NSND Bùi Bài Bình: Nhận lương hưu 6 triệu đồng, 3 thế hệ ở chung nhà

70 tuổi đóng phim kinh dị, nhiều người khen khoẻ thế

Ở tuổi 70, điều gì khiến NSND Bùi Bài Bình vẫn miệt mài với nghề diễn, tham gia cả phim truyền hình lẫn điện ảnh?

- Với tôi, điều quan trọng nhất vẫn là đam mê. Nếu lâu không được đi làm, tôi thấy buồn lắm. Công việc giúp mình vận động, cũng là một cách rèn luyện để giữ gìn sức khỏe, lại được gần gũi các em, các cháu, không khí lúc nào cũng vui vẻ, nên cảm giác mình như trẻ lại. Còn ở nhà không có việc gì, chỉ ngồi chơi thấy mình già đi nhanh hơn.

Ngoài ra, tuy không phải chính, nhưng có thêm chút thu nhập. Vai của tôi thường không dài nên thù lao không cao như các vai chính hay ngôi sao, dù vậy có thêm đồng nào hay đồng đó.

Việc tham gia một bộ phim kinh dị như “Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng” ở tuổi đã xế chiều có khiến ông gặp nhiều áp lực về sức khỏe?

- Nói chung làm phim vất vả lắm. Trong Phí Phông có cảnh tôi đóng người chết, phải nằm trên ván trong hang đá lạnh lẽo từ chiều tối đến tận 4h sáng. Khi đó, đầu phải dốc xuống, mặt hóa trang trắng xóa, miệng nhét đủ thứ từ gạo, dây thừng, chỉ đến đồng xu. Nhiều lúc rất khó chịu, chỉ muốn nhổ ra, nhưng vẫn phải cố để hoàn thành cảnh quay.

Có những ngày phải nằm dưới đất, trong hang đá lạnh suốt nhiều giờ. Khi quay tuyệt đối không được cử động, dù các bạn trong đoàn có hỗ trợ giữ ấm cũng không đáng kể. Cuối cùng, vẫn phải dựa vào sức khỏe và ý chí để vượt qua. Nhiều bạn còn bảo tôi 70 tuổi mà khoẻ, dẻo dai thế (cười). Nhưng thực ra đó là nỗ lực hết mình vì nghề thôi.

Đi qua những năm tháng thăng trầm của cuộc sống và nghiệp diễn, với NSND Bùi Bài Bình nỗi lo nghệ thuật và nỗi lo "cơm áo gạo tiền", nỗi lo nào khổ hơn?

- Nỗi lo cuộc đời vẫn nặng gánh hơn. Mỗi người sinh ra và lớn lên đều có gia đình, cha mẹ, vợ chồng và con cái để lo toan. Riêng bản thân, chỉ mong gia đình luôn mạnh khỏe, bình yên, các con sống tử tế, nên người. Sau này khi các con lập gia đình, mình có cháu chắt bế bồng, đó là điều hạnh phúc nhất rồi.

Còn với nghiệp diễn, ai dấn thân vào nghề này cũng mang trong mình đam mê, cũng khao khát được nổi tiếng và có nhiều vai diễn hay.

Thế nhưng, thực tế không phải lúc nào cũng như ý, còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan. Ví dụ, có những vai mình rất thích nhưng đạo diễn không mời cũng không có cách nào khác hoặc có những vai mình nhận nhưng hóa thân không hợp thì đó cũng xem như một thất bại. Tôi nghĩ làm nghề này, một phần là do tài năng, một phần do rèn luyện và phần khác nữa cũng do may mắn.

"Sau bao năm bươn chải, giờ đây, tiền nong không nhiều nhưng cũng đã đủ tiêu, không thiếu thốn gì".

Vợ chồng NSND Bùi Bài Bình - NSƯT Ngọc Thu từng mở quán cà phê trên phố Đoàn Trần Nghiệp suốt 30 năm. Ông bà có tiếc không khi quyết định đóng cửa quán lúc việc kinh doanh vẫn đang thuận lợi?

- Tiếc thì có tiếc, nhưng tuổi tác không cho phép chúng tôi duy trì mãi. Việc quản lý một quán cà phê hiện nay không đơn giản, nếu thuê nhân viên thì phát sinh đủ thứ chuyện đau đầu, từ việc các cháu nay nghỉ, mai nghỉ đến chuyện đòi tăng lương.

Hơn nữa, các con tôi giờ đã trưởng thành, ổn định nên khuyên bố mẹ nghỉ ngơi cho khỏe. Tất nhiên nghỉ thì buồn, bán hàng lại mệt, cái nào cũng có 2 mặt. Mình lựa chọn vào thời điểm nghỉ ngơi để tìm những thú vui khác.

NSND Bùi Bài Bình nhìn nhận thế nào về chuyện tiền bạc, tích lũy và sự đủ đầy của mình hiện tại?

- Thú thật, ngày xưa đi làm tôi chưa bao giờ được cầm đồng lương nào vì bà xã giữ hết (cười). Phải đến năm 60 tuổi, khi về hưu, tôi mới lần đầu biết cảm giác tự cầm lương hưu của mình. Hằng tháng tôi nhận lương hưu ở hãng phim khoảng 6 triệu đồng, còn thu nhập từ phim ảnh thì bấp bênh, có năm nhiều, có năm không, nên tôi coi đó là khoản "phù phiếm" thôi.

Gia đình tôi bây giờ cũng có quy định riêng: Lương của ai người đó tiêu, thu nhập từ việc đi phim tự giữ để mua sắm, quà cáp tùy ý mà không ai chất vấn ai. Tất nhiên, chúng tôi vẫn duy trì một quỹ chung cho sinh hoạt và việc lớn trong nhà.

Hiện gia đình tôi gồm 3 thế hệ: Vợ chồng tôi, vợ chồng con trai thứ 2 và cháu ở chung trong ngôi nhà 4 tầng, rộng gần 100m2 tại phố Giáp Nhị (Hà Nội). Đây là ngôi nhà được xây trên phần đất mà bố mẹ tôi để lại.

Sau bao năm bươn chải, giờ đây, tiền nong không nhiều nhưng cũng đã đủ tiêu, không thiếu thốn gì.

Hôn nhân viên mãn 45 năm với NSƯT Ngọc Thu

Khi không có lịch quay, một ngày của ông thường diễn ra như thế nào?

- Cuộc sống hằng ngày của tôi nói chung đơn giản lắm. Tôi dậy từ 6h sáng, ăn sáng và uống cà phê tự pha tại nhà cùng vợ con chứ ít khi ra ngoài. Đến buổi trưa hoặc chiều thì có hội bạn bè bia hơi Hà Nội, bia hơi vỉa hè.

Bạn bè tôi khá đông, nhưng hầu như không có ai là diễn viên hay làm nghệ thuật. Cả đời mình đã làm việc với giới nghệ sĩ rồi, nên giờ ngồi lại vẫn nói chuyện phim ảnh thực sự rất chán.

Bản thân thích ngồi với bác sĩ hoặc những người làm nghề nghiệp khác. Ở họ, tôi tìm thấy những điều mới lạ và học hỏi được nhiều khía cạnh khác của cuộc sống. Chúng tôi không cần bàn luận về phim, cũng chẳng cần khen chê tác phẩm này, tác phẩm nọ.

Ngoài ra, NSND Bùi Bài Bình có duy trì thói quen tập thể dục hay thú vui nào khác?

- Nhiều người ở tuổi tôi vẫn đi bộ, đạp xe, bơi lội,… còn mình không tập luyện bộ môn gì. Khi rảnh rỗi, vợ chồng tôi cùng một nhóm bạn thường đi du lịch. Nếu kinh phí ít thì đi trong nước - thực ra danh lam thắng cảnh từ rừng xuống biển chúng tôi cũng đã đi gần hết rồi.

Mỗi chuyến đi thường kéo dài khoảng 1 tuần đến 10 ngày. Khi có điều kiện hơn thì chúng tôi ra nước ngoài để đầu óc được thoải mái, đó cũng là một cách giải tỏa tâm lý hiệu quả.

Ở nhà, tôi chăm sóc 1 con chó và mấy con chim. Mỗi lần đi gặp gỡ bạn bè, nhất là lúc ngồi bia hơi, có món gì ngon mà chú chó thích là tôi lại gói vào tờ giấy mang về cho nó. Về đến cửa, nó ngửi túi quần rồi chồm lên mừng rỡ. Có con chó cũng khiến nhà cửa bớt vắng vẻ khi không có ai, dễ nuôi và trung thành.

Còn chim thì chiều chiều tôi ra chăm sóc, nghe chúng hót cũng thấy dễ chịu. Tôi thích nuôi chim cu gáy vì tiếng hót nhẹ nhàng, êm đềm, mang phong vị đồng quê mà lại dễ nuôi. Có lúc tôi nuôi gần chục con, giờ chỉ ít con.

Nhiều người vẫn nói đằng sau thành công của NSND Bùi Bài Bình hôm nay có sự hy sinh thầm lặng của NSƯT Ngọc Thu vì bà đã về làm hậu phương. Nhắc đến người bạn đời của mình, điều gì ở bà khiến ông nể phục nhất?

- Tôi thực sự biết ơn vợ mình. Ngọc Thu vốn xuất thân là con gái Hà Nội gốc, có thể coi là tiểu thư đài các, ít khi phải chịu vất vả, dãi nắng dầm sương, nhưng khi lấy tôi lại rất tần tảo, chịu khó. Một tay bà ấy quán xuyến gia đình, giáo dục con cái và "cầm cân nảy mực" về kinh tế để tôi yên tâm đi đóng phim biền biệt.

Nhìn lại, mọi thành công của tôi đều có bóng dáng vợ. Thời điểm hơn 40 tuổi, khi sự nghiệp chưa có đột phá, tôi từng định bỏ nghề để kinh doanh cùng vợ nhưng bà ấy can ngăn. Nhìn những giọt nước mắt của vợ, tôi hiểu mình phải tiếp tục để diễn thay cho cả phần của cô ấy nữa.

Tôi nhận vai trong Mùa ổi với một "sứ mệnh" như thế, để rồi may mắn đoạt giải Nam diễn viên chính xuất sắc năm 2000, tạo tiền đề cho những dấu ấn sau này như Ma làng, Gió làng Kình… Thậm chí đến năm 2010, cũng chính bà ấy là người tự tay lo liệu thủ tục để tôi được xét duyệt danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.

Tuy nhiên, nếu nói Ngọc Thu lùi lại để hy sinh cho chồng là hơi quá. Bản thân vẫn luôn động viên vợ nếu có vai cứ đi làm cho vui, đỡ nhớ nghề, việc nhà không có người này thì người khác lo.

Ngọc Thu là diễn viên cùng khóa với tôi, có tài năng nhưng ít vai hơn. Tôi tin nếu có nhiều lời mời, bà ấy vẫn sẽ cháy hết mình với nghề. Tới lúc đó, có khi tôi lại là người làm hậu phương cho vợ (cười).

Về phía mình, NSND Bùi Bài Bình nghĩ ưu điểm lớn nhất của bản thân là gì?

- Tôi nghĩ mình là người sống đơn giản, dứt khoát, không câu nệ. Về nhà, vợ nấu cái gì hợp thì ăn, không hợp thì thôi, chưa bao giờ chê bai hay khó tính. Đi với bạn bè cũng thế, nhiều tiền vào chỗ sang, ít tiền ngồi vỉa hè cũng được, miễn gặp nhau vui vẻ, ra về thoải mái.

Trong gia đình, tôi luôn cố gắng giữ hòa khí. Bản thân cũng là người bố chồng dễ tính, không soi xét hay khắt khe với con dâu.

Gắn bó với nhau từ thuở hàn vi đến nay đã hơn 4 thập kỷ, bí quyết nào giúp ông và nghệ sĩ Ngọc Thu giữ được ngọn lửa hôn nhân bền chặt đến vậy?

- Tôi và Ngọc Thu kết hôn năm 1981, tính đến nay đã 45 năm. Từ lúc yêu đến khi cưới, chúng tôi chưa bao giờ xưng hô anh - em mà gọi nhau “mình - người ta”, sau này là “ông - bà”, chứ không có kiểu “mày - tao”.

Tôi nghĩ để duy trì hôn nhân, nhất là khi cả hai đều làm nghệ thuật, trước hết phải hợp nhau, sau là biết nhường nhịn và luôn ý thức mình còn có một gia đình. Môi trường nghệ thuật vốn nhiều cám dỗ, nên mỗi người phải tự biết giữ nhân cách và giới hạn của bản thân.

Quan trọng hơn cả là đặt sự tha thứ lên hàng đầu. Cuộc sống mà, bát đũa còn có lúc xô thì vợ chồng va chạm cũng là chuyện bình thường. Bạn bè, người thân cũng vậy thôi. Mỗi khi căng thẳng hoặc có chuyện không vui nên giữ bình tĩnh. Sau đó, ai thấy mình sai tự nhìn lại và chủ động làm hòa. Thế thôi, không có gì phức tạp.

Với con cái, NSND Bùi Bài Bình có phải là người nghiêm khắc, thường đóng vai “ác”?

- Thực ra tôi không phải dạy dỗ nhiều. Các con tự ý thức, lớn lên đều trở thành người tử tế, ra ngoài biết cư xử. Tôi nghĩ đó cũng là diễm phúc của gia đình mình.

Bản thân nghĩ, nhiều khi không phải cứ bố mẹ giàu có hay dạy dỗ kỹ con cái sẽ ngoan. Có những gia đình bố mẹ rất đàng hoàng nhưng con cái ra ngoài lại cư xử không đúng mực. Nên chuyện này cũng không hoàn toàn nằm ở giáo dục, mà còn là duyên số, phúc phận nữa.

Xin cảm ơn NSND Bùi Bài Bình vì những chia sẻ! 

Ảnh: Ken Vũ, H.P