GS. TSKH Trần Duy Quý: Nói “Tiến sĩ giấy” cũng không oan!

“Làm tiến sĩ nông nghiệp mà khi kiểm tra ở ngoài ruộng tiến sĩ không phân biệt được cây cỏ lồng vực với cây lúa; còn tiến sĩ kinh tế nhưng ký hợp đồng với đối tác nước ngoài vẫn bị hớ và bị lừa nhập máy cũ, công nghệ lỗi thời rồi thua lỗ…”.

GS.TSKH Trần Duy Quý, nguyên Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam, Tư vấn Chương trình KC-06 của Bộ Khoa học Công nghệ đã cắt nghĩa về tình trạng “Tiến sĩ giấy” hiện nay. Theo GS Quý: “Dư luận có nói ‘Tiến sĩ giấy’ cũng không oan bởi số người học thật, nghiên cứu thật để có học hàm, học vị không nhiều”.

Thực tiễn sản xuất sẽ lộ ra ngay ai là người học thật, ai là tiến sĩ giấy.

Thực tiễn sản xuất sẽ lộ ra ngay ai là người học thật, ai là tiến sĩ giấy.

Tiến sĩ không phân biệt được cỏ với lúa

Lý giải về tình trạng ngày càng nhiều tiến sĩ không làm được việc, GS.TSKH Trần Duy Quý cho rằng có trào lưu này là vì phụ thuộc vào chính sách vĩ mô của nhà nước. Khi nhà nước muốn đề bạt lãnh đạo, từ cấp trưởng phòng, bắt buộc chuyên môn là phải có bằng tiến sĩ.

“Làm lãnh đạo lại có bổng lộc nên chính vì thế họ chạy đua làm. Xã hội có nhu cầu thì ắt sẽ có nguồn cung. Bằng thì bằng thật nhưng học giả, hoặc học không đến nơi đến chốn nên khi đụng phải những vấn đề cần phải giải quyết bằng chuyên môn và nhất là khi thực tiễn sản xuất sẽ lộ ra ngay”, GS Quý nói.

Minh chứng cho nhận định của mình, GS Trần Duy Quý nêu chính từ thực tế khi ông còn là Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp Việt Nam, ông đã giới thiệu người để bổ nhiệm trưởng Bộ môn chọn tạo giống lúa của Viện cũng chọn một kỹ sư.

Sở dĩ GS Quý chọn kỹ sư thay vì các tiến sĩ đang có sẵn trong Viện là vì: “vị kỹ sư này giỏi hơn nhiều vị tiến sĩ khác chuyên môn không vững. Khi thử tay nghề thấy không ổn thì tiến sĩ cũng chỉ làm nhân viên thôi”.

Sau đó Viện đã tổ chức bầu công khai và vị kỹ sư đã được trúng cử, còn tiến sĩ vẫn chỉ là nhân viên.

“Dù bổ nhiệm như vậy nhưng không ai có ý kiến gì được. Bởi khi kiểm tra ở ngoài ruộng tiến sĩ không phân biệt được cây cỏ lồng vực với cây lúa thì làm sao đảm nhiệm Trưởng Bộ môn chọn tạo giống lúa được?”, GS Quý cho biết.

Lý giải tình trạng tiến sĩ nhưng không phân biệt được cỏ với lúa, TS Quý cho rằng: chính là vì sự học không đến nơi đến chốn và cũng không ít người học giả, bằng thật nên chuyên môn không nắm vững.

Và ông đã phải đau đớn viết bài thơ gửi Bộ Giáo dục và đào tạo, rằng:

“ Ngày xưa các cụ đi thi
Trạng nguyên bảng nhãn vinh quy về làng
Bây giờ lắm trạng nghênh ngang
Ăn tục nói phét nghênh ngang với đời
Nhưng mà thực chất bạn ơi
Bằng mua, bằng bán, tiền cười là xong
Có bằng lên chức mới nhanh
Không bằng đợi đấy ông hành mày cho
Mới hay các cụ dặn dò
Qua sông phải lụy con đò sang ngang
Hay gì mua tước bán quan
Hay gì chạy chọt để sang hơn người
Phải nhanh dẹp loạn đi thôi
Kẻo sau con cháu nó cười tiền nhân”.

Dư luận nói tiến sĩ giấy cũng không oan!

Khi bàn về nhận định của dư luận cho rằng, đất nước bị tụt hậu cũng là bởi có quá nhiều tiến sĩ giấy GS Quý bày tỏ nỗi đau. Ông nói: “Tôi đau lắm chứ. Hiện tượng đua nhau bằng cấp không thể chấp nhận được”.

Theo ông, sở dĩ chất lượng giảm là vì đề tài copy paste rất nhiều. “Công nghệ thông tin hỗ trợ nhiều quá, nhanh quá mà không phải hội đồng nào cũng đọc kỹ đề tài của các tiến sĩ”, GS Quý nói.

Từng là người ngồi nhiều hội đồng ông cũng biết rõ, để đọc một đề tài tiến sĩ rất mệt, ví dụ tác giả tham khảo tới 180 tài liệu thì trách nhiệm người đọc duyệt thì phải kiểm tra đúng xem có phải như thế không. Như thế lại đòi hỏi người đọc đề tài có tâm.

“Trong khi quy định thù lao chỉ có 1 triệu đồng, còn trước kia là 500.000 đồng thì nói thật là không ít người đọc cho qua”, ông cho biết.

Với loại công trình cắt dán, nhặt nhạnh thì khi “sinh ra” đề tài đó chẳng thể giúp ích gì được cho thực tiễn bởi nó là “đứa con” dị dạng. Chỉ có đề tài xuất phát từ thực tiễn, doanh nghiệp đặt hàng là đánh giá thiết thực nhất.

“Cho nên hiện nay nhiều nhà khoa học mải đi làm việc khác không chú tâm nghiên cứu, hay nhà khoa học trẻ được đào tạo không đến nơi đến chốn không dám nhận đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Bởi đặt hàng của doanh nghiệp sẽ đụng dến danh dự, kinh tế thì sòng phẳng, nhưng được việc thì thưởng vô cùng lớn. Cho nên chỉ có tập thể khoa học mạnh, nhà khoa học có tài thực sự mới dám kết nối với doanh nghiệp”, GS Quý khẳng định.

Trả giá đắt

Từviệc học giả, bằng thật khi bước vào thực tế không ít vị tiến sĩ đã phải khiến cho người dân điêu đứng, tổ chức thiệt hại.

Bằng chứng là có vị tiến sĩ kinh tế, bằng quản trị kinh doanh nhưng học lơ mơ, chạy chọt là chính nên khi ra làm ký hợp đồng với nước ngoài là bị hớ, thất bại. Bị họ đưa cho những máy móc mới 100% nhưng đời máy thì đã lạc hậu. “Do chuyên môn không vững nên hợp đồng kinh tế làm không chặt, đến khi bị lừa, thua lỗ cũng không biết kêu ai”, GS Quý kể.

Ông cũng nhắc tới trường hợp khi làm giống cây trồng, nhiều tiến sĩ nhưng không hiểu được cấu trúc đặc tính của từng loại để xây dựng chọn tạo giống nên đã đưa ra giống không có tính mới, không có hiệu quả kinh tế. Thế nhưng khi trình đề tài, dự án lên thì rất hay. Khi đó lại gặp những anh quản lý non tay không chịu đi sâu để hổng và ký duyệt là thất bại.

“Đề tài thì vẫn thành công đến lúc nghiệm thu nhưng không có sức sống trong thực tiễn. Đề tài hoàn thành nhưng giống không trụ lại được trong thực tiễn. Cho nên thực tiễn là quan tòa vĩ đại nhất để định ra giá trị của bất cứ một công trình nào, hay thiên tài nào”, ông Quý nói.

Nhớ lại khi chọn tạo giống lúa BC 15, ông cho biết khi đó nhóm nghiên cứu ra đưa lên quá nhiều ưu điểm là năng suất cao, gạo ngon, đậm…, nhưng lại quên mất 3 nhược điểm cực kỳ nguy hiểm là chịu rét kém, bị bệnh đạo ôn khi sương mù và dài ngày nên hay bị lỡ thời vụ.

Vì thế đã có nơi bị mất mùa trắng khi cấy giống BC 15 do gặp phải thời tiết rét. Lúc đó đổ lỗi cho nhau, doanh nghiệp đổ cho nhà quản lý chỉ đạo không đúng, nhưng thực tế là doanh nghiệp dựa trên kết quả nghiên cứu của nhà khoa học nhưng chưa kỹ.

“ Dù cá nhân tôi và các nhà khoa học đi trước đã cảnh báo nhưng không ai nghe, vì chạy được hội đồng của bộ, được công nhận là giống tốt. Nhưng rốt cuộc là phải đền cho dân vài trăm tỉ đồng. Những thất bại này vô cùng đau đớn”, GS Quý nhớ lại.

Hoặc giống ngô khi đưa ở nước ngoài về. Khi khảo nghiệm chưa kỹ càng, có những biến động của vùng sinh thái gọi là mức phản ứng của vùng sinh thái. Tức là mức phản ứng có thể trồng được ở miền Bắc đến Tây Nguyên nhưng khi đưa vào Tây Nguyên phải chuyển dịch mùa vụ. Ví dụ ở miền Bắc có thể trồng tháng giêng nhưng vào Tây Nguyên phải trồng tháng 3. Nhưng lại cứ rập khuôn gieo vào tháng giêng đến lúc trỗ lên gặp nóng, ngô không kết hạt. Lúc đó là chết người nông dân.

Theo GS Quý, đó chính là kết quả của việc không hiểu thấu đáo là do học không đến nơi đến chốn, không nắm được mức phản ứng khi môi trường biến đổi. Nếu khảo nghiệm thấu đáo, trình diễn kỹ chắc ăn thì mới chuyển giao cho dân. “Chỉ những người có chuyên môn thực sự. Dám ký với dân nếu không được nhà khoa học chịu100%, được thì chia đôi. Còn nếu hứa không thì ai cũng làm được nhưng rốt cục thì không biết sẽ như thế nào”.

Ông cũng thừa nhận nhiều bạn trẻ nhanh nhạy không thua kém các vị khoa học tiền bối, nhưng làm khoa học ít tiền, vất vả, không phải ai cũng muốn lội ruộng nghiên cứu làm gì. Nhiều bạn trẻ có tài năng thực sự thì ra nước ngoài và ở lại đó, hoặc trong nước thì làm cho doanh nghiệp. Số còn lại, nhiều bạnchạy chọt để leo vào một vị trí nào đó. Như thế thì làm sao tìm được những cán bộ xuất sắc.

“Nếu nhà nước không chấn chỉnh lại, có chế độ cải thiện tài năng trẻ, thì sẽ ngày càng có nhiều tiến sĩ giấy. Do vậy dư luận có gọi tiến sĩ giấy không oan vì nhiều trường hợp đào tạo không bài bản, không có được cái mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Đến khi gặp sự cố phát sinh là chịu không giải quyết được. Và rồi tất cả sẽ lại là cái thùng rỗng mà thôi!’, GS.TSKH Trần Duy Quý lo ngại.

Theo Bích Ngọc
Đất Việt

________________________________________

*Mọi liên hệ về viết bài tin cho Chuyên mục Khoa học xin gửi đến E.mail: thaolam@dantri.com.vn

MỚI NHẤT
Bằng giả chỉ “lọt” được vào cơ quan nhà nước
Bằng giả chỉ “lọt” được vào cơ quan nhà nước

(Dân trí) - “Việc học giả, bằng giả, học thật nhưng chất lượng giả chỉ có thể “chui” vào hệ thống công chức nhà nước, không chui vào được tư nhân, doanh nghiệp nước ngoài. Nếu không lọc được thì việc thực học, thực nghiệp vẫn sẽ còn là câu hỏi”.

Thứ năm, 27/02/2014 - 07:03

“Con đường ngắn” luyện thi IELTS
“Con đường ngắn” luyện thi IELTS

Tự ôn luyện hay đến trung tâm là băn khoăn của nhiều người khi muốn thi IELTS. Việc tự ôn luyện có những lợi ích nhất định nhưng luyện thi IELTS rất cần sự hỗ trợ từ giáo viên, môi trường học tập phù hợp từ trung tâm Anh ngữ.

Thứ năm, 27/02/2014 - 07:00

Oái oăm khi giáo viên mầm non thích là… bỏ việc
Oái oăm khi giáo viên mầm non thích là… bỏ việc

(Dân trí) - Giáo viên xin về quê rồi một đi không quay lại hoặc đột ngột nhảy việc, nghỉ việc... là chuyện thường ngày ở các trường mầm non ngoài công lập tại TPHCM dẫn đến những tình huống oái oăm ở trường học.

Thứ năm, 27/02/2014 - 06:50

Hội nghị Hội Cựu giáo chức dành phút mặc niệm cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Hội nghị Hội Cựu giáo chức dành phút mặc niệm cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp

(Dân trí) - Ngày 26/2, Hội Cựu giáo chức Việt Nam đã tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Hội Cựu giáo chức Việt Nam lần VI. Hội nghị đã dành phút mặc niệm cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Chủ tịch danh dự Hội Cựu giáo chức Việt Nam.

Thứ năm, 27/02/2014 - 06:32

5 yêu cầu năng lực với giáo viên tiếng Anh phổ thông
5 yêu cầu năng lực với giáo viên tiếng Anh phổ thông

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố các yêu cầu cơ bản về năng lực giáo viên tiếng Anh phổ thông.

Thứ tư, 26/02/2014 - 10:31

Cao 1m62 có dự thi được vào ngành Quân đội?
Cao 1m62 có dự thi được vào ngành Quân đội?

(Dân trí) - Ngành Quản trị văn phòng học như thế nào? Trường nào dạy ngành Quảng cáo? Cơ hội việc làm ngành Quản trị nhà hàng và các Dịch vụ ăn uống? Là sinh viên dự thi trường khác có phải xin phép? Trường ĐH Kiểm sát tuyển sinh như thế nào?

Thứ tư, 26/02/2014 - 06:11

Đôi bạn thân cùng giành giải quốc gia
Đôi bạn thân cùng giành giải quốc gia

(Dân trí)-Cùng học lớp 12B1 Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi (huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh), đôi bạn Hoàng Minh Tuấn và Phạm Văn Cường luôn đặt ra mục tiêu để cùng nhau phấn đấu. Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia vừa qua, Tuấn đạt giải Ba môn Hóa, còn Cường đạt giải Khuyến khích môn Vật lý.

Thứ tư, 26/02/2014 - 01:55

#Vlog 20: Tổng kết các phụ âm
#Vlog 20: Tổng kết các phụ âm

Trong bài học hôm nay, thầy Matt và bạn Trang sẽ giúp chúng ta tổng kết lại 6 phụ âm đã học.

Thứ tư, 26/02/2014 - 01:09

SV học chương trình chuẩn quốc tế được hỗ trợ 17 triệu đồng/năm
SV học chương trình chuẩn quốc tế được hỗ trợ 17 triệu đồng/năm

(Dân trí) - Đó là chương trình đào tạo đạt trình độ quốc tế ngành Ngôn ngữ học của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH QGHN. Đây là chương trình đào tạo thuộc nhiệm vụ chiến lược của ĐHQGHN nên sinh viên được hỗ trợ thêm kinh phí đào tạo 17 triệu đồng/năm.

Thứ tư, 26/02/2014 - 12:50

Đại sứ Đan Mạch mở hội chợ việc làm cho sinh viên tại nhà riêng
Đại sứ Đan Mạch mở hội chợ việc làm cho sinh viên tại nhà riêng

(Dân trí) - Chiều ngày 25/2, Đại sứ Đan Mạch John Nielsen tại Việt Nam đã tổ chức hội chợ việc làm cho sinh viên sắp tốt nghiệp chương trình cử nhân liên kết đào tạo giữa Trường ĐH Ngoại thương và trường Kinh doanh Niels Brock Copenhagen - Đan Mạch tại tư gia.

Thứ tư, 26/02/2014 - 09:51

Thí điểm mô hình “Gia đình học tập” để nhân rộng
Thí điểm mô hình “Gia đình học tập” để nhân rộng

(Dân trí)- Đẩy mạnh các hoạt động học tập thường xuyên, học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng thông qua việc xây dựng và triển khai các mô hình “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập” và “Đơn vị học tập”, góp phần xây dựng xã hội học tập.

Thứ tư, 26/02/2014 - 09:50

Học quản lý dự án xây dựng từ chuyên gia nước ngoài
Học quản lý dự án xây dựng từ chuyên gia nước ngoài

Chương trình Thạc sĩ Quản lý dự án Xây dựng (MPM) của Viện Công nghệ Châu Á (AIT) hiện là chương trình cao học đầu tiên và duy nhất ở VN được giảng dạy hoàn toàn bởi các chuyên gia nước ngoài trong lĩnh vực xây dựng, BĐS, dầu khí...

Thứ tư, 26/02/2014 - 09:49

ĐÁNG QUAN TÂM
Bí quyết để có một công việc tốt trong thời kỳ khủng hoảng
Bí quyết để có một công việc tốt trong thời kỳ khủng hoảng

Với hơn 350 tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp lớn tại Việt Nam hiện nay sử dụng chứng chỉ TOEIC để tuyển dụng và đánh giá nhân viên, việc áp dụng TOEIC trong công tác quản trị nhân sự vì thế đã trở thành một xu thế rõ nét tại Việt Nam.

Thứ tư, 26/02/2014 - 09:00

Chỉ tiêu tuyển sinh ĐH Võ Trường Toản, ĐH Kinh tế Công nghiệp Long An
Chỉ tiêu tuyển sinh ĐH Võ Trường Toản, ĐH Kinh tế Công nghiệp Long An

(Dân trí) - Trường ĐH Võ Trường Toản (tỉnh Hậu Giang) và Trường ĐH Kinh tế Công nghiệp Long An vừa có thông báo chỉ tiêu tuyển sinh năm 2014.

Thứ tư, 26/02/2014 - 12:06

Nghiêm cấm dạy thêm ngoại ngữ cho trẻ mầm non
Nghiêm cấm dạy thêm ngoại ngữ cho trẻ mầm non

(Dân trí) - Tuyệt đối không tổ chức dạy thêm ngoại ngữ cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non; không quảng bá, tiếp thị các chương trình, phần mềm làm quen với ngoại ngữ chưa được Bộ GD-ĐT cho phép áp dụng.

Thứ ba, 25/02/2014 - 08:02

Gần 20 học sinh nhập viện vì ăn món nộm tự làm
Gần 20 học sinh nhập viện vì ăn món nộm tự làm

(Dân trí) - Gần 20 học sinh lớp 6C Trường THCS Đồng Tâm (Mỹ Đức, Hà Nội) đã được nhà trường đưa đến trạm xá xã để điều trị sau khi phát hiện một số em bị đau bụng. Nguyên nhân được xác định, học sinh đã ăn món nộm tự làm trong tiết công nghệ, thực hành.

Thứ ba, 25/02/2014 - 06:17

Tập trung hoàn thiện các nội dung đổi mới giáo dục đào tạo
Tập trung hoàn thiện các nội dung đổi mới giáo dục đào tạo

(Dân trí) - Sáng nay 25/2, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng chủ trì phiên họp của Hội đồng quốc gia giáo dục và phát triển nhân lực nhiệm kỳ 2011 - 2015. Tại phiên họp, Bộ GD-ĐT đã trình bày dự thảo quyết định về việc thành lập Ủy ban quốc gia Đổi mới GD-ĐT

Thứ ba, 25/02/2014 - 04:37

Hơn 400 HS chưa được cấp bằng: Trường đề nghị công nhận Hiệu trưởng
Hơn 400 HS chưa được cấp bằng: Trường đề nghị công nhận Hiệu trưởng

(Dân trí) - Liên quan đến việc 428 học sinh Trường Trung cấp Y dược Văn Hiến chưa được cấp bằng sau nhiều tháng hoàn thành việc thi tốt nghiệp, trường đã gửi Tờ trình gửi UBND tỉnh và Sở GD-ĐT Thanh Hóa đề nghị chuẩn y chức danh Hiệu trưởng.

Thứ ba, 25/02/2014 - 03:42

Mạo danh Thanh tra Bộ GD-ĐT để bán tài liệu
Mạo danh Thanh tra Bộ GD-ĐT để bán tài liệu

(Dân trí) - Ông Phạm Ngọc Trúc - Phó Chánh Thanh tra Giáo dục, Bộ GD-ĐT cho biết thời gian gần đây, một số đối tượng mạo danh cán bộ thanh tra Bộ GD-ĐT liên hệ với một số cơ sở giáo dục đại học để đến thanh tra đột xuất hoặc để bán tài liệu.

Thứ ba, 25/02/2014 - 01:50

Tư vấn tuyển sinh vào Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông năm 2014
Tư vấn tuyển sinh vào Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông năm 2014

(Dân trí) - Sáng nay, Ban Tư vấn Tuyển sinh Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã trả lời hàng loạt các câu hỏi của độc giả trong buổi tư vấn tuyển sinh vào Học viện năm 2014. Mời bạn đọc theo dõi.

Thứ ba, 25/02/2014 - 11:10

Bồi dưỡng giáo viên chăm sóc trẻ 6 - 18 tháng tuổi
Bồi dưỡng giáo viên chăm sóc trẻ 6 - 18 tháng tuổi

(Dân trí) - 500 giáo viên và cán bộ quản lý bậc học mầm non ở TPHCM sẽ được bồi dưỡng về công tác chuyên môn, kiến thức và kỹ năng chăm sóc, giáo dục trẻ từ 6 - 18 tháng tuổi.

Thứ ba, 25/02/2014 - 10:58

Tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2014: Không còn điểm sàn!
Tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2014: Không còn điểm sàn!

(Dân trí) - Để phù hợp với lộ trình đổi mới thi và giao quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường ĐH, CĐ, tuyển sinh 2014, Bộ GD-ĐT sẽ thành lập một Hội đồng tư vấn nghiên cứu xác định tiêu chí để thay thế tiêu chí đơn nhất là điểm sàn như những năm trước đây.

Thứ ba, 25/02/2014 - 10:25

Có thể thi xong tốt nghiệp THPT trong một ngày
Có thể thi xong tốt nghiệp THPT trong một ngày

(Dân trí) - “Với việc bố trí 8 môn thi tổ chức thi trong 2 ngày với 8 ca thi thì về lý thuyết học sinh có thể chỉ cần mất 1 ngày là có thể hoàn thành kì thi tốt nghiệp THPT” - lãnh đạo Cục khảo thí và Kiểm định chất lượng (Bộ GD-ĐT) cho biết.

Thứ ba, 25/02/2014 - 10:08

Một Hiệu trưởng bị “tố” thiếu minh bạch trong quản lý
Một Hiệu trưởng bị “tố” thiếu minh bạch trong quản lý

(Dân trí) - Bức xúc trước những việc làm thiếu minh bạch của bà hiệu trưởng, nhiều giáo viên đã tố cáo bà Hồ Thị Thanh Hồng - Hiệu trưởng Trường THPT Ngan Dừa (Bạc Liêu) có nhiều sai phạm trong công tác quản lý.

Thứ ba, 25/02/2014 - 10:01