Văn bia khắc trên vách núi 700 năm tuổi được công nhận là Bảo vật Quốc gia

Tối 22/5, tỉnh Nghệ An tổ chức lễ công bố quyết định và trao bằng công nhận Bảo vật Quốc gia đối với bia Ma nhai kỷ công Thành Nam thời Trần, niên đại tháng 12 nhuận, năm Ất Hợi (niên hiệu Khai Hựu thứ 7/1335), hiện lưu giữ trên vách núi Thành Nam, xã Con Cuông, tỉnh Nghệ An.

Theo các tư liệu lịch sử, bia Ma nhai kỷ công Thành Nam là hiện vật gốc, độc bản còn nguyên vẹn.

Đây là một trong những bia ma nhai cổ nhất miền Trung và hiện được xem là bia Ma nhai có niên đại cổ thứ 2 ở Việt Nam.

Nội dung văn bia gắn với sự kiện quân sự quan trọng dưới triều Trần khi Thượng hoàng Trần Minh Tông thân chinh chỉ huy sáu quân đi đánh dẹp Ai Lao vào năm Ất Hợi, niên hiệu Khai Hựu thứ 7 (1335), tại vùng Mật Châu, Kiềm Châu - khu vực Con Cuông, Tương Dương (Nghệ An) ngày nay.

Sau chiến thắng trở về, để khẳng định uy quyền quốc gia, răn đe các thế lực ngoại xâm và giữ yên bờ cõi, vua Trần Minh Tông đã lệnh cho Phát vận sứ Nguyễn Trung Ngạn soạn bài văn khắc vào vách núi nhằm ghi lại chiến công hiển hách này.

Toàn bộ văn bia 14 dòng với 155 chữ Hán được khắc lên vách núi rộng khoảng 1,55m, cao 2,13m. Các chữ Hán được khắc theo lối chân phương, mạnh mẽ và uy nghiêm; mỗi chữ có đường kính trung bình khoảng 10,5cm, được chạm khắc sâu vào lòng đá.

Trải qua gần 7 thế kỷ, dưới sự che chở tự nhiên của vách đá và cây rừng, những dòng chữ khắc trên đá vẫn hiện lên rõ nét..

Trong kho tàng văn bia Việt Nam, bia Ma nhai kỷ công Thành Nam thời Trần là văn bia duy nhất còn lại gắn trực tiếp với sự nghiệp bảo vệ biên cương của các vị hoàng đế triều Trần, tiêu biểu là Thượng hoàng Trần Minh Tông (1300-1357).

Bia Ma nhai kỷ công Thành Nam là một kho tàng tư liệu vô giá, có giá trị đặc biệt trên nhiều phương diện như lịch sử, văn học, ký tự học, địa lý, ngoại giao và nghệ thuật thư pháp.

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, khoa học và nghệ thuật, năm 2011, Ma nhai kỷ công Thành Nam thời Trần đã được Nhà nước xếp hạng là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Năm 2025, bia Ma nhai kỷ công Thành Nam thời Trần được công nhận là Bảo vật Quốc gia.

Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị tiêu biểu, độc bản và trường tồn của hiện vật trên các phương diện lịch sử, văn hóa, khoa học, nghệ thuật thư pháp và ký tự học, mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy di sản văn hóa dân tộc.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Thái Văn Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An, nhấn mạnh việc bia Ma nhai kỷ công Thành Nam được công nhận Bảo vật Quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng đối với một di sản đặc biệt quý giá của Nghệ An và cả nước.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho rằng đây là niềm tự hào, cũng đặt ra trách nhiệm lớn trong việc bảo tồn nguyên trạng, phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống lịch sử và phát triển du lịch văn hóa của địa phương.