Phóng sinh cá chép vào ngày ông Công, ông Táo thế nào cho đúng?

Dân trí “Việc phóng sinh cá chép sau khi làm lễ cúng ông Công ông Táo là nét văn hóa đẹp, có giá trị nhân văn. Tuy nhiên, nếu không biết thả cá đúng cách, chúng ta rất dễ có những hành động đi ngược đạo lý”.

Vì sao cúng ông Công ông Táo lại thả cá chép?

Theo quan niệm dân gian, Táo quân là các vị thần tiên được ông Trời phái xuống để cai quản dưới hạ giới. Không những định đoạt may, rủi, phúc họa cho gia chủ, các vị Táo còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.

Cứ vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm, Táo quân sẽ bay về trời, báo cáo tất cả việc làm tốt – xấu của con người để Thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh. Đến đêm Giao thừa, Táo quân mới trở lại trần gian để tiếp tục công việc trông coi bếp lửa gia đình.

Để ông Táo có phương tiện về chầu trời, người Việt thường chuẩn bị 3 con cá chép sống (hay cá vàng) thả trong chậu nước. Sau khi cúng xong, người ta sẽ đem cá phóng sinh xuống ao, hồ hay sông.

Cá chép sống được người dân mua về trong ngày ông Công ông Táo. (Ảnh: H.N)
Cá chép sống được người dân mua về trong ngày ông Công ông Táo. (Ảnh: H.N)

Lý giải về tục lệ này, TS. Trần Hữu Sơn – Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, kiêm Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng Văn nghệ dân gian Việt Nam cho biết: “Trong tâm thức người Việt, cá chép là loài đã “vượt vũ môn hóa rồng” nên được coi là biểu tượng của sự thăng hoa, an lành và sung túc. Với giới trí thức, cá chép sẽ đem đến công danh, thăng tiến và may mắn. Việc phóng sinh cá chép vào ngày ông Công ông Táo là thuần phong mỹ tục từ bao đời nay của người Việt”.

Được biết, chỉ miền Bắc mới có tục lệ cúng cá chép sống. Nếu ở miền Nam, người dân chỉ cúng cá chép giấy thì người miền Trung sẽ đặt lên bàn thờ một con ngựa giấy với yên, cương đầy đủ.

“Cũng phải nói thêm, tùy theo văn hóa của từng vùng miền nên có những nơi còn sắp đặt một bàn thờ để dưới bếp vào ngày ông Công ông Táo. Tuy nhiên, trong quan niệm của người Việt từ xa xưa, bếp là nơi không sạch và cũng không trang trọng, nên chúng ta chỉ cần thờ phụng trên bàn thờ chính của gia đình”, TS Trần Hữu Sơn cho biết.

Cách phóng sinh cá chép vào ngày ông Công, ông Táo

Ngay từ ngày 22 tháng Chạp, những gia đình làm lễ cúng ông Công ông Táo sớm đã tìm lên khu vực cầu Long Biên, cầu Chương Dương hay đứng cạnh ao, hồ,… phóng sinh cá chép. Tuy nhiên, điều đáng nói là có nhiều người đứng từ trên thành cầu thả cá xuống hay thả một cách rất cẩu thả và vứt kèm theo túi nilon.

Bàn về hiện tượng này, TS. Trần Hữu Sơn chia sẻ: “Từ ngày tôi còn nhỏ, ông bà đã luôn dạy con cháu phải ra cầu ao, tìm chỗ nước trong mới được nhẹ nhàng thả cá xuống. Sau đó, phải đứng một lúc xem cá bơi đi như thế nào rồi mới được trở về. Có lẽ, do thời gian qua đi nên không còn nhiều người làm đúng như cách ông bà truyền dạy ngày xưa”.

TS Trần Hữu Sơn cho rằng thả cá chép là nét đẹp văn hóa.
TS Trần Hữu Sơn cho rằng thả cá chép là nét đẹp văn hóa.

Cùng quan điểm với Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng Văn nghệ dân gian Việt Nam, TS. Nguyễn Hoàng Điệp – Chuyên gia nghiên cứu Văn hóa phương Đông cho rằng: “Khi thả cá chép, chúng ta nhất thiết phải làm với tấm lòng thành kính, hướng tới những ý nghĩa cao đẹp. Cách thả đúng nhất là dùng hai tay, đưa cá sát mặt nước mới được thả xuống. Nếu ném từ trên cao, cá chép khó lòng mà sống được, còn nếu sống chắc chắn cũng thành tật. Thêm vào đó, hành động này còn đi ngược với đạo lý Phật giáo”.

Vài năm gần đây, có những người mua một số lượng lớn cá chép với mong muốn càng phóng sinh nhiều, gia đình sẽ càng hưởng lộc và sung túc hơn. Tuy nhiên, TS. Nguyễn Hoàng Điệp khẳng định: “Tục thả cá chép trong ngày ông Công ông Táo cũng đồng thời thể hiện sự từ bi của người Việt. Nếu xét về mặt sinh học, đây có thể coi là hành động nhân giống cho cá chép sinh sôi nảy nở. Tuy nhiên, quan niệm nêu trên chỉ là tự phát chứ chưa có ai chứng minh”.

Cá chép phải được thả sát mặt nước và hết sức nhẹ nhàng. (Ảnh: H.N)
Cá chép phải được thả sát mặt nước và hết sức nhẹ nhàng. (Ảnh: H.N)

“Có lẽ, cũng từ suy nghĩ này mà người Việt ngày càng chuẩn bị cỗ bàn lớn, cố mua mũ áo và cả ô tô, máy bay bằng vàng mã cho ông Công ông Táo có thêm phương tiện về chầu trời. Nhưng trên thực tế, việc lạm dụng quá nhiều vàng mã không tốt chút nào, vừa tiêu tốn tiền bạc, vừa làm ô nhiễm không khí. Cúng ông Công ông Táo là nét văn hóa đẹp, chính vì vậy nên chúng ta cũng nên làm sao để giữ trọn những giá trị nhân văn ấy”, vị chuyên gia nói.

TS Nguyễn Hoàng Điệp nhấn mạnh, không chỉ ông Công ông Táo mà ngày Tết và tất cả các ngày quan trọng khác trong năm cũng không cần làm cỗ quá cầu kỳ, linh đình mà nên cân nhắc điều kiện của gia đình và không để lãng phí.

Về lễ vật bắt buộc có trong lễ cúng ông Công ông Táo, dân gian vẫn quan niệm phải có 3 bộ mũ, áo (hai mũ đàn ông, một mũ đàn bà). Trong đó, mũ dành cho các ông Táo thì có hai cánh chuồn, mũ Táo bà thì không có cánh chuồn. Những đồ vàng mã này sẽ được hóa, đốt sau lễ cúng ông Táo.

Cúng ông bà tổ tiên hay lễ cúng ông Công ông Táo thường diễn ra vào buổi sáng, có thể cúng trong khoảng thời gian từ ngày 22 tháng Chạp đến trước 12 giờ trưa (giờ Ngọ) ngày 23 tháng Chạp. Theo quan niệm dân gian, đây là khoảng thời gian thích hợp để kịp giờ ông Công, ông Táo lên thiên đình.

Tuy nhiên, TS Trần Hữu Sơn cho rằng, điều này không hề bắt buộc và gia chủ nếu quá bận rộn có thể sắp xếp lịch cúng cho phù hợp với thời gian và điều kiện của mình.

Hoàng Ngọc

MỚI NHẤT
Người bán mai An Nhơn thức “trắng đêm” chờ khách ở Nha Trang
Người bán mai An Nhơn thức “trắng đêm” chờ khách ở Nha Trang

(Dân trí) - Dịp Tết năm nay, nhiều thương lái đến từ làng mai An Nhơn (Bình Định) đã chọn Nha Trang (Khánh Hòa) làm điểm đến để cung ứng loại mai nổi tiếng nhất nhì ở miền Trung.

Thứ năm, 08/02/2018 - 10:26

Cá kho làng Vũ Đại nhộn nhịp vào vụ Tết
Cá kho làng Vũ Đại nhộn nhịp vào vụ Tết

(Dân trí) - Làng Vũ Đại (Hà Nam) có nghề làm cá kho niêu đất ngon nổi tiếng. Những ngày này, do nhu cầu dịp Tết tăng cao, khắp làng nổi lửa kho cá để phục vụ khách hàng.

Thứ năm, 08/02/2018 - 07:29

Đồ gỗ mỹ nghệ tinh xảo giá “khủng” tại chợ xuân phố núi
Đồ gỗ mỹ nghệ tinh xảo giá “khủng” tại chợ xuân phố núi

(Dân trí) - Tại chợ xuân TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) năm 2018, bên cạnh những mặt hàng như mai, đào, cúc, quất cảnh… còn có sự hiện diện của rất nhiều quầy hàng đồ gỗ mỹ nghệ với giá từ vài triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng mỗi sản phẩm.

Thứ năm, 08/02/2018 - 06:00

Tết trao yêu thương - Nhận hạnh phúc
Tết trao yêu thương - Nhận hạnh phúc

Tết luôn có một nghĩa thiêng liêng đối với mỗi người và là dịp để trao gởi yêu thương, tri ân đến những người mà chúng ta trân trọng nhất.

Thứ năm, 08/02/2018 - 05:30

Chủ động chăm sóc sức khỏe cho gia đình hiện đại
Chủ động chăm sóc sức khỏe cho gia đình hiện đại

Cơ thể con người có khả năng tự bảo vệ sức khỏe lên đến 31%. Vì thế, chủ động chăm sóc sức khỏe có nghĩa là bạn đã tự xây dựng được rào chắn để bảo vệ sức khỏe trước các đại dịch đang hoành hành như ung thư, tim mạch, béo phì, đái tháo đường… Và thật may mắn, xu hướng chủ động chăm sóc sức khỏe này đang dần phổ biến hơn tại Việt Nam trong thời gian gần đây…

Thứ năm, 08/02/2018 - 05:06

Khi các diễn viên nổi tiếng thập niên 60-70 trở lại màn ảnh
Khi các diễn viên nổi tiếng thập niên 60-70 trở lại màn ảnh

Phía trước con đường nghệ thuật là ánh hào quang, phía sau nó lại là những vùng trăn trở. Cuộc đời những người làm nghệ thuật cũng như vậy, nhất là với những người của thế hệ đi trước như các nghệ sĩ Thiên Kim, Hữu Thanh, Mạc Can, hay nhiều nghệ sĩ sân khấu lão thành khác.

Thứ năm, 08/02/2018 - 04:28

Sự thấu hiểu từ ba thập kỷ gắn kết
Sự thấu hiểu từ ba thập kỷ gắn kết

Tết này, trải qua ba thập kỷ gắn kết, những món quà đong đầy tình cảm của những người con xa quê lại được trao đến với gia đình, người thân của họ thông qua chương trình vô cùng ý nghĩa “Huda – Thay mặt gửi tình miền Trung”.

Thứ năm, 08/02/2018 - 04:00

Chọn quà Tết : “ruột” hay “vỏ” quan trọng hơn ?
Chọn quà Tết : “ruột” hay “vỏ” quan trọng hơn ?

Ngoài ý nghĩa tình cảm, quà tặng còn khẳng định đẳng cấp của người được tặng và người tặng. “Của cho không bằng cách cho”, ngoài ý nghĩa là là cách thức trao tặng. Hình thức bao bì của món quà cũng thể hiện sự sang trọng, sự trân trọng người nhận và sự chăm chút của chủ nhân món quà.

Thứ năm, 08/02/2018 - 02:56

Tục lệ cúng ông Công ông Táo của người miền Trung
Tục lệ cúng ông Công ông Táo của người miền Trung

(Dân trí) - Đều thường lấy ngày 23 tháng Chạp âm lịch bày mâm lễ cúng ông Công ông Táo nhưng mỗi miền Bắc, Trung, Nam có những tục lệ riêng. Nếu như lễ cúng ông Công ông Táo miền Bắc nhất định phải có cá chép, miền Nam có “cò bay, ngựa chạy” thì người miền Trung có tục lệ thay tượng ông Táo bà Táo.

Thứ năm, 08/02/2018 - 02:00

Tết ấm no nhờ nuôi cá chép đỏ phục vụ ngày Táo quân về trời
Tết ấm no nhờ nuôi cá chép đỏ phục vụ ngày Táo quân về trời

(Dân trí) - Trước ngày Tết ông Táo, làng cá chép đỏ Hữu Hậu, xã Võ Ninh, huyện Quảng Ninh tấp nập, nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Công sức một năm qua của người dân nơi đây đã thu lại nhiều thành quả. Nhờ những ao cá chép đỏ này, người dân làng Hữu Hậu kỳ vọng có được cái Tết no ấm hơn.

Thứ tư, 07/02/2018 - 09:44

Ngày ông Công, ông Táo nên cúng cỗ mặn hay cỗ chay?
Ngày ông Công, ông Táo nên cúng cỗ mặn hay cỗ chay?

(Dân trí) - Cứ đến ngày 23 tháng Chạp hàng năm, người Việt lại thành kính sắm sửa lễ vật, mâm cỗ cúng để tiễn ông Công, ông Táo chầu trời. Tuy nhiên, việc chuẩn bị cỗ chay hay cỗ mặn lại là điều khiến khá nhiều người băn khoăn.

Thứ tư, 07/02/2018 - 02:44

Mai đỏ Trung Quốc giá bạc triệu ồ ạt đổ bộ "thủ phủ" đào Việt
Mai đỏ Trung Quốc giá bạc triệu ồ ạt đổ bộ "thủ phủ" đào Việt

(Dân trí) - Dù có giá bán khá cao nhưng mai đỏ, loại hoa được nhập từ Trung Quốc vẫn hút người mua nhờ vẻ đẹp độc đáo và hình dáng lạ mắt.

Thứ tư, 07/02/2018 - 11:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Bỏ tiền triệu cho cún cưng đi... spa “làm đẹp” đón Tết
Bỏ tiền triệu cho cún cưng đi... spa “làm đẹp” đón Tết

(Dân trí) - Mùa Tết Mậu Tuất 2018, dân chơi Hà thành sẵn sàng chi tiền triệu cho các dịch vụ nhuộm lông, làm móng, sắm sửa váy, áo làm đẹp cho những chú cún cưng của mình. Thậm chí, nhiều người còn bỏ ra từ 16-20 triệu đồng theo học chuyên sâu về cắt tỉa lông.

Thứ tư, 07/02/2018 - 09:16

Pho mai hun khói Bohemia lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam
Pho mai hun khói Bohemia lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam

Không chỉ được biết đến là xứ sở của những loại bia ngon lừng danh thế giới, CH Séc còn nổi tiếng với rất nhiều món ăn tinh tế nhắm cùng với bia, trong số đó phải kể đến pho mai hun khói Bohemia.

Thứ tư, 07/02/2018 - 09:00

Tết sớm của người Xê-Đăng trên cổng trời Măng Ri
Tết sớm của người Xê-Đăng trên cổng trời Măng Ri

(Dân trí) - Vào những ngày cận tết, cũng là lúc mà bà con đồng bào người Xê Đăng sống dưới chân núi Ngọc Linh (xã Măng Ri, huyện Tu Mơ Rông, Kon Tum) đang tất bật đi lấy củi, góp gạo, thịt lợn để ăn tết dưới mái nhà rông.

Thứ tư, 07/02/2018 - 06:16

Đồ gỗ mỹ nghệ… ồ ạt “đổ bộ” xuống phố ở Nha Trang
Đồ gỗ mỹ nghệ… ồ ạt “đổ bộ” xuống phố ở Nha Trang

(Dân trí) - Những ngày giáp Tết Nguyên đán, bên cạnh hoa tết thì đồ gỗ mỹ nghệ với đa dạng hình thù như tượng phật, hình lục bình…. có giá từ vài triệu đến vài chục triệu cũng tấp nập xuống phố ở Nha Trang (Khánh Hòa).

Thứ tư, 07/02/2018 - 06:00

Ăn Tết, chơi Tết, sắm Tết ở đâu?
Ăn Tết, chơi Tết, sắm Tết ở đâu?

Một ngày cuối năm bận rộn vô cùng, bạn sẽ chợt nhận ra, Tết đang ở xung quanh thật gần với đào mai rực rỡ và phố xá đông vui…

Thứ tư, 07/02/2018 - 05:05

Món lộc xuân bất ngờ đến trước thềm Tết Nguyên Đán
Món lộc xuân bất ngờ đến trước thềm Tết Nguyên Đán

Là khách hàng thứ ba nhận món lộc xuân trị giá 1,5 tỷ đồng từ chương trình NESCAFÉ Tết 2018 “Khai Pháo Đón Lộc”, chị Nguyễn Thị Cúc (sống tại Gia Lai) có thể thực hiện được mong ước mua một căn nhà cho gia đình và các con ở đàng hoàng hơn, để cuộc sống của con sau này đỡ vất vả hơn mình.

Thứ tư, 07/02/2018 - 05:00

Bộ tranh "ước mong cha mẹ ngày Tết" làm nao lòng những người con
Bộ tranh "ước mong cha mẹ ngày Tết" làm nao lòng những người con

Với những nét phác thảo ấm áp, bộ tranh do Ensure thực hiện như một món quà dành tặng các bậc cha mẹ tuổi ngoài 50, và cũng là lời nhắn nhủ tới những người con về ước mong của cha mẹ ngày Tết, đó chính là tận hưởng khoảng thời gian chất lượng và trọn vẹn bên con cháu.

Thứ tư, 07/02/2018 - 04:40

Dịch vụ giặt sofa tại nhà “hốt bạc” dịp cuối năm
Dịch vụ giặt sofa tại nhà “hốt bạc” dịp cuối năm

(Dân trí) - Những ngày này, khi Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 đang đến gần, nhu cầu giặt sofa của nhiều hộ gia đình tăng cao, chính vì vậy, đây là thời điểm mà dịch vụ giặt sofa tại nhà “hốt bạc”.

Thứ ba, 06/02/2018 - 02:13

Điều tạo nên hương vị ngày tết trong mỗi gia đình
Điều tạo nên hương vị ngày tết trong mỗi gia đình

Khoảng khắc Tết đến Xuân về luôn là khoảng thời gian thiêng liêng trong mỗi gia đình, đó là lúc các thành viên trong một gia đình tạm rời xa sự ồn ào của cuộc sống để quây quần bên nhau trong trong thời khắc đón xuân sang. Dù cuộc sống có nhiều đổi thay, dịp Tết đến xuân về luôn là thời gian dành sự ưu tiên cho gia đình và người thân.

Thứ ba, 06/02/2018 - 02:10

Cận cảnh cặp cây duối cổ được trả giá 15 tỷ đồng
Cận cảnh cặp cây duối cổ được trả giá 15 tỷ đồng

(Dân trí) - Cặp cây duối có nguồn gốc từ thành Quảng Trị đang được trưng bày tại một chợ cây cảnh Tết ở Hà Nội thu hút người xem bởi dáng vẻ cổ thụ đặc biệt. Do đặc điểm tuổi mà theo nhận định của chủ cây có thể lên tới hàng nghìn năm nên cây được trả giá rất cao, tới 15 tỷ đồng.

Thứ ba, 06/02/2018 - 12:45

Cần chú ý điều gì khi sắm tủ TV đón Tết?
Cần chú ý điều gì khi sắm tủ TV đón Tết?

(Dân trí) - Cứ vào những ngày cận Tết, nhu cầu mua sắm đồ nội thất của người dân lại tăng lên rất cao. Món đồ được quan tâm hàng đầu vào dịp lễ quan trọng nhất trong năm này có lẽ chính là tủ TV. Bởi bên cạnh bộ ghế sofa, nó cũng được coi là tâm điểm của phòng khách, không gian mang tính bộ mặt của cả ngôi nhà!

Thứ ba, 06/02/2018 - 11:30

Lễ cúng ông Công, ông Táo và những lưu ý tuyệt đối phải nhớ
Lễ cúng ông Công, ông Táo và những lưu ý tuyệt đối phải nhớ

(Dân trí) - Theo chuyên gia phong thủy, ngày 23 tháng Chạp là ngày vua bếp lên chầu trời báo cáo việc bếp núc, làm ăn của gia đình trong năm đó, vì thế mọi người cần hiểu đúng ý nghĩa của tập tục này để có những ứng xử văn hóa, tâm linh phù hợp.

Thứ ba, 06/02/2018 - 11:21