Tư duy mới trong giảng dạy: Không phải cứ nói là làm được!

(minh họa: Ngọc Diệp)

Với cách nhìn như vậy, tư duy cốt lõi của hoạt động dạy học ngày nay nhằm hình thành phát triển nhân cách cho người học. Trong dạy học, vấn đề quan trọng là rèn luyện trí óc, rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp học tập, vận dụng kiến thức. Dạy cho người học biết tự học, tự tìm đến hứng thú học tập, sáng tạo phù hợp với điều kiện từng người. Để trên cơ sở đó khi bước vào cuộc sống học tập, lao động dù trong hoàn cảnh nào người học cũng có thể biết tự học để nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc.

Đây là vấn đề không phải cứ nói là làm được, bởi tư duy và hành động của con người không phải hoàn toàn ngẫu nhiên, tự phát mà xuất phát từ các nhu cầu của xã hội và của mỗi cá nhân.

Vì vậy để có tư duy đúng, mỗi người cần xác định rõ nhiệm vụ của mình trong hoạt động giảng dạy. Trước hết cần khắc phục tư duy máy móc, siêu hình và nhất là để nhận ra tác hại của khuynh hướng dùng ý chí chủ quan, bất chấp quy luật khách quan trong nhận thức và hoạt động thực tiễn.

Nói một cách cụ thể hơn, để đổi mới tư duy trong giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực chủ động, nhận thức, khả năng độc lập suy nghĩ, óc sáng tạo của người học. Tránh lối học vẹt, không có khả năng vận dụng kiến thức… Và để giải quyết các vấn đề do thực tế cuộc sống học tập đặt ra, yêu cầu ở mỗi người dạy cần phải xác định rõ nhiệm vụ của mình để hành động, đó là:

+ Hiểu biết công nghệ thông tin và có khả năng ứng dụng chúng trong dạy học.

+  Khi dạy học cần nhận thức đúng đối tượng (đối tượng dạy - người học và đối tượng dạy học - nội dung dạy học), trên cơ sở đó thao tác đúng đối tượng.

+ Khi dạy học cần biết lựa chọn phương pháp thích hợp với mục tiêu và nội dung dạy học, phù hợp với đặc thù của đối tượng.

+ Hiểu cấu trúc các phương pháp dạy học, biết triển khai đúng quy trình và biết phối hợp các phương pháp trong quá trình dạy học.

+ Thấu hiểu cách học trong môi trường thông tin và thông lưu để có thể hướng dẫn người học và có khả năng làm tốt vai trò cố vấn cho họ.

Đặc biệt trong giảng dạy cần lưu ý:

Gắn liền với đặc điểm ngành nghề đào tạo, bám sát thực tiễn kinh tế - xã hội và sự phát triển của khoa học, công nghệ liên quan.

Coi trọng phương pháp “Tìm kiếm” (Search), phương pháp nghiên cứu khoa học, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề, xử lý tình huống; coi trọng việc phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu của người học và huy động có hiệu quả vai trò của các phương tiện, kỹ thuật, công nghệ dạy học hiện đại.

Hay nói một cách khác, khi triển khai hoạt động dạy học, người dạy phải biết lựa chọn, phối hợp hợp lý và có hiệu quả các phương pháp dạy học. Sao cho người học không chỉ có kiến thức, hiểu biết, kỹ năng, bày tỏ thái độ .. mà còn tạo điều kiện cho họ tái tạo lại, ứng dụng và phát triển được các kiến thức, kỹ năng để hình thành, rèn luyện và phát triển các dạng thức thông minh.

Minh Tư: mtu.tdh@moet.edu.vn