Chiêm ngưỡng phi đội gà bay "độc nhất vô nhị" ngày rằm tháng Giêng

Dịp rằm tháng Giêng, con cháu trong các dòng họ tại xã Mai Phụ và xã Lộc Hà (tỉnh Hà Tĩnh) lại tề tựu đông đủ tại nhà thờ họ, thắp nén hương thơm lên bàn thờ tổ tiên.

Điều đặc biệt tại vùng quê này, mỗi gia đình của từng dòng họ sẽ tất bật chuẩn bị những mâm cỗ trước đó từ nhà và mang đến nhà thờ họ để dâng cúng tổ tiên.

Trên mỗi mâm cỗ là các con gà luộc được tạo dáng rất công phu như bay, đứng, quỳ hay ngồi. Để làm được, nhiều người dân phải thức dậy từ rạng sáng để thực hiện. Tục lệ làm mâm cỗ độc đáo này được truyền đời qua nhiều thế hệ và đòi hỏi phải có tay nghề cao.

Ông Nguyễn Xuân Đậu (80 tuổi, trú tại thôn 1, xã Lộc Hà, dòng họ Nguyễn Xuân) cho biết, để hoàn thiện một con gà có thế đẹp phải mất khoảng 3 giờ với nhiều công đoạn tỉ mỉ.

"Từ chọn gà nuôi trên một năm tuổi, cắt tiết, làm lông giữ nguyên da đến tạo hình bằng dây thép, thanh tre và luộc khéo để bảo đảm màu sắc tự nhiên, dáng thế hài hòa", ông Đậu bật mí.

Cỗ "gà bay" được tạo hình, trang trí theo nhiều kiểu khác nhau như cưỡi hạc, cưỡi rùa, ngậm hoa hồng, lắp cánh phượng hoặc đặt trên mâm bánh chưng, bánh giầy.

Mỗi thế gà không chỉ đòi hỏi sự khéo léo mà còn thể hiện lòng thành kính, sự trang nghiêm khi dâng lễ.

Việc duy trì và trao truyền cách làm cỗ cúng qua các thế hệ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của người dân địa phương. 

Ông Nguyễn Chí Thanh (70 tuổi, Trưởng ban lễ nghi dòng họ Nguyễn Xuân) cho biết, việc làm mâm cỗ gà cúng công phu, tạo hình bắt mắt đã được người dân địa phương gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.

"Đây không chỉ là kỹ thuật chế biến mà còn là một nét đẹp văn hóa gắn liền với đời sống tâm linh của cộng đồng. Trong ngày cúng rằm tháng Giêng, ngoài dâng mâm cỗ tưởng nhớ tổ tiên, dòng họ chúng tôi cũng ghi tên những thành viên mới là các cháu mới sinh vào gia phả", ông Thanh chia sẻ.

Tại nhà thờ dòng họ Phan Hữu (thôn Bằng Châu, xã Mai Phụ), có tới khoảng 40 con gà luộc được bày biện lên mâm cỗ từ hạ điện đến thượng điện. Những "phi đội gà bay" này khiến nhiều người trầm trồ, thích thú và dùng điện thoại ghi lại. 

Trong ngày rằm tháng Giêng, con cháu trong mỗi dòng họ cũng ôn lại truyền thống gia phong, báo cáo những công việc làm được năm qua và bàn những việc quan trọng trong không khí ấm cúng, trang nghiêm.

Vị trí huyện Lộc Hà cũ (chấm đỏ) - nơi người dân giữ truyền thống làm mâm cỗ "gà bay" trong dịp rằm tháng Giêng (Ảnh: Google Maps).