Thần thánh hóa từ con cá tới cục đá: Đừng biến tín ngưỡng thành mê tín, mông muội!

Những ngày đầu năm, các lễ hội được tổ́ chức dày đặc, vẫn diễn ra cảnh cướp lộc, chen chân, xô lấn, thậm chí đánh nhau gây thương tích. Đặc biệt, nạn buôn thần, bán thánh, “mua chuộc” thánh thần bằng vài đồng tiền lẻ và các lễ vật… đã trở thành nỗi ám ảnh của những người hành hương.

Thần thánh hóa từ con cá tới cục đá: Đừng biến tín ngưỡng thành mê tín, mông muội! - 1

Tuy nhiên, còn một hiện tượng khác nổi lên, đó là, dường như nhiều người Việt ngày càng mê tín và mất kiểm soát khi đặt niềm tin vào thánh thần… Cần phải có những giải pháp hữu hiệu để loại bỏ mê tín, dị đoan cũng như những đồn đại nhảm nhí ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý xã hội.

Dễ dàng phong… thần

Đầu năm 2018, cụ thể là trưa ngày 13.1.2018, một người dân ở ấp Chợ, xã Long Hựu Đông (huyện Cần Đước, tỉnh Long An) đã phát hiện một vật thể lạ có hình dáng giống như một khối đá (khoảng 0.5m3) nổi lềnh bềnh trên mặt nước kênh Nước Mặn.

Những người hiếu kỳ đã tập trung đến xem và cùng nhau đưa vật thể lạ vào sân ximăng chùa Ông nằm kề bên bờ kênh. Sau đó, mỗi ngày có hàng trăm người dân trong vùng và từ nơi xa tìm đến chùa Ông để chiêm ngưỡng khối đá, nhiều người thành kính đốt nhang cho đá…

Gần nhất là câu chuyện “dở khóc dở cười” khi thấy con cá chép nổi lên rồi lặn xuống, ở Nghệ An, người ta tò mò xúm tới coi, rồi sắm lễ vật cúng bái. Chính quyền buộc phải giăng lưới bắt con cá chép nặng 3,2kg để “chấm dứt” một “huyền thoại” thêu dệt.

Trước hiện tượng kỳ cục này, TS Vũ Thế Khanh - Tổng Giám đốc Liên hiệp Khoa học UIA, Chủ nhiệm đề tài nhà nước về khảo nghiệm các khả năng đặc biệt - lý giải: Càng thiếu khoa học càng dễ sa đà vào mê tín. Khi hiện tượng tự nhiên được gắn vào việc thần thánh hoá thì sẽ khiến cho dư luận sôi động, thu hút sự chú ý. Qua nhiều sự kiện, có thể thấy đang có quá nhiều người mê tín dị đoan, tin vào hủ tục lạc hậu…

Mê tín có nhiều loại trong đó có 2 loại cơ bản nhất là: Tin vào hiện tượng bên ngoài, tin người khác một cách quá đáng, gọi là mê tín cực tả. Tức là người ta cứ nói cái gì mình tin ngay, không thẩm định, kiểm tra thật giả như thế nào, dễ rơi vào tình cảnh “đẽo cày giừa đường”. Loại khác khủng khiếp hơn là mê tín cực hữu, tức là tin vào mình quá đáng, mình nghĩ gì cũng đúng, cũng sẽ là chân lý không bao giờ thay đổi, không tin vào những lời khuyên của người khác. Cả hai loại này đều có tác hại lớn đối với xã hội và chính bản thân mỗi người.

Cần phân biệt giữa mê tín và tín ngưỡng bởi đó là hai phạm trù khác nhau. Mê tín là tin một cách mê muội còn tín ngưỡng là tin và ngưỡng vọng, tức là ngưỡng mộ. Nhà nước ta cho phép tự do tín ngưỡng chứ không cho phép tự do mê tín. Người nào càng thiếu khoa học càng dễ sa đà vào mê tín…”.


Người dân khấn vái một... cục đá. Ảnh: TL

Người dân khấn vái một... cục đá. Ảnh: TL

“Khủng hoảng” tâm lý hay niềm tin vào cuộc sống thực?

TS Nguyễn Ánh Hồng - Trưởng khoa Văn hóa phát triển, Học viện Báo chí và Tuyên truyền - nhìn nhận: Nhu cầu người dân hướng tới các lễ hội hay đi chùa đầu năm cầu cho sự sung túc, phát đạt, tài lộc là một nhu cầu chính đáng và tôi thấy cần trân trọng nhu cầu đấy. Tuy nhiên, mức độ thể hiện thông qua nhận thức, hành vi văn hoá như thế nào cho phù hợp vẫn là điều cần phải suy ngẫm. Ví dụ, đầu năm chúng ta thấy lễ hội Bà Chúa Kho là một sự khủng khiếp với biển người chen lấn xô đẩy lên cúng bái, xin lộc hay vay tiền là đã thấy giữa nhu cầu chính đáng, thì sự vượt quá ngưỡng của nhu cầu đó khiến cho hành vi vốn dĩ thuộc về văn hoá tâm linh trở thành “phản văn hoá”. Điều này rõ ràng làm mất đi vẻ đẹp của thuần phong mỹ tục của văn hoá Việt, mất đi giá trị nguồn gốc của các tín ngưỡng trong niềm tin tâm linh của con người. Niềm tin nằm ở trong tâm, chứ không phải là hình thức phô ra ngoài”.

“Tôi từng ấn tượng khi có người nói với tôi rằng, bây giờ lên chùa là cần phải có rất nhiều tiền. Sự tham vọng của đời thường lên chùa gần như đã vượt ngưỡng và nó đã làm mất đi tính “thiêng” nếu không muốn nói làm hoen ố chốn thanh tịnh của cửa chùa. Dường như đi cúng bái, hái lộc đầu năm đang bị thương mại hoá, thực dụng hoá quá nhiều” - TS Hồng nhấn mạnh.

Nhà xã hội học Nguyễn Thị Thanh Thúy - Hội trưởng Hội quán các bà mẹ - chia sẻ: Có một thực tế là những năm gần đây, tín ngưỡng phát triển theo xu hướng bị thần thánh hóa. Tôi từng đi 9 tỉnh phía Bắc vào dịp tết, mới thấy nguyên cả tháng giêng họ đi chùa, trong đó có cả nhiều người trẻ, thậm chí có nhiều nam giới, nhân viên công sở, người giàu… Nhiều người sắm sửa lễ to, lễ nhỏ, đi hết chùa nay đến chùa khác…”.

PGS-TS xã hội học Nguyễn Minh Hòa lý giải: “Không ít người Việt ngày càng mê tín, vì bị khủng hoảng niềm tin. Họ đặt niềm tin rất mơ hồ nhưng lại có vẻ chắc chắn là niềm tin vào thánh thần. Cách đây mấy năm, tôi từng nói, nhiều người dựa vào thánh thần, chứ không dựa vào sức mình, vào lòng tin ở chính mình để đi về phía trước. Tin vào thánh thần là để dựa dẫm, lấy hơi sức mà đi. Ví dụ, lấy ấn của Đền Trần, lấy tiền xoa vào thánh đồng, chuông đồng để lấy hên, còn khấn thì chỉ khấn tiền bạc, chức tước, đỗ đạt…”

Ngày 21.2, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Bộ VHTTDL và các địa phương đẩy mạnh công tác quản lý và tổ chức lễ hội, bảo đảm tiết kiệm, văn minh, lành mạnh; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; giáo dục truyền thống, khơi dậy giá trị tốt đẹp. Tăng cường kiểm tra, phát hiện, xử lý nghiêm và công khai trên các phương tiện thông tin về những hành vi tiêu cực tại các lễ hội, các điểm du lịch. Nghiêm cấm việc thương mại hóa các lễ hội, tổ chức các hoạt động mang tính bạo lực, phản cảm. Phối hợp quản lý chặt chẽ các dịch vụ, ngăn chặn tình trạng tăng giá, chèo kéo, ép khách tại các điểm du lịch, lễ hội.

Đồng thời, Cục Văn hoá cơ sở (Bộ VHTTDL) do Cục trưởng Cục Văn hoá cơ sở Ninh Thị Thu Hương ký gửi công văn đến các Sở VHTTDL và Sở VHTT các tỉnh/thành phố. Theo đó, Cục Văn hoá cơ sở đề nghị Sở VHTTDL, Sở VHTT các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương nghiêm túc thực hiện phương án đảm bảo an ninh, trật tự, công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt chú trọng đến phương án đảm bảo an toàn tính mạng người tham gia hoạt động lễ hội. Đặc biệt có biện pháp kịp thời thu gom tiền lẻ, tiền đặt lễ; hướng dẫn thắp hương, đốt vàng mã đúng nơi quy định; không chen lấn xô đẩy gây mất trật tự an ninh; phối hợp với cơ quan liên quan kiểm soát chặt chẽ hiện tượng người ăn xin, ăn mày đeo bám gây bức xúc cho du khách...

Theo Mai Châu – Minh Thi – Huyên Nguyễn

Báo Lao động

MỚI NHẤT
Nghĩ về giáo dục khai phóng
Nghĩ về giáo dục khai phóng

(Dân trí) - Một bạn đọc hỏi tôi “Giáo dục khai phóng là gì? Dạy làm sao để ...khai phóng học trò?”

Thứ tư, 07/03/2018 - 12:00

Sự mê muội không còn giới hạn
Sự mê muội không còn giới hạn

Vén màn sương khói mờ ảo này là sự lộ diện một bộ phận dân chúng đang thái quá trước ảo giác về vận may từ trên trời rơi xuống và chính quyền các cấp và các ngành chức năng các địa phương này đã buông lỏng quản lý để tệ mê tín dị đoan xuất hiện và nạn buôn thần bán thánh lên ngôi.

Thứ ba, 06/03/2018 - 03:00

Rà soát lại ứng viên GS, PGS làm sáng tỏ nhiều vấn đề khác
Rà soát lại ứng viên GS, PGS làm sáng tỏ nhiều vấn đề khác

Chưa vội nói đến có hay không “chuyến tàu vét” công nhận chức danh GS, PGS, mà chỉ riêng việc dư luận bàn tán sôi nổi vì sao năm 2017 lại có số lượng GS, PGS tăng vọt, tự nó đã làm rõ được nhiều nội dung, kể cả những vấn đề rộng lớn hơn.

Thứ ba, 06/03/2018 - 06:00

Tín ngưỡng và mê tín
Tín ngưỡng và mê tín

(Dân trí) - Làm sao để … bớt các hiện tượng mê tín ? Ba dấu chấm nói lên cái ngập ngừng của người viết bài. Những biểu hiệu mê tín hiện hữu từ nhiều năm. Trong văn hóa, muốn có một thay đổi nào đó cũng cần rất nhiều năm. Ta không có đũa thần để, chỉ với một sắc lệnh, một luật, … thay đổi hiện trạng.

Chủ nhật, 04/03/2018 - 07:00

Nạn “buôn thần bán thánh” đang đẩy văn hóa xuống dốc
Nạn “buôn thần bán thánh” đang đẩy văn hóa xuống dốc

“Buôn thần bán thánh nay cũng là một nghề.Họ cạnh tranh khốc liệt dưới vỏ tín ngưỡng.Điều này đang đẩy văn hóa và nhân cách người Việt xuống dốc” - nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ thẳng thắn nói.

Thứ bảy, 03/03/2018 - 07:00

"Không có lý do gì chúng ta cứ nghèo mãi!"
"Không có lý do gì chúng ta cứ nghèo mãi!"

“Với gần 100 triệu dân thông minh, lao động cần cù, chăm chỉ từ tờ mờ sáng đến đêm khuya, là một quốc gia xuất khẩu năng lượng, xuất khẩu lương thực, xuất khẩu thực phẩm, không có lý do gì chúng ta cứ nghèo mãi!".

Thứ sáu, 02/03/2018 - 06:00

Cần xác định đúng đắn vị trí của môn học Giáo dục công dân
Cần xác định đúng đắn vị trí của môn học Giáo dục công dân

Thời gian gần đây, tình trạng học sinh đánh nhau ngày một nhiều, nạn bạo lực học đường đang báo động sự chệch hướng về Kỹ năng sống của học sinh. Chúng ta có thể đưa ra nhiều lý do để biện minh như do phim ảnh; do vòng xoáy cơ chế thị trường khiến người lớn lãng quên chuyện chia sẻ, làm bạn với con; do lỗi của trò chơi game bạo lực… nhưng còn một nguyên nhân nữa xuất phát từ học đường, đó là chú trọng dạy chữ hơn dạy người, mà trong đó môn Giáo dục công dân (GDCD) vẫn bị xem là môn phụ. Đã đến lúc cần trả môn GDCD về vị trí xứng đáng của nó: môn học làm người

Thứ năm, 01/03/2018 - 09:00

Những lỗ hổng “chết người” của hệ thống ngân hàng
Những lỗ hổng “chết người” của hệ thống ngân hàng

Những vụ khách Vip dễ dàng bị nhân viên ngân hàng khoắng hàng chục, hàng trăm, hàng ngàn tỉ đồng từ sổ tiết kiệm, thử hỏi hệ thống kiểm tra chéo của ngân hàng đã chặt chẽ hay chưa?

Thứ tư, 28/02/2018 - 07:00

Đốt vàng mã có gửi tới người đã khuất?
Đốt vàng mã có gửi tới người đã khuất?

Đốt vàng mã đã trở nên phổ biến, nhất là trong mùa lễ hội với tâm niệm gửi tới người đã khuất.Vậy, Phật giáo có quy định về đốt vàng mã hay không?

Thứ ba, 27/02/2018 - 05:00

Kết thúc thí điểm Grab, Uber: Hướng đi nào trong công tác quản lý taxi công nghệ?
Kết thúc thí điểm Grab, Uber: Hướng đi nào trong công tác quản lý taxi công nghệ?

Các ứng dụng công nghệ hỗ trợ quản lý và kết nối vận tải hành khách như Grab, Uber sau 2 năm được thí điểm tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố trên cả nước đến nay đã hết hiệu lực.

Thứ hai, 26/02/2018 - 06:00

Hủ tục thì phải loại bỏ
Hủ tục thì phải loại bỏ

“Xin hỏi giới trí thức Việt Nam hiện tại tìm thấy Phật giáo và Nho giáo dạy về thuyết đốt vàng mã ở kinh sách nào?”, đây là câu hỏi của Hòa thượng Tố Liên đặt ra liên quan đến tục đốt vàng mã.

Chủ nhật, 25/02/2018 - 07:00

Cảnh giác với nạn bói dạo đầu năm
Cảnh giác với nạn bói dạo đầu năm

Những ngày đầu năm Mậu Tuất, tranh thủ thời điểm người dân đi vui xuân, những thầy bói dạo và điểm bói toán lại xuất hiện ở nhiều nơi. Địa điểm mà các thầy bói hành nghề đông nhất thường là cổng đền, chùa, các điểm vui chơi…

Thứ bảy, 24/02/2018 - 07:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Thú chơi sách cũ- một nét đẹp văn hóa
Thú chơi sách cũ- một nét đẹp văn hóa

Dù xã hội luôn phát triển, xu hướng đọc có những thay đổi nhưng không thể phủ nhận, sách cũ vẫn được duy trì cùng lịch sử, có chỗ đứng nhất định với một lượng độc giả riêng.

Thứ năm, 22/02/2018 - 12:00

Ngày Tết, bàn về văn hóa "rượu uống người?"
Ngày Tết, bàn về văn hóa "rượu uống người?"

Từ nước Úc, nghiên cứu sinh Nguyễn Sóng Hiền – người từng gây “bão” dư luận với đề xuất bỏ tác phẩm Chí Phèo ra khỏi SGK – đã gửi tới Báo Lao Động đôi dòng cảm nhận về văn hóa uống rượu của người phương Tây.

Thứ tư, 21/02/2018 - 12:00

Giữ lại hương vị Tết cổ truyền Hà Thành
Giữ lại hương vị Tết cổ truyền Hà Thành

Mỗi dịp Tết cổ truyền về cũng là lúc mọi người sống chậm lại, tĩnh tâm hơn để nhìn về nguồn cội, gia phong, nâng niu ký ức. Hàng trăm năm nay, dù cuộc sống có nhiều thay đổi, dù các nếp cũ có phần bị tác động nhưng qua thời gian sàng lọc, các giá trị thuộc về truyền thống của Hà Thành xưa vẫn được gìn giữ, nhiều nét sinh hoạt văn hóa đã quay trở lại sau thời gian mai một.

Thứ ba, 20/02/2018 - 12:00

Cảm nhận xuân Mậu Tuất
Cảm nhận xuân Mậu Tuất

Đất nước đang tuổi xuân thì Tiến lên mạnh mẽ đến khi mạnh giầu

Thứ hai, 19/02/2018 - 10:33

Tuyết Liên hoa và những giọt Cẩm chướng
Tuyết Liên hoa và những giọt Cẩm chướng

Tôi có quen ông nhà văn viết cả chục cuốn tiểu thuyết nhưng keo kiệt đến mức chưa một lần cho nhân vật của mình ăn lấy một tô bún. Đọc thấy thương chi đâu.Tôi không phải là nhà văn nhưng tôi có ối nhân vật. Và họ luôn biết vượt qua, phá bỏ mọi giới hạn của bản thân, được sống hào sảng vô cùng

Chủ nhật, 18/02/2018 - 12:00

Uber, Grab: Rồi cũng “tát nước theo mưa”?
Uber, Grab: Rồi cũng “tát nước theo mưa”?

Mấy hôm nay, hành khách đặt xe Uber và Grab đã có dịp được… choáng với mức cước taxi của hai thương hiệu này; từ dịch vụ ôtô đến xe ôm, nếu không tăng giá gấp 2-3 lần thì cũng thêm các loại phụ phí.

Thứ bảy, 17/02/2018 - 06:00

Phong tục chúc tết, mừng tuổi - Những biểu hiện biến tướng
Phong tục chúc tết, mừng tuổi - Những biểu hiện biến tướng

Tết Nguyên Đán là dịp gia đình sum họp, đoàn tụ sau những ngày làm ăn vất vả, để chúc tụng nhau trao gửi cho nhau lòng hiếu thảo, sự tôn kính, tình yêu thương, sức khỏe, hạnh phúc và gặp nhiều may mắn trong năm mới.

Thứ sáu, 16/02/2018 - 06:00

Suy ngẫm từ kỳ tích của U23
Suy ngẫm từ kỳ tích của U23

Kỳ tích của U23 Việt Nam liệu có là dấu hiệu tốt cho sự phát triển KT- XH của Việt Nam? Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào mỗi chúng ta tận dụng các cơ hội và đối phó tốt với các thách thức hiện nay.

Thứ năm, 15/02/2018 - 10:47

Những ai đã “băm nát” quy hoạch
Những ai đã “băm nát” quy hoạch

Những dấu hiệu các nhóm lợi ích chi phối việc thay đổi quy hoạch khiến biến một số khu đô thị bị “dị dạng”. Vậy nhưng, chưa một ai “băm nát” quy hoạch bị kỷ luật.

Thứ tư, 14/02/2018 - 07:00

Hai tiếng Đảng viên luôn nhắc tôi phải học tập, rèn luyện, tu dưỡng và phấn đấu
Hai tiếng Đảng viên luôn nhắc tôi phải học tập, rèn luyện, tu dưỡng và phấn đấu

Nhân dip kỷ niệm 88 năm ngày thành lập Đảng (3/2/1930-3/2/2018) và đón xuân Mậu Tuất, ngày 3/2 vừa qua. Đảng ủy Đoàn luật sư thành phố Hà Nội tổ chức lễ trao Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng cho luật sư, nhà báo Ngô Hữu (tức Ngô Tất Hữu) Trưởng Văn phòng luật sư Thủ Đô, cố vấn pháp luật cho Tổng biên tập báo điện tử Dân trí Tại buổi lễ, luật sư nhà báo Ngô Tất Hữu đã xúc động phát biểu tâm tư của mình với Đảng

Thứ ba, 13/02/2018 - 12:00

Phát huy vai trò người đứng đầu trong công tác cán bộ
Phát huy vai trò người đứng đầu trong công tác cán bộ

Công tác cán bộ là một khâu rất quan trọng, “là nguyên nhân của mọi nguyên nhân, là gốc của mọi công việc, then chốt của then chốt” (lời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng), song lâu nay vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế chậm được khắc phục. Một trong những nguyên nhân đó là chưa xác lập đúng đắn vị trí, phát huy vai trò, trách nhiệm người đứng đầu trong công tác này.

Thứ hai, 12/02/2018 - 07:00

Những người thường vô can trong nhiều vụ án nay đã bị truy cứu trách nhiệm
Những người thường vô can trong nhiều vụ án nay đã bị truy cứu trách nhiệm

Từ việc có 4/ 9 đối tượng bị truy cứu trách nhiệm hình sự là người ở đoàn Tư vấn giám sát Dự án nước sạch Sông Đà cho thấy sự sòng phẳng với những người có tội. Tuy nhiên,…

Chủ nhật, 11/02/2018 - 07:00