Tăng cường tự chủ nhân sự ở các trường đại học Việt Nam

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế của giáo dục đại học (GDĐH) trong giai đoạn hiện nay, chính sách tự chủ đại học nói chung và tự chủ nhân sự nói riêng trong các trường đại học cần được tiếp tục đổi mới hơn nữa để thúc đẩy sự phát triển và nâng cao chất lượng của GDĐH nước ta tiến kịp trình độ quốc tế.

Đó là ý kiến của ông Trịnh Ngọc Thạch, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội. Theo ông Trịnh Ngọc Thạch, tự chủ về nhân sự trong trường đại học là một trong những nội dung của tự chủ đại học. Theo đó, tự chủ nhân sự trong trường đại học là việc các nhà trường được tự do lựa chọn hình thức tuyển dụng, sử dụng, quản lý và các chế độ đãi ngộ đối với giảng viên, nhà khoa học, nhà quản lý và nhân viên của trường mà không bị lệ thuộc vào các cơ quan quản lý của Chính phủ.


Ảnh minh họa (Nguồn: Văn Toàn)

Ảnh minh họa (Nguồn: Văn Toàn)

Ở Việt Nam, theo quy định của Nhà nước, nội dung quyền tự chủ nhân sự trong các cở sở GDĐH được quy định tại nhiều văn bản pháp luật: Luật Giáo dục đại học (GDĐH), nghị định, điều lệ trường đại học, quy chế tổ chức và hoạt động của các cơ sở GDĐH đặc biệt, như: Đại học Quốc gia, Đại học vùng, các trường đại học xuất sắc và một số loại hình trường đại học khác.

Tuy vậy, qua phân tích và so sánh kinh nghiệm quốc tế về tự chủ nhân sự trong các trường đại học, nhận thấy việc tự chủ nhân sự ở các trường đại học của Việt Nam còn nhiều vướng mắc nhất, vì có sự ràng buộc bởi nhiều quy định của các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Ông Trịnh Ngọc Thạch cho hay, ở các nước phát triển như Mỹ, châu Âu, Úc... các trường đại học được tự chủ rất cao về lĩnh vực nhân sự, các nhà nước thường “ít can thiệp nhất“ vào vấn đề nhân sự. Chẳng hạn ở Úc, là quốc gia có nền GDĐH phát triển sánh ngang với châu Âu, nhưng kém Mỹ. Chính sách về tự chủ đại học nói chung và tự chủ về nhân sự nói riêng ở các trường đại học của Úc được coi là một bài học kinh nghiệm tốt mà Việt Nam có thể tham khảo và vận dụng.

Theo chính sách tự chủ mà chính phủ ban hành, các trường đại học ở Úc được tự xác định ngạch, bậc giảng viên, được quyền tự đề ra điều kiện, tiêu chuẩn, quy trình tuyển dụng, bổ nhiệm và các chế độ đãi ngộ đối với giảng viên. Nhà nước ban hành một “chính sách khung” để các trường đại học lấy làm cơ sở. Tùy vào sự cống hiến và kinh nghiệm của giảng viên, mỗi trường có những chế độ đặc thù nhằm đãi ngộ xứng đáng đối với những người có đóng góp xuất sắc. Để xây dựng đội ngũ giảng dạy và nghiên cứu thích hợp sứ mạng, mục tiêu của nhà trường, các trường đại học đều xây dựng một danh mục các ngạch GV (Academic ranks) để làm cơ sở tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ.

Theo ông Trịnh Ngọc Thạch, trong giai đoạn hiện nay, công tác quản trị nhân sự đứng trước nhiều khó khăn và thách thức, trong đó nổi lên ba vấn đề lớn, đó là: Nguồn nhân lực trình độ cao, chất lượng cao trong các cơ sở GDĐH đang biến động do tác động của xu thế hội nhập quốc tế với sự xuất hiện cách mạng công nghiệp 4.0; Mô hình và cơ chế quản trị nhân sự trong các trường đại học chậm đổi mới chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của GDĐH trong nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; Năng lực quản trị nhân sự của nhiều cơ sở GDĐH còn hạn chế chưa đủ khả năng đổi mới phương thức quản lý thích ứng với môi trường cạnh tranh nguồn nhân lực

“Một số chuyên gia giáo dục cho rằng, quyền tự chủ của các trường đại học đã được thừa nhận từ hơn 10 năm nay nhưng chưa tạo ra chuyển biến đáng kể, một phần do những vướng mắc về cơ chế, chính sách nhưng một phần quan trọng khác là do các trường chưa thật sự sẵn sàng và còn thiếu năng lực để tự chủ. Nhận xét đó hoàn toàn có cơ sở bởi trong thực tế hầu hết cán bộ quản lý (nhất là ở cấp quản lý cao) trong trường đại học không được đào tạo, bồi dưỡng về kỹ năng quản lý một cách bài bản, do đó quản lý chưa mang tính chuyên nghiệp”- ông Trịnh Ngọc Thạch bày tỏ.

Cùng với đó, ông Trịnh Ngọc Thạch đưa ra một số khuyến nghị về quản trị nhân sự trong trường đại học ở Việt Nam hướng tới tự chủ đại học, đó là:

Thứ nhất, Nhà nước sớm đổi mới cơ chế quản lý theo hướng trao tối đa quyền tự chủ cho cơ sở GDĐH, Nhà nước chỉ nắm giữ quyền ban hành chính sách vĩ mô, tạo hành lang pháp lý thông thoáng và đầu tư hợp lý các nguồn lực để các cơ sở GDĐH thực hiện chức năng, nhiệm vụ;

Thứ hai, các cơ sở GDĐH cần thật sự sẵn sàng và dám chấp nhận rủi ro, đổi mới và nâng cao trình độ và năng lực quản trị để có thể tự chủ thực hiện nhiệm vụ trong môi trường cạnh tranh.

Từ hai nguyên tắc trên, có thể nêu một số đề xuất về giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách về quyền tự chủ trong công tác nhân sự của các trường đại học ở nước ta:

Một là, đổi mới căn bản cách tiếp cận quản lý nhà nước đối với cơ sở GDĐH theo hướng: tập trung sửa đổi và xây dựng hệ thống pháp luật liên quan đến tự chủ đại học, trong đó có tự chủ về quản trị nhân sự trong các cơ sở GDĐH; tạo hành lang pháp lý đầy đủ và rõ ràng để các cơ sở GDĐH thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình. Nhà nước đóng vai trò hỗ trợ về cơ chế, chính sách về nguồn lực tài chính và giám sát các hoạt động của cơ sở GDĐH…

Hai là, sau khi làm tốt công tác kiểm định chất lượng và xếp hạng cơ sở GDĐH, cần phân biệt mức độ tự chủ về quản trị nhân sự trong trường đại học theo hướng tạo hành lang pháp lý để các cơ sở GDĐH có kết quả kiểm định cao và được xã hội thừa nhận thông qua các bảng xếp hạng đại học được tự chủ hoàn toàn về công tác nhân sự.

Ba là, thực hiện đổi mới cơ chế tài chính theo tinh thần của Nghị định 16/2015/NĐ-CP và các văn bản pháp luật khác của lĩnh vực GDĐH. Theo đó, phân loại mức độ tự chủ cần bổ sung căn cứ vào kết quả kiểm định chất lượng cơ sở GDĐH và kết quả xếp hạng để trao quyền tự chủ tài chính; đổi mới phương thức cấp kinh phí cho cơ sở GDĐH theo sản phẩm đầu ra. Trên cơ sở tự chủ tài chính, nhà trường được quyết định mức thu nhập của cán bộ theo mức độ hoàn thành nhiệm vụ và đóng góp xuất sắc của cán bộ, không bị lệ thuộc vào quy định của cấp quản lý khác, trừ việc đóng thuế thu nhập theo pháp luật.

Bốn là, các cơ sở GDĐH cần đổi mới cơ chế quản trị nhằm nâng cao năng lực tự chủ nói chung và tự chủ trong lĩnh vực quản trị nhân sự nói riêng, đáp ứng các yêu cầu của chính sách tự chủ đại học mà Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã và sẽ ban hành. Các trường đại học được trao quyền tự chủ cao cần ưu tiên đầu tư cho bộ phận quản trị tài chính và quản trị nhân sự theo kịp yêu cầu chuyển đổi từ “mô hình sự nghiệp” sang “mô hình doanh nghiệp”, từ mô hình “quản trị hành chính nhân viên” sang “mô hình quản trị nguồn nhân lực”./.

Theo Mỹ Anh

Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

MỚI NHẤT
Giải thưởng Olympia: Quá bèo bọt so với gameshow
Giải thưởng Olympia: Quá bèo bọt so với gameshow

So sánh với các gameshow giải trí hiện nay, càng thấy tiền thưởng dành cho Olympia - cuộc thi mang đầy tính trí tuệ trở nên bèo bọt.

Thứ bảy, 08/09/2018 - 05:00

Bỏ thu tiền trái tuyến, phụ huynh lại lo thu tiền “tự nguyện”
Bỏ thu tiền trái tuyến, phụ huynh lại lo thu tiền “tự nguyện”

Câu chuyện về thu-chi đầu năm học vẫn là chủ đề gây nên nhiều nhức nhối cho cha mẹ học sinh. Nỗi lo này chưa qua, nỗi lo khác đã tới khi phụ huynh vẫn lo ngại về những khoản thu nộp được gợi ý “tự nguyện”...

Thứ sáu, 07/09/2018 - 05:00

Sự hù dọa nực cười về kinh tế Việt Nam
Sự hù dọa nực cười về kinh tế Việt Nam

Mới đây, một vài người được gắn mác “chuyên gia” đăng đàn ở một cơ quan truyền thông nước ngoài với cách đưa thông tin sai trái, phiến diện, thiếu thiện chí về Việt Nam, nhận định rằng: Nền kinh tế Việt Nam đã suy thoái năm thứ 10 liên tiếp.

Thứ năm, 06/09/2018 - 05:00

Chấm dứt tình trạng “trên nóng dưới lạnh”!
Chấm dứt tình trạng “trên nóng dưới lạnh”!

Tại phiên họp lần thứ 14 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng (PCTN), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng một lần nữa nhắc đến tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, chỉ ra tình trạng trên Trung ương hành động quyết liệt, trong khi đó địa phương cơ sở chậm chuyển biến trong công tác xây dựng Đảng, nhất là cuộc đấu tranh PCTN nhũng hiện nay.

Thứ năm, 06/09/2018 - 05:00

Suy ngẫm về sách giáo khoa xưa và nay
Suy ngẫm về sách giáo khoa xưa và nay

Đối với học sinh các cấp học, bộ sách giáo khoa các môn học được coi là công cụ quan trọng nhất để học tập. Vì thế, từ xưa đến nay, cứ đến mùa tựu trường, các em học sinh lại háo hức chuẩn bị sách giáo khoa để bước vào năm học mới...

Thứ tư, 05/09/2018 - 05:00

Điệp khúc thừa, thiếu giáo viên!
Điệp khúc thừa, thiếu giáo viên!

Có huyện thừa đến 600 giáo viên, có thành phố thiếu 600 giáo viên… Thực trạng này gây lo ngại cho giáo dục ở nhiều địa phương trước thềm năm học mới. Lời giải nào cho bài toán này?

Thứ ba, 04/09/2018 - 04:00

Lại bàn về Ngày khai giảng
Lại bàn về Ngày khai giảng

(Dân trí) - Cần tìm hiểu ý nghĩa của từ “Khai giảng”.

Thứ hai, 03/09/2018 - 06:00

Không để các phần tử xấu lôi kéo, kích động
Không để các phần tử xấu lôi kéo, kích động

Trong những năm qua, các cấp CĐ đã triển khai nhiều giải pháp sáng tạo để đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật cho NLĐ.

Chủ nhật, 02/09/2018 - 06:00

U.23 Việt Nam và những tình yêu lý trí
U.23 Việt Nam và những tình yêu lý trí

Sau khi U.23 Việt Nam nhận thất bại trước U.23 Hàn Quốc, nhiều CĐV đã lên tiếng chỉ trích HLV Park Hang-seo và các cầu thủ trên mạng xã hội, đó là những ứng xử không xứng đáng và thậm chí là đáng xấu hổ, với những người đã chiến đấu vì màu cờ sắc áo.

Thứ bảy, 01/09/2018 - 05:06

Giảm gánh nặng về chi phí thủ tục hành chính cho doanh nghiệp
Giảm gánh nặng về chi phí thủ tục hành chính cho doanh nghiệp

“Báo cáo Chỉ số đánh giá chi phí tuân thủ thủ tục hành chính năm 2018” lần đầu tiên được công bố cho thấy bức tranh thực tế về chi phí tuân thủ của doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính ở nhiều lĩnh vực.

Thứ bảy, 01/09/2018 - 05:00

Chữa trị căn bệnh cán bộ không biết lắng nghe
Chữa trị căn bệnh cán bộ không biết lắng nghe

Lắng nghe-một kỹ năng tưởng như rất đỗi bình thường trong cuộc sống nhưng không phải ai cũng làm được. Thực tế không ít người, nhất là một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện chủ quan, duy ý chí, phớt lờ trước những đòi hỏi bức thiết từ cuộc sống, của người dân; cực đoan, bảo thủ không chịu lắng nghe cả những lời nói phải, đánh mất đi sự sáng suốt cần thiết…

Thứ sáu, 31/08/2018 - 05:00

Quyền lực, trách nhiệm người lãnh đạo và niềm tin của nhân dân
Quyền lực, trách nhiệm người lãnh đạo và niềm tin của nhân dân

2-9-2018, đất nước ta đã độc lập được 73 năm, ngày hoàn toàn thống nhất cũng đã hơn 43 năm. Trong thời gian đó, ngay tại châu lục chúng ta đang sống đã xuất hiện những "rồng, hổ", những "điều thần kỳ" châu Á. Ðã có những quốc gia từng đi đầu trong phát triển kinh tế rồi bỗng nhiên niềm hứng khởi vụt tắt. Nhưng cũng có những quốc gia mấy mươi năm trước xuất phát điểm giống ta, nay đã bước vào hàng ngũ các nước phát triển.

Thứ năm, 30/08/2018 - 08:00

ĐÁNG QUAN TÂM
Dịch vụ đòi nợ thuê: Cảnh báo sự biến tướng
Dịch vụ đòi nợ thuê: Cảnh báo sự biến tướng

Những gì đã và đang diễn ra ở dịch vụ đòi nợ cho thấy 1 mối nguy khác liên quan tới trật tự xã hội.

Thứ tư, 29/08/2018 - 05:00

Bất ngờ kết quả giám sát các vụ “dân kiện quan”
Bất ngờ kết quả giám sát các vụ “dân kiện quan”

(Dân trí) - Phải chăng các cơ quan thực thi pháp luật đã bó tay trước tình trạng không tuân thủ pháp luật diễn ra công khai như vậy?

Thứ ba, 28/08/2018 - 05:00

Mọi “kịch bản” biểu tình phi pháp đều thất bại trước khối đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam
Mọi “kịch bản” biểu tình phi pháp đều thất bại trước khối đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam

Gần đây trên mạng xã hội, các thế lực thù địch và phản động kêu gọi "tổng biểu tình" toàn quốc dịp 2-9. Không chỉ lợi dụng mạng xã hội để hô hào, các thế lực này còn "tuyên bố" sẽ liên tiếp phát động biểu tình đến khi nào lật đổ được chế độ cộng sản ở Việt Nam mới thôi.

Thứ hai, 27/08/2018 - 09:24

Giá trị yêu nước không thể sinh ra từ hành động phá hoại
Giá trị yêu nước không thể sinh ra từ hành động phá hoại

Trong mấy ngày qua, đã xuất hiện nhiều thông tin kêu gọi “tổng biểu tình” vào ngày 2.9, ngày lễ Quốc khánh của đất nước.

Thứ hai, 27/08/2018 - 05:00

Xây dựng văn hóa tranh luận, phản biện
Xây dựng văn hóa tranh luận, phản biện

Xây dựng văn hóa tranh luận, phản biện

Chủ nhật, 26/08/2018 - 06:37

Mạo nhận đại tá, giáo sư, lôi kéo thành lập tổ chức trái phép
Mạo nhận đại tá, giáo sư, lôi kéo thành lập tổ chức trái phép

Từ tháng 10-2016 đến nay, ông Nguyễn Ngọc Luân đã mạo nhận là đại tá, giáo sư, tiến sĩ quân đội; lợi dụng hình ảnh, uy tín của một số đồng chí nguyên là cán bộ cao cấp của Đảng, Nhà nước, quân đội để vận động, lôi kéo nhiều người tham gia cái gọi là “Ban liên lạc Người có công Việt Nam” (sau đây gọi tắt là ban liên lạc). Đây là một tổ chức hoạt động tự phát, hoạt động trái phép khi chưa đủ điều kiện pháp lý…

Thứ bảy, 25/08/2018 - 06:00

Có nghề, có tương lai!
Có nghề, có tương lai!

Vào đại học không phải là con đường duy nhất tiến đến thành công, nhất là trong tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ” như hiện nay. Thực tế đã chứng minh, có những sinh viên đỗ đại học, đã và đang vào học đại học, chuyển sang học nghề đã rất thành công ngay khi từ còn đang ngồi trên ghế nhà trường...

Thứ sáu, 24/08/2018 - 06:00

Có quá đà trong văn hóa PR?
Có quá đà trong văn hóa PR?

(Dân trí) - Để nổi tiếng hơn nữa, có lẽ ông Đặng Lê Nguyên Vũ – chủ tập đoàn cà phê Trung Nguyên đã quá đà trong văn hóa PR.

Thứ năm, 23/08/2018 - 12:00

Các ngành, địa phương khác tinh giản biên chế gấp
Các ngành, địa phương khác tinh giản biên chế gấp

Thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, tỉnh Thanh Hóa đã tinh giản được gần 2.000 cán bộ, công chức, viên chức. Một con số khá ấn tượng.

Thứ tư, 22/08/2018 - 06:00

Chiêu trò kêu gọi "tổng biểu tình" - đừng kéo mây đen về giữa trời quang!
Chiêu trò kêu gọi "tổng biểu tình" - đừng kéo mây đen về giữa trời quang!

Trong không khí cả nước hân hoan chào mừng Tết Độc lập-kỷ niệm 73 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, thật lố bịch khi gần đây xuất hiện những lời kêu gọi “tổng biểu tình”, “một cách mạng tháng Tám lần thứ hai”… Từ thấm thía giá trị thiêng liêng của hòa bình, tự do, độc lập, mỗi người dân yêu nước chân chính cần nói không với những lời kêu gọi đó, không thể chấp nhận những lời kêu gọi kéo mây đen về giữa trời quang

Thứ ba, 21/08/2018 - 10:00

Ngông cuồng tới mức dọa truy sát cả nhà đài
Ngông cuồng tới mức dọa truy sát cả nhà đài

(Dân trí) - Dù có nguyên nhân gì đi nữa, pháp luật không cho phép ai đó có thể sử dụng “luật rừng” đe dọa người dân, gây mất trật tự xã hội.

Thứ ba, 21/08/2018 - 06:00

Tin buồn
Tin buồn

(Dân trí) - Cụ Đỗ Thị Lê là nhạc mẫu của đồng chí Hồ Quang Lợi - Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đã từ trần hồi 14 giờ ngày 18-8-2018 tại Bệnh viện Tim Hà Nội, hưởng thọ 87 tuổi.

Thứ hai, 20/08/2018 - 11:33