Từ vụ xịt nước vào thợ xây: Vì sao phải cưỡng chế tháo dỡ ban công vi phạm?

Liên quan vụ việc hàng xóm xịt nước vào thợ xây tháo dỡ công trình sát vách trên địa bàn xã Tây Phương (Hà Nội), Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 10 - Hà Nội đã tiến hành cưỡng chế, buộc chủ nhà tháo dỡ phần diện tích xây chìa sang nhà hàng xóm. Theo cơ quan chức năng, việc tháo dỡ được thực hiện trên cơ sở Bản án Dân sự sơ thẩm năm 2019 của TAND thành phố Hà Nội và Bản án Dân sự phúc thẩm năm 2020 của TAND Cấp cao tại Hà Nội (nay là Tòa Phúc thẩm - TAND Tối cao). 

Việc cưỡng chế được thực hiện sau khi xảy ra hành vi xịt nước khiến nhiều người vô tình hiểu lầm về việc đây là nguyên nhân chính khiến công trình bị tháo dỡ. Vậy theo quy định pháp luật, việc tháo dỡ phần diện tích sai phạm được thực hiện trên cơ sở nào? 

Luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Luật Đất đai 2013 (văn bản có hiệu lực tại thời điểm Tòa án xét xử) và Luật Đất đai 2024, một nguyên tắc chung đối với người sử dụng đất là phải sử dụng đúng mục đích, ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu lòng đất, chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân theo các quy định khác của pháp luật có liên quan. 

Như vậy, không chỉ xác định ranh giới trên mặt đất, pháp luật còn quy định ràng buộc, hạn chế về việc không cho phép xây dựng vượt quá ranh giới dưới lòng đất và chiều cao trên không. Do đó, việc xây dựng công trình lấn sang diện tích nhà hàng xóm ở trên cao cũng là vi phạm pháp luật về đất đai. Khi đó, người sử dụng đất ở bên cạnh có quyền khởi kiện, đề nghị Tòa án tuyên buộc người vi phạm phải chấm dứt hành vi vi phạm và tháo dỡ công trình xây dựng lấn chiếm sang diện tích đất của hàng xóm. 

"Theo thông tin được cung cấp, tranh chấp đã được Tòa án giải quyết bằng Bản án sơ thẩm năm 2019 và Bản án phúc thẩm năm 2020. Tới nay, Bản án đã có hiệu lực và chủ nhà có trách nhiệm chủ động tự nguyện thi hành Bản án, chủ động tháo dỡ các công trình xây dựng sai phạm. Trong trường hợp không tự nguyện thi hành án, căn cứ Điều 2 Luật Thi hành án dân sự 2008, cơ quan thi hành án có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế để buộc chủ nhà thi hành. 

Như vậy, bản chất của việc cưỡng chế, tháo dỡ liên quan tới công trình là để nhằm đảm bảo cho việc thi hành Bản án đã có hiệu lực của Tòa án có thẩm quyền theo quy định pháp luật và không liên quan tới hành vi xịt nước, hắt nước. Dù hành vi này có xảy ra hay không, việc cưỡng chế vẫn sẽ được cơ quan thi hành án thực hiện", luật sư phân tích. 

Đối với hành vi xịt và hắt nước vào thợ xây, luật sư cho rằng đây là một hành vi riêng biệt và sẽ được các cơ quan có thẩm quyền xem xét để áp dụng chế tài xử lý phù hợp theo quy định pháp luật.