Tết và lễ hội

Tết Nguyên đán là lễ hội lớn, mở ra một mùa lễ hội từ quy mô làng xã đến vùng miền, trải dải khắp cả nước. Bên cạnh những giá trị văn hóa, tinh thần, kinh tế mà lễ hội mang lại, những bất cập, thái quá của lễ hội cũng đặt ra những vấn đề phải suy ngẫm.

vũ_diệu-10_20_56_797.jpg

Gói bánh chưng ngày Tết. (Ảnh: Vũ Diệu)

Tết Nguyên đán là lễ hội quan trọng hàng đầu của dân tộc Việt. Ngày Tết là dịp con cháu hướng về tổ tiên, cội nguồn, gắn kết tình gia đình, thân tộc, cộng đồng làng xã, vùng miền và cộng cảm tình yêu quê hương, đất nước. Ngày tết, ngày xuân cũng là những ngày nông nhàn của cư dân nông nghiệp, nên cũng là mùa lễ hội.

Ngày xưa, làng nào cũng có lễ hội xuân, trong đó mở đầu là tế lễ, rước kiệu, với đặc trưng của mỗi làng xã, nhằm tôn vinh thành hoàng, ca tụng công đức của danh nhân, của những vị thần thánh luôn phù trợ dân làng, phù trì cho “quốc thái dân an”, mang đến cho dân làng niềm tin tâm linh vào một năm mới tốt lành, may mắn và hướng con người đến những hành vi tốt đẹp, thiện lương.

Sau lễ là hội với các trò chơi dân gian như đánh đu, đi cà kheo, đánh cờ tướng, chọi gà, vật rồi đua thuyền, thổi cơm thi, chèo hát…mang lại niềm vui, niềm phấn chấn cho cư dân trong làng. Cùng với hội xuân là tục mừng thọ các cụ cao niên, với tinh thần trọng thọ “kính già, già để tuổi cho”.

Ngày nay, kinh tế thị trường phát triển, khiến cho các lễ hội phong phú hơn, đa dạng hơn nhưng cũng đối diện với những thách thức lớn trong gìn giữ những nét đẹp được chưng cất qua thời gian của mỗi làng quê.

bát_tràng-10_22_57_911.jpg

Lễ hội truyền thống làng gốm cổ  Bát Tràng - Hà Nội. ( Ảnh: baotintuc.vn)

Do tuyên truyền quảng bá qua báo chí, đặc biệt là qua mạng xã hội, từng lễ hội, từng người dân tham gia lễ hội có thể chia sẻ thông tin, hình ảnh lên mạng xã hội dễ dàng nên các lễ hội thu hút khách du lịch bốn phương. Đây là sự thay đổi rất lớn đối với lễ hội truyền thống, mang lại lợi ích cho địa phương nhưng cũng gây ra những hệ lụy. Đó là lễ hội làng, vốn chỉ dành cho dân cư của làng và làng xã lân cận, nay có thể thu hút khách hành hương từ nhiều nơi đổ về, gây quá tải cho di tích. Bên cạnh đó, nhiều lễ hội với những nghi thức cố truyền vốn bình thường với cư dân địa phương, qua ống kính của những du khách thập phương trở thành hiện tượng bất bình thường, thậm chí gây sốc cho dư luận, đơn cử tục chém lợn ở Ném Thượng (Bắc Ninh) chẳng hạn. Qua phản ánh của dư luận, Tổ chức Động vật Châu Á đề nghị chấm dứt Lễ hội chém lợn này vì lo ngại nghi thức chém lợn tác động tiêu cực đối với xã hội.

Văn hóa là cái đặc thù, phụ thuộc vào tập tục, truyền thống xã hội rất khác nhau của mỗi dân tộc. Văn hóa luôn là giá trị tốt đẹp đối với chủ nhân của nó, nhưng có thể sẽ là không thể chấp nhận được với các cộng đồng dân cư khác. Tuy nhiên, phân biệt giữa mỹ tục và hủ tục, văn hóa và phản văn hóa… nhiều trường hợp khó phân định, đòi hỏi các nhà khoa học và cơ quan quản lý phải tìm ra giải pháp phù hợp.

Các lễ hội thu hút khách du lịch, mang lại nguồn thu lớn cho các địa phương nên nhiều lễ hội cấp thôn, cấp xã cũng được nâng tầm; nhiều lễ hội vốn địa phương không có cũng mở ra, như trường hợp các lễ hội chọi trâu ở Nghi Thái (Nghệ An), Phúc Thọ (Hà Nội)…dẫn đến sự ví von Việt Nam trở thành cường quốc về lễ hội. Theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện cả nước có 7.966 lễ hội, trung bình mỗi ngày diễn ra khoảng 22 lễ hội.

Số lượng lễ hội nhiều tiêu tốn khoản chi phí rất lớn từ phía nhà tổ chức và từ những người tham dự lễ hội, đồng thời gây lãng phí thời gian, kéo dài thời gian rong chơi, như một lực cản cho sự phát triển kinh tế, xã hội. Không ít Lễ hội cũng cổ suý cho tệ mê tín dị đoan, đốt nhiều vàng mã, và bói toán, lên đồng cũng theo đó phát triển. Điều đáng nói, một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, viên chức cũng thi nhau đi lễ đầu năm với hình thức du xuân. Không năm nào không có xe ô tô “biển xanh” đi lễ bị đưa lên công luận, tuy nhiên thuê xe, đi xe biển trắng là cách che giấu phổ biến, khá an toàn nên không ít cơ quan vẫn ngang nhiên tổ chức đi lễ bái đầu năm.

Ngày xưa, người ta chê trách thói lười biếng, bê tha của một số người rằng: “Tháng Giêng là tháng ăn chơi/ Tháng Hai cờ bạc/ Tháng Ba rượu chè”… trong khi đó, với những người lao động thì: “Tháng Chạp là tháng trồng khoai/ Tháng Giêng trồng đậu/Tháng Hai trồng cà/ Tháng Ba cày vỡ ruộng ra”… Ngày nay, thay vì tiếp thu tinh thần yêu chuộng lao động của người xưa thì với không ít người, rong chơi ba tháng xuân là hiện tượng có thật và phổ biến. Đó là điều không thể không điều chỉnh, thậm chí ngăn chặn, xử lý để lễ hội trở về những giá trị nhân văn, giàu tính văn hóa của nó.

Lễ hội và tổ chức lễ hội đang đặt ra cho cơ quan quản lý, cho các địa phương và mỗi cộng đồng dân cư những đòi hỏi phải thay đổi thực trạng lễ hội hiện nay./.

Theo Đăng Dương

Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

 

Tag :
MỚI NHẤT
"Bài ca xây dựng nông thôn mới" - Một bài hát hay
"Bài ca xây dựng nông thôn mới" - Một bài hát hay

(Dân trí) - “Bài ca xây dựng nông thôn mới” không chỉ là ca khúc dành cho làng quê Yên Sở của nhạc sĩ Ngọc Khuê, mà đã trở thành lời ca cho bất cứ làng quê nào đang trên đà xây dựng nông thôn mới. Mong muốn qua ca khúc để “làm cho người nông dân yêu thiết tha quê hương mình” của nhạc sĩ Ngọc Khuê, bài hát lan toả rộng rãi, chắc chắn sẽ được nhiều người đón nhận. Bài hát sẽ có sức sống lâu bền như “Mùa xuân làng lúa làng hoa” của ông đã từng viết về những miền quê Việt Nam.

Thứ hai, 18/02/2019 - 04:00

Vì sao con tôi xuống tóc đi tu
Vì sao con tôi xuống tóc đi tu

(Dân trí) - Con trai tôi út của tôi quyết định đi tu thì quả là một chuyện lạ đối với cả gia đình. bởi lẽ nó còn quá trẻ, cuộc sống đâu có gì bất đắc chí, lại đang chuẩn bị thi vào đại học, lẽ nào bỗng có tư tưởng lánh đời, không tham gia hoạt động xã hội, đi ở ẩn, xuất thế tu hành?!

Chủ nhật, 17/02/2019 - 08:38

Nâng cao văn hóa ứng xử trong lễ chùa đầu năm
Nâng cao văn hóa ứng xử trong lễ chùa đầu năm

Lễ chùa đầu năm mới là một nét đẹp trong đời sống tâm linh luôn được duy trì trong mỗi người dân Việt Nam. Người ta đến chùa để hướng về cõi Phật, cầu cho một năm mới bình an, may mắn, giúp họ vượt qua những khó khăn trắc trở trong cuộc sống. Đây được xem là một trong những nét đẹp văn hóa mà dân gian đã gìn giữ và lưu truyền trong suốt hàng ngàn năm qua.

Chủ nhật, 17/02/2019 - 04:00

Chen lấn để dâng sao giải hạn: Có giải được hạn?
Chen lấn để dâng sao giải hạn: Có giải được hạn?

Mấy ngày qua, tại TPHCM và Hà Nội, rất đông người dân chen chân đến các ngôi chùa để hành lễ dâng sao giải hạn đầu năm mới. Vấn đề này đã tạo nên những ý kiến trái chiều. Lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam nói gì về cúng sao giải hạn và người cúng có giải được hạn không?

Chủ nhật, 17/02/2019 - 04:00

Điều đọng lại sau Tết
Điều đọng lại sau Tết

Sau những ngày Tết, mỗi người, mỗi nhà có những trải nghiệm khác nhau. Có người hài lòng, vui vẻ mong năm sau lại trở về những sinh hoạt gia đình như thế; có người than phiền vì Tết quá nặng nề, mệt mỏi… Vậy, giá trị đích thực của Tết cần lưu giữ là gì?

Thứ bảy, 16/02/2019 - 04:00

Đã đến lúc có cảnh sát du lịch?
Đã đến lúc có cảnh sát du lịch?

500.000 đồng cho mỗi phần trứng xào cà chua, 300.000 đồng/phần đậu bắp luộc, 200.000 đồng cho mỗi phần cơm trắng. Những cái giá “trên trời” cho một tình trạng “chặt chém” không hề mới, thậm chí từng được đưa ra Quốc hội.

Thứ sáu, 15/02/2019 - 04:00

Đừng dại “ném tiền”
Đừng dại “ném tiền”

Không ai thống kê, kiểm soát được số tiền lẻ công đức, “giọt dầu” hàng năm tại các nhà chùa, nhưng chắc chắn đó là một nguồn lực lớn của nền kinh tế đang không được kiểm soát.

Thứ năm, 14/02/2019 - 04:00

BOT: 1 tỉ, 3 tỉ, 6 tỉ hay bao nhiêu
BOT: 1 tỉ, 3 tỉ, 6 tỉ hay bao nhiêu

Sự biến 2 nghi phạm với số tiền 2,2 tỉ cướp tại trạm Long Thành - Dầu Giây và những nghi ngờ của dư luận về số tiền thu được từ trạm BOT chỉ dài 54km này đang đặt ra một vấn đề khác: Tại sao các trạm BOT chậm trễ trong việc triển khai thu phí tự động điện tử?!

Thứ tư, 13/02/2019 - 04:00

Lên chùa cầu gì?
Lên chùa cầu gì?

Sau Tết, lại bắt đầu mùa lễ hội. Nhiều người chọn đi chùa đầu năm để cầu cho mình và gia đình. Vậy, lên chùa cầu điều gì?

Thứ ba, 12/02/2019 - 10:03

Doanh nghiệp sáng tạo, quốc gia thông minh
Doanh nghiệp sáng tạo, quốc gia thông minh

Năm 2018, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Cty Cổ phần Tiến bộ Quốc tế (AIC) Nguyễn Thị Thanh Nhàn nhận giải thưởng quốc tế với “Ý tưởng và mô hình quốc gia thông minh xuất sắc nhất”. Cuối năm, chị lại nhận Huân chương Mặt trời mọc từ Chính phủ Nhật Bản. Điều gì đã khiến người phụ nữ này tràn đầy năng lượng, nhiệt huyết với các ý tưởng đột phá rất đáng tự hào này?

Thứ ba, 12/02/2019 - 04:00

Phép lạ là có thật
Phép lạ là có thật

Cứ nghĩ mẹ chúng tôi sẽ bất động trên giường trong suốt phần đời còn lại/ Cứ nghĩ chúng tôi sẽ phải chứng kiến mẹ rên rỉ đau đớn cho đến tận lúc bà ra đi/ Và, cứ nghĩ mẹ chúng tôi sẽ chẳng còn sống được bao lâu nữa…/ Nhưng rồi, phép lạ đã đến…

Thứ hai, 11/02/2019 - 03:36

Làng xã xưa và nay
Làng xã xưa và nay

Tết ở nông thôn đậm đà hương vị hơn thành phố, bởi vì làng quê mới là nơi ấp ủ, lưu giữ những nếp sống ngàn đời của cha ông ta. Làng có vị trí, vai trò, có sức mạnh bảo tồn những giá trị truyền thống trước sức mạnh của ngoại xâm...

Thứ hai, 11/02/2019 - 05:07

ĐÁNG QUAN TÂM
Hài Tết bao giờ mới hết nhạt?
Hài Tết bao giờ mới hết nhạt?

Cũng như mọi năm, chuẩn bị đón Xuân, thị trường hài Tết lại “trăm hoa đua nở”, vì thế khán giả có “thực đơn” phong phú để lựa chọn. Thế nhưng cũng như những năm trước, nhìn chung nội dung các tiểu phẩm hài vẫn quẩn quanh theo lối mòn, ít đổi mới, có tác phẩm còn thể hiện quá lố những màn khoe da thịt để câu khách.

Chủ nhật, 10/02/2019 - 12:52

Vụ Vũ “nhôm” – thiệt hại 1.100 tỉ đồng chỉ là phần tảng băng nổi
Vụ Vũ “nhôm” – thiệt hại 1.100 tỉ đồng chỉ là phần tảng băng nổi

(Dân trí) - Liệu Vũ “nhôm”, một doanh nhân bình thường, được tuyển ngang làm tình báo viên, liệu có thể đủ tầm làm người khởi xướng, cầm đầu vụ án cực kỳ nghiêm trọng này?

Chủ nhật, 10/02/2019 - 12:40

Vụ lái xe đánh phụ nữ: Dân mạng đến tận nhà để đòi công bằng
Vụ lái xe đánh phụ nữ: Dân mạng đến tận nhà để đòi công bằng

Sự việc lái xe ôtô 7 chỗ hung hăng xông vào đánh một người phụ nữ đi đường đã làm dân mạng nổi giận. Nhiều người đã tìm đến tận nhà của đối tượng để hỏi lý do và yêu cầu xin lỗi công khai.

Thứ bảy, 09/02/2019 - 07:14

Tết, bóng đá Việt Nam và hy vọng
Tết, bóng đá Việt Nam và hy vọng

“Tết nghĩa là hy vọng” và với bóng đá Việt Nam, Tết Kỷ Hợi đã, đang mở ra những hy vọng mới về một bức tranh sáng từ thành công đã đạt được trong năm 2018.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 06:20

Những kinh nghiệm đi xe máy dành riêng cho các phượt thủ dịp Tết
Những kinh nghiệm đi xe máy dành riêng cho các phượt thủ dịp Tết

Ngày lễ Tết, ngoài thời gian bên gia đình, 1 số bạn trẻ lại chọn đồng hành cùng với chiếc xe máy của mình rong ruổi khắp mọi miền đất nước. Những kinh nghiệm dưới đây là chìa khóa vàng giúp các phượt thủ an toàn hơn trong suốt hành trình.

Thứ sáu, 08/02/2019 - 04:00

Lưu giữ nét đẹp “mồng ba Tết thầy”?
Lưu giữ nét đẹp “mồng ba Tết thầy”?

(Dân trí) - “Mồng một Tết cha, mồng hai Tết mẹ, mồng ba Tết thầy.” Đó là câu lưu truyền trong dân gian, muốn nhắc nhở chúng ta về đạo lý làm người. Trong vòng xoáy của cơ chế thị trường, liệu tết thầy có còn nguyên ý nghĩa?

Thứ năm, 07/02/2019 - 11:07

Năm mới, niềm tin mới!
Năm mới, niềm tin mới!

Thời khắc giao hòa của Đất Trời với tiết xuân ấm áp xua đi sự lạnh lẽo của mùa đông giá lạnh báo hiệu của một năm mới với tín hiệu lạc quan tích cực. Năm mới Kỷ Hợi 2019 với sức xuân ngập tràn mọi miền Tổ quốc thân yêu. Chào đón sắc xuân cùng những rạo rực niềm tin năm cũ và khát vọng năm mới đã truyền cảm hứng cho cả dân tộc thêm sức mạnh mới và niềm tin vững chắc để bước tới tương lai.

Thứ tư, 06/02/2019 - 07:00

Để mừng tuổi mãi là một mỹ tục
Để mừng tuổi mãi là một mỹ tục

Đã thành thông lệ, cứ mỗi khi Xuân về, cùng với lời chúc tốt đẹp đầu năm là những phong bao lì xì, mừng tuổi được trao nhau thể hiện nét văn hoá đẹp đẽ của người Việt Nam. Thế nhưng, hiện nay phong tục đẹp đẽ này đang có phần bị “thương mại hóa”...

Thứ tư, 06/02/2019 - 04:00

Những năm Kỷ Hợi đáng nhớ trong lịch sử dân tộc Việt Nam
Những năm Kỷ Hợi đáng nhớ trong lịch sử dân tộc Việt Nam

Tính từ đầu Công nguyên đến năm 2019, dân tộc ta đã trải qua 8 năm Kỷ Hợi, trong đó có những năm mang ý nghĩa đặc biệt to lớn đối với vận mệnh đất nước. Nhân năm mới Kỷ Hợi 2019, xin giới thiệu cùng bạn đọc về những dấu mốc các năm Kỷ Hợi đáng nhớ trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Thứ ba, 05/02/2019 - 12:05

Cảm nhận Xuân Kỷ Hợi
Cảm nhận Xuân Kỷ Hợi

(Dân trí) - Đón Xuân Kỷ Hợi thật vui / Nhà nhà no ấm rạng ngời sắc xuân

Thứ hai, 04/02/2019 - 06:58

Xử lý hình sự người say rượu lái xe, chặn đứng tai nạn giao thông
Xử lý hình sự người say rượu lái xe, chặn đứng tai nạn giao thông

Gần đây, liên tiếp xảy ra các vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng, nguyên nhân chính do tài xế say xỉn, dùng ma tuý gây ra, khiến người dân rất hoang mang. Đã đến lúc chúng ta cần xử lý hình sự những người có hành vi này.

Thứ hai, 04/02/2019 - 04:50

Đảng vững mạnh, đất nước phát triển, dân tộc trường tồn.
Đảng vững mạnh, đất nước phát triển, dân tộc trường tồn.

Nhân kỷ niệm 89 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2019), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã có bài viết: "Đảng vững mạnh, đất nước phát triển, dân tộc trường tồn". Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc:

Chủ nhật, 03/02/2019 - 01:05