“Chảy máu chất xám” chưa nguy bằng “lãng phí chất xám”?

Dân trí Nghiên cứu sinh tiến sĩ ĐH Brandeis (Mỹ) Ngô Di Lân quan điểm, bài toán lớn nhất hiện nay không phải “chảy máu chất xám” mà là “lãng phí chất xám” bởi cứ kêu gọi mọi người về mà không giúp họ dùng hết được năng lực thì cũng chẳng khác gì chảy máu chất xám cả!
>>Ngô Di Lân: Có thể tiêu cực “mua” bài luận hoặc thư giới thiệu
>>9X từng gặt 6 học bổng thạc sĩ quốc tế giành giải Nhì guitar tại Đức

Cách đây đôi hôm, tôi có may mắn được tham dự một buổi giao lưu thân mật với một số anh chị cán bộ cấp cao ở Việt Nam được cử sang Mỹ theo học một khoá nhằm nâng cao năng lực quản lý.

Buổi trò chuyện rất vui vẻ, sôi nổi chủ yếu xoay quanh đề tài làm thế nào để tránh tình trạng chảy máu chất xám và thu hút người tài về nước. Hai bên trao đổi rất thẳng thắn và vì thẳng thắn nên đến cuối buổi thì cá nhân tôi nhận thấy rằng vấn đề trước mắt không phải là làm thế nào để có thể thu hút được nhân tài về nước mà là làm thế nào để những người đã về rồi hoà nhập với môi trường trong làm việc trong nước.


Tác giả bài viết Ngô Di Lân hiện đang là nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Brandeis, Hoa Kỳ.

Tác giả bài viết Ngô Di Lân hiện đang là nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Brandeis, Hoa Kỳ.

Vì sao vấn đề chảy máu chất xám không phải là vấn đề bức thiết nhất? Vì dù tất cả du học sinh có không muốn về nước đi nữa thì một phần lớn trong số đó vẫn phải về vì không phải ai cũng xin được visa để ở lại làm việc. Điều đó có nghĩa là từ trước đến giờ vẫn có một số lượng tương đối đi du học rồi về nước đi làm chứ không phải ai cũng ở lại nước ngoài hết.

Để không lãng phí chất xám thì trước tiên phải giúp những người này phát huy tối đa năng lực của mình đã, trước khi tính đến chuyện tiếp tục thu hút các đối tượng đang đi làm ở nước ngoài rồi để về nước cống hiến. Còn nếu cứ kêu gọi mọi người về mà không giúp họ dùng hết được năng lực thì cũng chẳng khác gì chảy máu chất xám cả!

Người ta thường nói rằng "cần hai người để nhảy điệu Tango", để có sự hoà nhập giữa những du học sinh mới về nước và những đồng nghiệp từ trước đến giờ chỉ học tập và làm việc ở trong nước cần có sự hợp tác và thiện chí của cả đôi bên chứ không của riêng ai.

Nếu các du học sinh mới về nước có oằn mình lên để thích nghi với môi trường mới mà các đồng nghiệp trong nước không tạo điều kiện thì họ cũng không thể nào hoà mình vào tập thể được.

Mặt khác, nếu các đồng nghiệp đã tạo điều kiện rồi mà các du học sinh về nước nhất quyết làm việc theo "phong cách Tây" của mình và thậm chí tìm cách thay đổi ngay tác phong làm việc của những người ở nhà thì chắc chắn sẽ không thể nào hoà nhập được, thậm chí sẽ tạo ra mâu thuẫn và xung đột.

Theo ý kiến của mình thì ở đây nói theo ngôn ngữ quan hệ quốc tế thì chúng ta cần có một cuộc "mặc cả lớn" (grand bargain) giữa những du học sinh về nước và những đồng nghiệp trong nước.

Cuộc mặc cả lớn này về cơ bản như sau: những du học sinh mới về cần chấp nhận rằng ít ra trong thời gian trước mắt những người đồng nghiệp của mình ở trong nước của mình, dù học hàm có thể thua kém mình nhưng vẫn sẽ là những người "bề trên" của mình.

Họ là người am hiểu rõ hơn bạn xem bộ máy vận hành ra sao, mọi thứ "đường đi lối lại" trong cơ quan như thế nào. Những người này không nhất thiết giỏi hơn các bạn nhưng họ có kinh nghiệm hơn các bạn là điều chắc chắn.

Ngược lại, những người ở trong nước cần công nhận năng lực chuyên môn của những người từ nước ngoài về và tạo điều kiện để những bạn trẻ đó phát huy năng lực và kiến thức của mình.

Nếu thẳng thắn mà nhìn nhận thì ít ra đa phần các bạn du học sinh ở nước ngoài được đào tạo và rèn luyện một cách bài bản và chuyên nghiệp hơn các bạn ở trong nước. Vì thế nếu năng lực chuyên môn của du học sinh hơn sinh viên được đào tạo trong nước thì cũng không có gì đáng ngạc nhiên vì đơn giản là môi trường học tập, làm việc ở những nước phát triển ưu việt hơn ở Việt Nam mà thôi.

Như vậy đây sẽ là một thoả thuận bất thành văn cùng thắng cho cả đôi bên: những bạn mới về được tạo điều kiện để phát huy sở trường của mình ở mức tối đa và nhanh chóng hoà nhập với môi trường mới còn những bạn trong nước sẽ không cảm thấy vị trí của mình bị đe doạ bởi những du học sinh mới về, đồng thời có cơ hội học hỏi để nâng cao năng lực của bản thân.

Sự mặc cả này là một điều cần thiết bởi chỉ cần một trong hai bên nhất quyết rằng mình hơn bên kia tuyệt đối thì chuyện làm việc với nhau một cách hoà hợp là cực kỳ khó, nếu không phải là bất khả thi.

Nếu các du học sinh về nước với thái độ kiêu căng, trịch thượng thì dù học giỏi đến mấy đi nữa thì cũng sẽ trở thành một mục tiêu cực lớn cho sự ganh đua và đố kỵ của tất cả những người còn lại.

Nếu các bạn ở trong nước nghĩ rằng bọn du học sinh mới về nước chẳng biết gì và cô lập họ thì sẽ đánh mất cơ hội được học hỏi nhiều điều mới mẻ và đất nước sẽ đánh mất cơ hội tận dụng nguồn lực tri thức vô cùng quý giá.

Ở đây mình muốn nhấn mạnh một lần rằng bài toán lớn nhất hiện nay chưa phải là làm sao để thể thu hút được nhân tài về nước mà là làm thế nào để những người đã về rồi hoà nhập được với những người đã và đang học tập và làm việc ở trong nước từ trước đến giờ.

Để giải được bài toán này không nhất thiết cần phái chế độ đặc cách hay lương bổng đặc biệt gì nhưng sẽ yêu cầu một chiến lược dài hơi để tạo ra sự gắn kết giữa du học sinh và sinh viên trong nước, để giúp du học sinh hình dung được phong cách làm việc ở trong nước đồng thời giúp sinh viên trong nước làm quen với tác phong làm việc ở nước ngoài.

Ngô Di Lân

(Nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Brandeis, Hoa Kỳ)

CÁC BÀI MỚI
Nguyễn Đức của cặp song sinh dính liền Việt-Đức sẽ giảng bài ở đại học Nhật Bản
Nguyễn Đức của cặp song sinh dính liền Việt-Đức sẽ giảng bài ở đại học Nhật Bản

(Dân trí) - Nguyễn Đức, một trong hai trẻ sinh đôi dính liền sinh ở Việt Nam năm 1981, vừa được bổ nhiệm làm giáo sư thỉnh giảng Trường Đại học Quốc tế Hiroshima ở Nhật Bản.

Thứ tư, 29/03/2017 - 02:44

TPHCM cử cán bộ quản lý mầm non đi học cách giáo dục của người Nhật
TPHCM cử cán bộ quản lý mầm non đi học cách giáo dục của người Nhật

(Dân trí) - Nhằm nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy cho cán bộ quản lý ngành học mầm non, TPHCM sẽ tổ chức 2 lớp đào tạo trong nước và 1 lớp bồi dưỡng tại Nhật Bản trong năm 2017.

Thứ tư, 29/03/2017 - 12:05

Học sinh lớp 9 tử vong sau khi chơi đùa với bạn
Học sinh lớp 9 tử vong sau khi chơi đùa với bạn

(Dân trí) - Trong khi trêu đùa với bạn cùng lớp, em Nguyễn Xuân H. ngã xuống bất tỉnh. Được đưa đến cơ sở y tế nhưng em H. đã tử vong.

Thứ ba, 28/03/2017 - 09:47

Tạm đình chỉ cô giáo nhốt bé 4 tuổi trong nhà vệ sinh rồi bỏ quên đến tối
Tạm đình chỉ cô giáo nhốt bé 4 tuổi trong nhà vệ sinh rồi bỏ quên đến tối

(Dân trí) - Chiều 28/3, Lãnh đạo Phòng GD&ĐT huyện Mỹ Đức, Hà Nội cho biết, đã tạm đình chỉ hai cô giáo Trường mầm non xã Hương Sơn (huyện Mỹ Đức) để xác minh việc nhốt bé 4 tuổi vào nhà vệ sinh và để quên đến tối muộn.

Thứ ba, 28/03/2017 - 04:37

Tặng Giấy khen cho nam sinh lớp 11 cứu người gặp nạn
Tặng Giấy khen cho nam sinh lớp 11 cứu người gặp nạn

(Dân trí) - Sở GD&ĐT Nghệ An vừa tặng Giấy khen để tuyên dương nam sinh Nguyễn Đức Ngọc (lớp 11, Trường THPT Đặng Thúc Hứa, huyện Thanh Chương) về hành động kịp thời gọi xe đưa nạn nhân bị tai nạn giao thông đi cấp cứu.

Thứ ba, 28/03/2017 - 12:22

Trường học Nhật Bản: Biến nhà vệ sinh thành nơi… thú vị
Trường học Nhật Bản: Biến nhà vệ sinh thành nơi… thú vị

(Dân trí) - Bẩn, hôi, tối, đáng sợ và hỏng hóc là 5 tính từ thường xuyên được sử dụng để mô tả nhà vệ sinh ở các trường học công ở Nhật Bản. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nhiều vùng ở Nhật Bản đã nỗ lực cải tạo nhà vệ sinh ở trường học trở thành một nơi thú vị.

Thứ ba, 28/03/2017 - 12:08

Hà Nội: Cô giáo nhốt bé 4 tuổi trong nhà vệ sinh và bỏ quên... đến tối muộn
Hà Nội: Cô giáo nhốt bé 4 tuổi trong nhà vệ sinh và bỏ quên... đến tối muộn

(Dân trí) - Một cô giáo trường mầm non Hương Sơn, (xã Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội) phạt học sinh bằng cách nhốt trong nhà vệ sinh nhưng lại bỏ quên... đến tối muộn. Gia đình học sinh đã kiến nghị nhưng 10 ngày trôi qua, nhà trường vẫn chưa có hình thức xử phạt giáo viên.

Thứ ba, 28/03/2017 - 12:05

Hiệu trưởng ĐH Bách khoa HN giảng bài cho hàng trăm sĩ tử
Hiệu trưởng ĐH Bách khoa HN giảng bài cho hàng trăm sĩ tử

(Dân trí) - Trong khuôn khổ chương trình “Một ngày là sinh viên Bách khoa” cho học sinh lớp 12 trên địa bàn Hà Nội, Hiệu trưởng trường ĐH Bách Khoa Hà Nội Hoàng Minh Sơn đã có giờ giảng thú vị tới hàng trăm sĩ tử năm 2017.

Thứ ba, 28/03/2017 - 11:58

Thủ tướng chỉ thị bảo đảm kỳ thi THPT, tuyển sinh ĐH, CĐ gọn nhẹ, hiệu quả
Thủ tướng chỉ thị bảo đảm kỳ thi THPT, tuyển sinh ĐH, CĐ gọn nhẹ, hiệu quả

(Dân trí) - Thủ tướng Chính phủ vừa có Chỉ thị số 10/CT-TTg yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, ban, ngành, cơ quan liên quan và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường chỉ đạo Kỳ thi trung học phổ thông quốc gia và tuyển sinh đại học, cao đẳng.

Thứ ba, 28/03/2017 - 08:14

Khan hiếm học viên, trường nghề “đua nhau” giải thể
Khan hiếm học viên, trường nghề “đua nhau” giải thể

60% số học sinh tốt nghiệp THPT không vào đại học nhưng các trường nghề vẫn mỗi ngày một “teo tóp” vì không tuyển sinh được. Vậy, học sinh đi đâu?

Thứ ba, 28/03/2017 - 07:47

TPHCM: Tuyệt đối không dùng hình phạt thiếu sư phạm với trẻ
TPHCM: Tuyệt đối không dùng hình phạt thiếu sư phạm với trẻ

(Dân trí) - Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM, ông Lê Hồng Sơn chỉ đạo giáo viên tuyệt đối không dùng hình phạt thiếu sư phạm đối với trẻ. Ngoài ra, các trường chú ý xây dựng mối quan hệ giữa thầy và trò gần gũi, gắn bó.

Thứ ba, 28/03/2017 - 07:30

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục dạy nghề: “Bằng cấp chỉ là cơ sở so sánh trong đào tạo”
Phó Tổng cục trưởng Tổng cục dạy nghề: “Bằng cấp chỉ là cơ sở so sánh trong đào tạo”

Hàng trăm nghìn cử nhân, thạc sỹ thất nghiệp, nhiều người ngậm ngùi “giấu” bằng, chấp nhận một công việc không đúng chuyên ngành, sở thích của mình. Năm 2017 dự kiến sẽ có hơn 200 nghìn cử nhân, thạc sỹ thất nghiệp… thực tế này đặt ra câu hỏi: liệu bằng cấp có song hành với việc làm?

Thứ ba, 28/03/2017 - 07:30

CÙNG CHUYÊN MỤC
Không biết bơi, không thể tốt nghiệp ĐH Thanh Hoa
Không biết bơi, không thể tốt nghiệp ĐH Thanh Hoa

(Dân trí) - Trong năm nay, những sinh viên muốn vào học Trường Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) tốt hơn hết là phải biết bơi hoặc chuẩn bị học bơi để đỗ bài kiểm tra bơi bởi vì trường đại học danh tiếng này sẽ không phát bằng cho sinh viên tốt nghiệp nếu không biết bơi.

Thứ ba, 28/03/2017 - 05:03

Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TPHCM giảm 700 chỉ tiêu so với dự kiến
Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TPHCM giảm 700 chỉ tiêu so với dự kiến

(Dân trí) - Ths Phạm Thái Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và dịch vụ đào tạo trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TPHCM cho biết: “Thực hiện chủ trương của Bộ GD-ĐT về việc điều chỉnh giảm chỉ tiêu đào tạo ĐH trong năm 2017, trường điều chỉnh giảm 700 chỉ tiêu đào tạo bậc đại học so với dự kiến ban đầu”.

Thứ hai, 27/03/2017 - 05:04

Nữ sinh An Giang trở thành đại diện Việt Nam tham dự diễn đàn Lãnh đạo trẻ tại Mỹ
Nữ sinh An Giang trở thành đại diện Việt Nam tham dự diễn đàn Lãnh đạo trẻ tại Mỹ

(Dân trí) - Vượt qua hàng ngàn đối thủ, nữ sinh Lý Khánh Quỳnh, trường THPT Thoại Ngọc Hầu, An Giang đã giải nhất cuộc thi hùng biện tiếng Anh toàn cầu EF Challenge năm 2017 và đại diện Việt Nam tham dự diễn đàn Lãnh đạo trẻ tại New York, Mỹ mùa hè này.

Thứ hai, 27/03/2017 - 03:37

Thầy trò cùng “chơi mà học” về An toàn Giao thông
Thầy trò cùng “chơi mà học” về An toàn Giao thông

Vừa qua, tại TP. HCM, chương trình Giao lưu tìm hiểu kỹ năng tham gia giao thông an toàn cấp quốc gia dành cho học sinh tiểu học năm học 2016-2017 diễn ra với nhiều hoạt động, trải nghiệm hết sức ý nghĩa đối với giáo viên và học trò.

Thứ hai, 27/03/2017 - 03:30

Thư ngỏ gửi bố cháu bé bị hiệu trưởng dọa ném vào máy vặt lông gà
Thư ngỏ gửi bố cháu bé bị hiệu trưởng dọa ném vào máy vặt lông gà

(Dân trí) - Sau khi thông tin cô giáo hiệu trưởng Trường mầm non Xuân Giao ở huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai bị tạm đình chỉ công tác, bản thân tôi là một người đọc báo xin gửi một vài điều đến anh phụ huynh của cháu bé 4 tuổi bị cô giáo dọa ném vào máy vặt lông gà.

Thứ hai, 27/03/2017 - 03:03

Nữ thạc sỹ xây dựng mô hình nuôi tảo xoắn để làm du lịch
Nữ thạc sỹ xây dựng mô hình nuôi tảo xoắn để làm du lịch

(Dân trí) - Trong thời gian du học tại Pháp, Bích Trâm đã biết đến các khu du lịch về tảo xoắn ở nước ngoài. Nghĩ về ngôi làng K'Nai nghèo khó nơi mình sinh ra, Trâm quyết đem mô hình này về quê hương để biến ngôi làng thuần nông thành làng du lịch “tảo”.

Thứ hai, 27/03/2017 - 10:03

Không phải tất cả giáo viên phổ thông dôi dư đều dạy mầm non
Không phải tất cả giáo viên phổ thông dôi dư đều dạy mầm non

(Dân trí) - Việc điều chuyển giáo viên phổ thông dôi dư xuống dạy mầm non ở một số địa phương thời gian qua, ông Nguyễn Bá Minh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục mầm non Bộ GD-ĐT, cho rằng không phải tất cả giáo viên dôi dư ở phổ thông đều được điều chuyển xuống dạy mầm non.

Thứ hai, 27/03/2017 - 09:17

Tiết học đẫm nước mắt đã lan tỏa những tấm lòng
Tiết học đẫm nước mắt đã lan tỏa những tấm lòng

(Dân trí) - Sau khi bài viết “Cuộc gặp đẫm nước mắt trong giờ Văn” được đăng tải trên Dân trí, mẹ con cô Nguyễn Thị Hường đã đón nhận những niềm vui nho nhỏ khi nhiều tấm lòng được kết nối, lan tỏa.

Thứ hai, 27/03/2017 - 09:11

Thanh tra nhiều sai phạm về quản lý của hiệu trưởng trường THCS Bình Sơn
Thanh tra nhiều sai phạm về quản lý của hiệu trưởng trường THCS Bình Sơn

(Dân trí) - Trong quá trình điều hành, quản lý về tài chính, chế độ chính sách và lao động, hiệu trưởng trường THCS Bình Sơn, huyện Triệu Sơn (Thanh Hóa) đã để xảy ra nhiều sai phạm. Ngành chức năng đã có kết luận thanh tra.

Thứ hai, 27/03/2017 - 08:31

Bebras - hoạt động ngoại khóa về giáo dục công nghệ cho học sinh
Bebras - hoạt động ngoại khóa về giáo dục công nghệ cho học sinh

Kì thi Thách thức tư duy thuật toán Bebras (Bebras Computational Thinking Challenge) thu hút 1.500.000 thí sinh đến từ khoảng 40 quốc gia trên thế giới với hàng triệu người hiểu biết về Tin học - Công nghệ.

Thứ hai, 27/03/2017 - 08:25

Giáo viên "hoa khôi" trường Ams giành giải Cô giáo tài năng duyên dáng toàn quốc
Giáo viên "hoa khôi" trường Ams giành giải Cô giáo tài năng duyên dáng toàn quốc

(Dân trí) - Cô giáo 9X Phan Hồng Anh vừa giành giải đặc biệt hội thi “Cô giáo tài năng duyên dáng toàn quốc 2017” - một cuộc thi dành cho các nữ giáo viên trên toàn quốc.

Thứ hai, 27/03/2017 - 07:14

112 học viên nhận bằng tốt nghiệp của ĐH Lincoln - Hoa Kỳ
112 học viên nhận bằng tốt nghiệp của ĐH Lincoln - Hoa Kỳ

Sáng 25/3, trường Đại học Lincoln (Hoa Kỳ) phối hợp cùng Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) long trọng tổ chức lễ Tốt nghiệp và trao bằng cho 112 tân Thạc sĩ, Cử nhân Quản trị kinh doanh thuộc chương trình hợp tác đào tạo quốc tế giữa hai trường.

Thứ hai, 27/03/2017 - 07:05