Từ nghề dạy học ở nước ngoài, nghĩ về nền giáo dục nước nhà

Dân trí Tôi đi dạy học từ năm 27 tuổi ở nước ngoài, nhưng khi đó vào đời tôi đã đủ chín chắn để chọn lựa hướng đi cho mình và từ đó đến nay tôi đã không hối tiếc...
>>Từ nghề dạy học ở nước ngoài, nghĩ về nền giáo dục nước nhà

(tiếp theo và hết)
Phương pháp sư phạm, vốn liếng tâm lý học và khả năng nhìn lại mình

Khi một nhà giáo trẻ tìm cách bào chữa sự yếu kém của một bài giảng bằng cách nói lúc có kinh nghiệm em sẽ dạy tốt hơn, tôi thường nhỏ nhẹ hỏi

Em quan niệm thế nào về chỗ đứng của em,

Em biết gì về đề tài bài hôm nay,

Học trò của em là những ai, đặc thù thế nào, đã có vốn gì về vấn đề ấy,

Chủ đích nhắm tới của em là gì và

Em liệu sẽ dùng những phương tiện nào để thực hiện chủ đích ...

Trả lời xong các câu hỏi ấy là kể như đã soạn bài xong và đã đi ba phần tư quãng đường hoàn thành tốt bài giảng!

Phần tư còn lại không kém quan trọng vì đó là phần trình bày kết quả cuối cùng của bài. Nhưng phải nói là với những phương tiện tra cứu hiện đại, với những phần

Ý kiến của bạn về vấn đề này xin gửi đến Diễn đàn Dân trí  qua địa chỉ e-mail:thaolam@dantri.com.vn

mềm của máy vi tính giúp hoàn chỉnh cả nội dung lẫn hình thức... hoàn thành một bài giảng tốt không khó.

Thiển nghĩ hành trang tối thiểu của bất cứ một nhà giáo nào cũng là lòng yêu nghề và yêu trẻ, vốn cơ sở về phương pháp sư phạm, về tâm lý giới trẻ, có khả năng về khoa học chuyên ngành và sau cùng, có khả năng phân tích kết quả cũa mình sau mỗi bài giảng.

 Kinh nghiệm không hẳn là mẹ cũa thành công. Trong khi đó, một quan niệm đứng đắn về giáo dục và sư phạm giúp thành công dễ dàng.

Thỉnh thoảng cũng khó vì có lúc tôi không khỏe, con cái và chuyện gia đình nhiều, có những thời điểm việc nghiên cứu lấn sân, ... tôi không đủ đầu tư cho việc dạy. Quản lý một giảng đường có khi đến 200  sinh viên (thông thường các lớp tôi có từ 8 đến 70 sinh viên) đòi hỏi một khả năng lôi cuốn và hùng biện cao, phải khoẻ, phải quyến rũ. Đúng đấy vì người đi dạy làm sao cạnh tranh được với những phương tiện truyền thông hiện đại (tôi không đẹp bằng các cô xướng ngôn viên, tôi không có những phương tiện nghe nhìn của các đài truyền hình hay những kỷ thuật của giới điện ảnh, ... )?

Học trò cũng có năm giỏi năm dở, cũng như rượu vang, năm đầy năm thất.
 

Ảnh minh họa (nguồn ảnh: internet)
 

Nhiều khi đọc phải những bài làm rất tệ của học trò, tôi cũng bứt tóc tự hỏi không biết mình đã dạy thế nào mà sinh viên ra nông nỗi ...  Nhưng tựu chung, cho tới ngày về hưu, tôi chưa bao giờ chán nghề đi dạy, lại ... truyền được lửa cho hai trong số ba đứa con của tôi.

Chuyện lương bổng ?

Trước khi quyết định đi vào nghề giáo, tôi  biết là lương không cao (khoảng phân nửa lương so với các tư chức đồng hàng – lương tháng giáo viên trung học, ở Bỉ, sau khi trừ thuế và các bảo hiểm, khoảng 2000 euros, lương giáo sư Đại học, chỉ hơn 3000 euros, từ từ tăng thêm với thâm niên, tới cuối đời tổng cộng thêm khoảng 50% số lương trên). Tôi lại chọn đi dạy nửa thời gian trong nhiều năm. Nhưng ông bà ta vẫn nói "Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm", chúng tôi ít đi nghỉ hè hay du lịch, không nhờ người giúp việc nhà, không mặc áo quần hàng hiệu, không mua xe sang, ...

Một cuộc sống thanh đạm nhưng không phải lo mưu sinh,  chúng tôi mua nhà trả góp trong 20 năm, chúng tôi đã đủ phương tiện nuôi dạy các con của chúng tôi thành người.

Trong xã hội Bỉ, trên một thang xếp hạng gồm 100 nghề, giáo viên trung học cơ sở hạng 17,  còn giáo sư Đại học ở  top 10  những người "danh giá" nhất, thuộc hàng "thân hào nhân sĩ" trong xã hội !"

Nghĩ tới đồng nghiệp ở Việt Nam ?

Chuyện của tôi chỉ có thể hiểu trên mặt vi mô. Các nhà giáo ở Việt Nam, vạn người, vạn hoàn cảnh khác nhau. Từ xa nhìn về, chỉ biết một số việc  qua báo chí,  nên xin mạo muội bày tỏ vài nhận xét :

1. Trường học có còn là nhờ hai diễn viên chính: học trò và giáo viên.

Học trò là tương lai của đất nước, nếu không lo cho chúng thì chẳng khác nào từ chối theo đường tiến triển của nhân loại. Mà tất cả học trò đều có quyền đi học, lớn hay bé, ở thành thị hay ở vùng cao ... Phải làm sao có đủ trường cho các em, phải làm sao để học phí không là một yếu tố gây bất bình đẳng là những điều tối thiểu !

Không có giáo viên thì ai dạy học trò ? Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy. Một giáo viên mầm non ngoài biên chế với lương tháng 800.000 đồng là một điều cười ra nước mắt . Tôi không so sánh ...trái táo với trái lê (comparer les pommes et les poires - thành ngữ Pháp), nhưng nếu ta có khả năng xuất ra 650 tỉ cho Viện Toán học thì thế nào cũng còn vài trăm tỉ cho giáo dục cơ sở !

Ngoài chuyện tiền bạc, cũng xin nêu lên chuyện chất lượng đào tạo. Xin đừng đi chậm con tàu trên phương diện phương pháp và tâm lý giáo dục,  xin đặt trọng tâm cho việc đào tạo giáo viên, đừng nghĩ rằng dạy học là một "bản năng", ai dạy cũng được và cũng đừng nói như ai đó "có dốt, với vài cố gắng cũng thi được vào sư phạm" (thứ nhất vì không có trò dốt, khi có dịp tôi sẽ giải thích điều này,  thứ nhì, muốn có thầy tốt thì phải tuyển từ thành phần tinh hoa của sinh viên  ...).

2. Giáo dục là ưu tiên thứ nhất nhưng nói nhiều thứ từ nhiều năm nay, chưa có thành tựu nào cụ thể. Tại sao ngay tại các hội thảo, giới thẩm quyền không đưa ra những phương sách cụ thể với lịch trình áp dụng  và chỉ định cơ quan  kiểm soát tiến triển ?

3. Cũng xin gợi ý cải tổ từ gốc, từ mầm non, chứ không từ Đại học. Phổ cập hóa giáo dục mầm non cho các bé 5 tuổi là một công việc rất tốt, đã thành tựu tại một số tỉnh thành, phải ghi công, phải tiếp tục. Cải tổ phương pháp giáo dục, cải tổ chương trình học,  áp dụng những thành quả mới nhất về tâm lý trẻ và tâm lý giáo dục để đạt hiệu quả cao. Xin bỏ những thi đua cho thành tích gây áp lực vô ích cho cả thầy và trò. Xin đặt tín nhiệm và trách nhiệm cho người thầy để thầy tổ chức việc học cho trẻ, tùy theo đặc thù của chúng. Ta có quyền quản lý tập trung nhiều chuyện, nhưng phương pháp giáo dục thì không tập trung được.

4. Giáo dục không thể là một ngành của kinh tế thị trường, không thể dùng trẻ như một công cụ đầu tư. Để kinh tế thị trường thống trị giáo dục là đào sâu bất bình đẳng xã hội. Chẳng những thế, phải làm sao loại trừ bỏ hết tất cả mọi hình thức tham nhũng hối lộ ở trường (trả tiền để xin việc, mua bán bằng cấp, mua điểm thi, phong bì , ...). Giữ môi trường giáo dục trong sạch  là một cách hữu hiệu góp phần vào sự trong sạch hóa cả xã hội.

5. Xã hội cũng phải chung tay lo cho giáo dục trẻ:  gia đình, các tổ chức đoàn thể chính trị, các cơ quan công quyền, báo chí truyền thông... Rất nhiều kỹ năng trẻ học được từ gia đình và xã hội. Xã hội mà đảo điên thì bảo trẻ trung thực sao được? Nhiệm vụ chính của trường học vẫn là truyền kiến thức. Trường học cũng là một môi trường sống, phải cho trẻ sống vui sống, tốt nhưng không phải vì thế mà thêm vào chương trình những môn học mới, gây quá tải và áp lực cho trẻ mà hiệu quả không bao nhiêu.

Trong dấu ngoặc, bạo lực ở học đường phần chính là được "du nhập" từ xã hội vào trường học. Muốn ngừa bạo lực ở trường, có lẽ phải tìm ra căn nguyên xa hơn ...

Làm sao để 10, 20, 30 năm sau, các thế hệ đang đi dạy và đi học hiện nay có thể nói "tôi đã rất hạnh phúc ở trường" .

 

                                                            Nguyễn Huỳnh Mai

                                                                  Liège, Bỉ

LTS Dân trí - Đọc bài viết trên đây, có thể thấy rõ tâm huyết của một nhà giáo cả đời đam mê  nghề mà mình đã chọn. Nghề đó không giầu sang, nhưng đem lại nguồn vui tinh thần bền vững do những thành quả mà mình tạo ra; nhiều học trò thành đạt luôn ghi nhớ công lao dạy dỗ của Người Thầy kính yêu ! Đấy là những Người Thầy luôn "đam mê" học trò và tìm thấy sự hứng thú trong việc phát hiện những khả năng tiềm ẩn trong mỗi học sinh để "kích hoạt" cho chúng phát triển đúng hướng và đạt hiệu quả cao nhất. Làm được điều đó, Người Thầy không chỉ yêu nghề mà còn là "nhà nghệ thuật sư phạm" nắm vững  tâm lý giới trẻ.

     Với kinh nghiệm phong phú của quá trình dạy học cũng như kết quả nghiên cứu về xã hội học trong giáo dục, những ý kiến đóng góp của tác giả về giáo dục của nước nhà  là những đóng góp thật sự đáng trân trọng. Đặc biệt đáng lưu ý là không nên "thương mại hóa" ngành giáo dục; cần coi trọng chất lượng đào tạo Người Thầy cũng như cần cải tổ giáo dục từ gốc, trước hết là giáo dục mầm non, cần vận dụng những thành tựu mới nhất về tâm lý học trẻ em và tâm lý giáo dục để đạt hiệu quả cao nhất ở bậc học này, làm nền tảng cho sự phát triển lâu dài ở những bậc học tiếp theo...

 

Tag :
CÁC BÀI MỚI
Chỉ nên thay đổi giờ với người lớn
Chỉ nên thay đổi giờ với người lớn

(Dân trí) - Tôi nghĩ, các nhà hoạch định chính sách cần đưa ra các giải pháp nhằm vào người lớn, không nên đổ lên các em học sinh. Thay đổi giờ có thể thực hiện như một giải pháp tạm thời, nhưng nên thay đổi thời gian của người lớn.

Thứ tư, 08/02/2012 - 11:13

18 giờ 30 tan trường mới là giải pháp tối ưu
18 giờ 30 tan trường mới là giải pháp tối ưu

(Dân trí) - Cảm ơn bác Phạm Quang Nghị đã có ý kiến giúp các cháu học sinh PTTH tiết kiệm 1 tiếng đồng hồ. Nhưng lại nảy sinh vấn đề tan học 18h có phải là giải pháp tối ưu? Trên thực tế, giờ đó tôi thấy đường vẫn tắc.

Thứ tư, 08/02/2012 - 11:11

Chống ùn tắc giao thông bằng những giải pháp hợp lý
Chống ùn tắc giao thông bằng những giải pháp hợp lý

(Dân trí) - “Ùn tắc giao thông ở những thành phố lớn hầu như là chuyện đương nhiên ở nhiều nước, kể cả các nước phát triển. Điều quan trọng ở đây là phải tìm ra nguyên nhân chính xác chứ không thể thấy người ta làm cái gì cũng làm theo”.

Thứ tư, 08/02/2012 - 10:33

Cơ sở niềm tin về một cái kết có hậu cho vụ Tiên Lãng
Cơ sở niềm tin về một cái kết có hậu cho vụ Tiên Lãng

(Dân trí) - Hàng trăm ý kiến bạn đọc phản hồi tức thì ngay sau thông tin mới nhất làm nức lòng dân chúng: 2 cán bộ huyện Tiên Lãng vừa bị Thành ủy Hải Phòng ra quyết định đình chỉ công tác do những sai phạm trong xử lý vụ cưỡng chế đầm tôm nhà ông Vươn.

Thứ ba, 07/02/2012 - 06:38

Giải quyết từ gốc tình trạng ùn tắc giao thông
Giải quyết từ gốc tình trạng ùn tắc giao thông

(Dân trí) - Trước hết tôi rất hoan nghênh bài viết của TS Nguyễn Quang Đức về các giải pháp cơ bản để giảm ùn tắc. Bài viết này nêu lên hướng giải quyết phù hợp với xu thế phát triển kết cấu hạ tầng các đô thị trên thế giới.

Thứ ba, 07/02/2012 - 04:19

Có nỗi khổ nào như bỗng dưng... không có nước
Có nỗi khổ nào như bỗng dưng... không có nước

(Dân trí) - Mất nước vài ngày liền ngay sau Tết khiến hơn 40 ngàn hộ gia đình ở Hà Nội điêu đứng. Bao nhiêu lời than thở cùng cả những chuyện "khó nói" đành phải nêu ra.... Để rồi lại chất vấn, đề xuất và tiếp tục chờ…nước.

Thứ ba, 07/02/2012 - 04:16

Ưu tiên cho giáo dục hơn giao thông
Ưu tiên cho giáo dục hơn giao thông

(Dân trí) - Trong lúc ngành giáo dục vẫn còn vô vàn khó khăn để nâng cao chất lượng, xin lãnh đạo các cấp, các ngành hãy chú ý hơn, đừng làm khó cho họ nữa. Giải pháp giảm ách tắc cần động bộ hơn, phải phối hợp chặt chẽ giữa các ngành và thành phố.

Thứ ba, 07/02/2012 - 11:46

Quyết định đổi giờ học chưa được cân nhắc kỹ
Quyết định đổi giờ học chưa được cân nhắc kỹ

(Dân trí) - Cần có cơ sở khoa học để đưa ra những quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng triệu con người như vậy. Tôi thấy quyết định thay đổi giờ học của học sinh Hà Nội vừa qua là không thực tiễn, chưa được nghiên cứu một cách thấu đáo.

Thứ ba, 07/02/2012 - 09:53

Đổi giờ học, giờ làm: Cần thời gian kiểm chứng tính thực tế
Đổi giờ học, giờ làm: Cần thời gian kiểm chứng tính thực tế

(Dân trí) - Bất kỳ thay đổi nào cũng cần như vậy. Còn tác dụng nó mang lại là về lâu về dài, không thể đánh giá tình trạng giảm ùn tắc trong 1 vài ngày đầu thực hiện. Bởi khi đó tất cả cơ quan, ban ngành nằm trong khung thay đổi giờ còn lúng túng.

Thứ ba, 07/02/2012 - 09:49

Vẫn còn đó những hình ảnh không đẹp từ lễ hội
Vẫn còn đó những hình ảnh không đẹp từ lễ hội

(Dân trí) - Mùa lễ hội năm nay mới bắt đầu, tiếng chê đã rất nhiều từ những người kết hợp du xuân với lễ Phật mong muốn được tĩnh tâm, thư thái, cầu bình an cho bản thân, gia đình… Vậy mà họ vẫn phải chứng kiến những cảnh phản cảm: chen lấn, lộn xộn, “chặt chém”...

Thứ hai, 06/02/2012 - 03:40

Giải pháp cho nhóm đối tượng đang chịu nhiều hi sinh nhất
Giải pháp cho nhóm đối tượng đang chịu nhiều hi sinh nhất

(Dân trí) - Quan điểm của tôi vấn đề ùn tắc giao thông của các thành phố lớn Việt Nam vẫn là ý thức của người tham gia giao thông là chính chứ không phải là giờ làm, giờ học, giờ kinh doanh của người dân.

Thứ hai, 06/02/2012 - 09:08

Chỉ đạo cụ thể của Thủ tướng về vụ ông Vươn: Thông điệp về quyết tâm của Chính phủ
Chỉ đạo cụ thể của Thủ tướng về vụ ông Vươn: Thông điệp về quyết tâm của Chính phủ

(Dân trí) - Thông điệp rõ ràng đó thể hiện qua hành động của Thủ tướng: từ chỉ đạo các cơ quan Trung ương làm rõ sự việc đến quyết định đích thân chủ trì cuộc họp… Điều này tạo thêm cơ sở cho hình ảnh về sự tin tưởng, gắn bó giữa chính quyền với nhân dân.

Chủ nhật, 05/02/2012 - 04:28

CÙNG CHUYÊN MỤC
Không nên hy sinh quyền lợi của học sinh
Không nên hy sinh quyền lợi của học sinh

(Dân trí) - Giải pháp đổi giờ học nhằm mục đích giảm ùn tắc giao thông, nhưng đang gây ra nhiều tranh cãi trái chiều, nhất là ở Hà Nội. Tôi nghĩ, những người đưa ra chính sách và thực hiện chính sách có ảnh hưởng lớn đến xã hội như thế này, cần đặc biệt cẩn trọng.

Thứ bảy, 04/02/2012 - 11:08

Sao lại thay đổi giờ học của chúng cháu?
Sao lại thay đổi giờ học của chúng cháu?

(Dân trí) - Cháu là Hồng Quang, học sinh lớp 10p của trường THPT Marie Curie ạ! Mấy hôm nay cháu nằm vắt tay lên trán suy nghĩ mệt cả người vì việc Hà Nội thay đổi giờ học của chúng cháu. Đã qua 2 ngày và thực sự chúng cháu đã quá mệt mỏi.

Thứ bảy, 04/02/2012 - 10:39

Đổi giờ học ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng học tập của học sinh
Đổi giờ học ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng học tập của học sinh

(Dân trí) - Tại sao người lớn lại bắt các HS ra khỏi nhà vào lúc 6 - 6.30 phút sáng trong thời tiết rét buốt và trở về nhà lúc 19.30-20.00 khi trời đã quá tối. Tại sao chúng ta lại bắt con trẻ - lứa tuổi chúng ta có trách nhiệm bảo vệ, phải chịu đựng…

Thứ bảy, 04/02/2012 - 10:21

Cái tên hay có mang lại giải đấu hấp dẫn?
Cái tên hay có mang lại giải đấu hấp dẫn?

(Dân trí) - “Tại sao cứ phải là V-league hay Super league mà không phải là Giải vô địch bóng đá quốc gia?! Bản thân tôi cũng biết đôi chút tiếng Anh mà mỗi lần đọc cứ méo hết cả mồm…”

Thứ bảy, 04/02/2012 - 10:07

  Sao bắt con trẻ phải đi sớm về khuya?
Sao bắt con trẻ phải đi sớm về khuya?

(Dân trí) - Con tôi 16 tuổi học lớp 11, phải ra khỏi nhà lúc 6 giờ sáng, mà lúc này là 21h30' vẫn chưa thấy về. Tất cả các cháu ở lứa tuổi con tôi đều phải vất vả như vậy. Sao chúng ta nỡ bắt con trẻ phải đi sớm về khuya?

Thứ bảy, 04/02/2012 - 09:48

Câu trả lời thỏa đáng cho vụ cưỡng chế tại Hải Phòng
Câu trả lời thỏa đáng cho vụ cưỡng chế tại Hải Phòng

(Dân trí) - Vụ cưỡng chế ở Tiên Lãng vẫn được bàn luận nhiều nhất trên diễn đàn trong tuần đầu đi làm sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán. Những thông tin mới càng củng cố niềm tin của người dân: sẽ sớm có câu trả lời thỏa đáng khi cấp Trung ương đã vào cuộc.

Thứ sáu, 03/02/2012 - 04:06

Từ nghề dạy học ở nước ngoài, nghĩ về nền giáo dục nước nhà
Từ nghề dạy học ở nước ngoài, nghĩ về nền giáo dục nước nhà

(Dân trí) - Tôi đi dạy học từ năm 27 tuổi ở nước ngoài, nhưng khi đó vào đời tôi đã đủ chín chắn để chọn lựa hướng đi cho mình và từ đó đến nay tôi đã không hối tiếc.

Thứ sáu, 03/02/2012 - 01:09

Dân cần nhìn thấy những hành động cụ thể hóa mục đích của Đảng
Dân cần nhìn thấy những hành động cụ thể hóa mục đích của Đảng

(Dân trí) - Công tác xây dựng Đảng là nhiệm vụ hết sức cam go và phải có được lòng tin của dân càng nhiều Đảng mới càng mạnh. Người dân rất cần nhìn thấy những hành động cụ thể hóa mục đích của Đảng là luôn gắn với dân.

Thứ sáu, 03/02/2012 - 11:13

Đổi giờ học, giờ làm có thể giảm phần nào ùn tắc giao thông
Đổi giờ học, giờ làm có thể giảm phần nào ùn tắc giao thông

(Dân trí) - Tôi nghĩ việc đổi giờ học, giờ làm theo Bộ trưởng Thăng là ý tưởng hay, có thể giảm ùn tắc giao thông nhưng chỉ đến 1 mức độ nào đó thôi chứ không thể giảm 100% được. Còn những lo lắng cho HS - trẻ muốn tập đi thì cũng phải chịu vấp ngã…

Thứ sáu, 03/02/2012 - 10:30

Đổi giờ học: Phụ huynh học sinh THPT rối bời
Đổi giờ học: Phụ huynh học sinh THPT rối bời

(Dân trí) - Chúng tôi rất đồng tình với bài viết này. Thực lòng tôi nghĩ, có lẽ tất cả những ai có con đang học THPT đều đang rất rối bời. Các cháu đang tuổi ăn, tuổi lớn, tâm sinh lý diễn biến rất phức tạp, đòi hỏi người lớn phải sát sao thường xuyên.

Thứ sáu, 03/02/2012 - 09:57

Tiêu chí Đảng viên trong thời bình
Tiêu chí Đảng viên trong thời bình

(Dân trí) - Tiêu chí để trở thành Đảng viên hiện nay xem ra đã đơn giản hơn nhiều so với trước đây. Đó là có đủ tư cách đạo đức là được và có thể trở thành thành viên chính thức của tổ chức Đảng. Và như vậy theo tôi đã là đủ…

Thứ sáu, 03/02/2012 - 09:39

 Nên xúc tiến những giải pháp cơ bản chống ùn tắc giao thông
Nên xúc tiến những giải pháp cơ bản chống ùn tắc giao thông

(Dân trí) - Thời gian vừa qua, Hà Nội đã dùng nhiều biện pháp chống ùn tắc giao thông như: phân làn đường, biến ngã tư thành ngã ba, làm cầu vượt, trả lại vỉa hè cho người đi bộ, hạn chế chế xe ôtô, xe máy, đổi giờ làm giờ học, tuy nhiên hiệu quả chưa cao.

Thứ năm, 02/02/2012 - 03:23