại lo lắng về điểm số học sinh. Làm sao cho đủ chỉ tiêu mà trường đã giao từ đầu năm. Làm sao để công sức phấn đấu cả năm không bị "đổ sông, đổ bể". Làm sao để không bị ban giám hiệu mời lên làm việc vì không hoàn thành chỉ tiêu.

Thứ hai, 25/03/2019 - 06:36

Hội Khuyến học Việt Nam thăm Hội Khuyến học báo ASAHI Nhật Bản
Hội Khuyến học Việt Nam thăm Hội Khuyến học báo ASAHI Nhật Bản

(Dân trí) - Nhận lời mời của Hội Khuyến học Báo ASAHI Nhật Bản, Đoàn Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam do GS.TS Nguyễn Thị Doan Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam làm trưởng đoàn đã tới Nhật Bản thăm Hội Khuyến học Báo ASAHI.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 06:59

Trường ĐH thứ 5 đạt chuẩn kiểm định chất lượng theo bộ tiêu chí mới
Trường ĐH thứ 5 đạt chuẩn kiểm định chất lượng theo bộ tiêu chí mới

(Dân trí) - Trung tâm Kiểm định Chất lượng Giáo dục thuộc Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam vừa công bố quyết định và trao giấy chứng nhận đạt chuẩn chất lượng cơ sở giáo dục cho Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 02:52

Nghề IT có mức lương khởi điểm 10,2 triệu đồng/tháng, thuộc top 10 ngành nghề hot
Nghề IT có mức lương khởi điểm 10,2 triệu đồng/tháng, thuộc top 10 ngành nghề hot

(Dân trí) - Nghề có mức lương trung bình dành cho các bạn sinh viên mới ra trường cao nhất là nghề IT (lập trình viên) 10,2 triệu đồng/tháng, tiếp theo đó là ngành kinh doanh bất động sản. Trong khoảng 5-10 năm tới có nhiều ngành nghề mới xuất hiện, nhiều ngành nghề cũ sẽ thay đổi, theo nghiên cứu của Top CV.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 02:32

Nghệ An: Sẽ thí điểm 14 trường trọng điểm chất lượng cao
Nghệ An: Sẽ thí điểm 14 trường trọng điểm chất lượng cao

(Dân trí) - Sở GD&ĐT Nghệ An dự kiến triển khai thí điểm trường trọng điểm chất lượng cao tại 5 trường THPT và 9 trường THCS trên toàn tỉnh. Đây là một trong những nội dung nhằm thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện theo hướng hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực, năng khiếu của học sinh, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông mới.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 12:38

Phụ huynh phản pháo lại kết quả Hội đồng thẩm định cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia
Phụ huynh phản pháo lại kết quả Hội đồng thẩm định cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia

(Dân trí) - Ngay sau khi Hội đồng thẩm định cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia kết luận các dự án mà phụ huynh “tố” đều phù hợp với kết quả đánh giá của Ban Giám khảo cuộc thi. Các phụ huynh lập tức phản pháo, tiếp tục gửi đơn kiến nghị.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 10:51

ĐÁNG QUAN TÂM
Trường ĐH ngày càng khó tuyển sinh sau đại học
Trường ĐH ngày càng khó tuyển sinh sau đại học

Dù có nhu cầu nhưng số lượng người đăng ký học sau ĐH ngày càng giảm. Thực trạng này được đưa ra trong tọa đàm “Nâng cao chất lượng đào tạo sau ĐH, chính sách học bổng và hợp tác nhà trường - doanh nghiệp” do Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn (VinGroup) tổ chức sáng 23/3.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 08:10

Trung Quốc: Thầy hiệu trưởng hướng dẫn toàn trường tập nhảy mỗi ngày giờ thế nào?
Trung Quốc: Thầy hiệu trưởng hướng dẫn toàn trường tập nhảy mỗi ngày giờ thế nào?

(Dân trí) - Từng được nhiều người biết đến bởi những clip hướng dẫn học sinh toàn trường tập nhảy mỗi ngày, thầy hiệu trưởng Zhang Pengfei vẫn khiêm tốn cho rằng việc làm nhỏ bé của mình sẽ khích lệ học sinh trở nên năng động hơn và yêu thích rèn luyện thể lực.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 08:02

Choáng váng phụ huynh dùng tiền mua điểm từ... con
Choáng váng phụ huynh dùng tiền mua điểm từ... con

(Dân trí) - Con được thưởng 10 ngàn đến 200 ngàn đồng cho điểm 8 - 10 tùy theo hệ số điểm. Bảng quy chế phụ huynh dùng tiền "mua điểm" của đứa con học lớp 6 làm nhiều người bị sốc.

Chủ nhật, 24/03/2019 - 06:40

Gian lận điểm thi chấn động Sơn La: Có thí sinh được nâng đến 26,55 điểm!
Gian lận điểm thi chấn động Sơn La: Có thí sinh được nâng đến 26,55 điểm!

(Dân trí) - Dựa trên kết luận điều tra của cơ quan an ninh, bộ GD&ĐT vừa chính thức thông tin về vụ gian lận điểm thi THPT quốc gia chấn động ở Sơn La. Theo đó, có thí sinh được nâng cả 3 môn với 26,55 điểm. Môn được nâng điểm cao nhất là 9 điểm.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 10:06

Sở GD-ĐT Đắk Lắk yêu cầu đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm học đường
Sở GD-ĐT Đắk Lắk yêu cầu đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm học đường

(Dân trí) - Trước những vụ việc về thực phẩm bẩn tại môi trường giáo dục bị phát hiện gây xôn xao dư luận, Sở GD-ĐT Đắk Lắk đã có văn bản gửi các Phòng Giáo dục trên địa bàn tỉnh phải đảm bảo vấn đề vệ sinh thực phẩm cho học sinh.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 09:22

TPHCM: Không tổ chức thi học kỳ vào ngày nghỉ
TPHCM: Không tổ chức thi học kỳ vào ngày nghỉ

(Dân trí) - Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu các trường không được tổ chức kiểm tra học kỳ vào ngày lễ, chủ nhật. Sở cũng ra hướng dẫn cụ thể đối với việc kiểm tra học sinh lớp 12.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 04:24

Sản phẩm "bật, tắt điện bằng tiếng vỗ tay" của học sinh được trường đầu tư trăm triệu đồng
Sản phẩm "bật, tắt điện bằng tiếng vỗ tay" của học sinh được trường đầu tư trăm triệu đồng

(Dân trí) - Sản phẩm “Công tắc điều khiển thiết bị điện bằng tiếng vỗ tay” giành giải Nhì tại Đại hội học sinh giỏi và ngày hội tuổi trẻ sáng tạo trường Nguyễn Bỉnh Khiêm được Chủ tịch HĐQT và Hiệu trưởng hứa đầu tư 100 triệu đồng để nghiên cứu, ứng dụng thực tiễn.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 04:07

“Bát nháo” thu chi tại trường cho giáo viên nghỉ dạy vẫn hưởng nguyên lương
“Bát nháo” thu chi tại trường cho giáo viên nghỉ dạy vẫn hưởng nguyên lương

(Dân trí) - Không những buông lỏng quản lý để 3 giáo viên trong trường không dạy, thuê người dạy hộ và hưởng nguyên lương, nhiều năm qua trường Tiểu học Triệu Thành (huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa) còn để xảy ra nhiều sai phạm trong công tác quản lý vận động xã hội hóa và chi nguồn tiền này trái quy định, sử dụng quỹ phụ huynh sai mục đích.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 02:46

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể: Đào tạo ra con người tốt trước rồi mới tới chuyên môn
Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể: Đào tạo ra con người tốt trước rồi mới tới chuyên môn

(Dân trí) - Học viện Hàng không Việt Nam cần phải đào tạo làm sao để các sinh viên tốt nghiệp ra trước hết là những con người tốt trước rồi mới tới vấn đề chuyên môn.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 11:37

Sinh viên Mầm non nhận mình như “ôsin”, “vú em” thì khó cải thiện chất lượng
Sinh viên Mầm non nhận mình như “ôsin”, “vú em” thì khó cải thiện chất lượng

(Dân trí) - Có những sinh viên học ngành Giáo dục mầm non khi được hỏi thì tự định vị nghề của giống như “ô sin” hoặc “vú em”. Cách nghĩ này thực sự chưa ổn, nếu đào tạo sư phạm mà chưa giúp sinh viên ý thức được vai trò của mình như một nhà giáo dục khó cải thiện chất lượng giáo dục.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 10:50

Nhật Bản sử dụng công nghệ AI để phân tích các vụ bắt nạt học đường
Nhật Bản sử dụng công nghệ AI để phân tích các vụ bắt nạt học đường

(Dân trí) - Thành phố Otsu tại Nhật Bản sẽ sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích 9.000 vụ bắt nạt tại các trường tiểu học và trung học cơ sở trên địa bàn trong 6 năm qua để xác định những dạng bắt nạt học đường chủ yếu.

Thứ bảy, 23/03/2019 - 09:12

Ngành Giáo dục Hà Tĩnh căng mình trước “cơn bão” thực phẩm bẩn
Ngành Giáo dục Hà Tĩnh căng mình trước “cơn bão” thực phẩm bẩn

(Dân trí) - Trước cơn bão thực phẩm bẩn, bữa ăn học đường luôn là nỗi lo canh cánh của nhiều bậc phụ huynh.  Ngành GD&ĐT Hà Tĩnh đã kịp thời chỉ đạo các phòng giáo dục, nhà trường siết chặt công tác kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP).

Thứ bảy, 23/03/2019 - 08:05