Góc nhìn Luật sư

Lấp khoảng trống pháp luật về BT

Dân trí Trong quá khứ, không thể phủ nhận được lợi ích mà các dự án BT mang lại bởi cả Nhà nước, nhà đầu tư và người dân đều được hưởng lợi. Kết cấu hạ tầng giao thông và hạ tầng đô thị ở nhiều tỉnh thành trở nên khang trang hơn. Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đã đạt được thì vẫn còn rất nhiều những tồn tại vướng mắc cần phải khắc phục.

Lấp khoảng trống pháp luật về BT - 1

Thực tiễn triển khai cho thấy việc thực hiện các dự án BT còn tồn tại.

Hình thức đầu tư BT được huy động nguồn lực từ tài sản công (trong đó có đất đai) để phát triển hạ tầng. Trong khi nguồn vốn ngân sách nhà nước còn hạn hẹp; ngân sách chi cho đầu tư hạ tầng còn hạn chế, việc thu hút nguồn lực từ nước ngoài còn nhiều khó khăn thì việc kêu gọi các nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách, đặc biệt là các mô hình hợp tác công tư được xem là giải pháp vô cùng hiệu quả. Bộ mặt giao thông vận tải đã có nhiều thay đổi, chất lượng công trình được nâng lên đã giúp giảm ùn tắc giao thông, rút ngắn khoảng cách, tiết kiệm chi phí vận chuyển, phát triển hạ tầng đô thị, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư phát triển, hội nhập kinh tế trong khu vực và thế giới.

Lỗ hổng thất thoát tài sản…

Trong Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm 2018 gửi các Đại biểu Quốc hội tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa 14, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) công bố kết quả kiểm toán 07 dự án BT cho thấy, các dự án BT thực chất là sử dụng nguồn lực NSNN thuộc nhiệm vụ chi ngân sách của các cấp chính quyền nhưng không quy định phải là dự án cần thiết, thực sự cấp bách là chưa phù hợp với các quy định hiện hành; hầu hết các dự án chỉ định thầu, làm giảm tính cạnh tranh.

Đưa dẫn chứng cụ thể, Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP. Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) không hề đề xuất thông qua HĐND; Dự án xây dựng tuyến đường từ đường Lê Đức Thọ đến khu đô thị mới Xuân Phương thì lựa chọn Nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính; thiết kế dự toán không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt là nguyên nhân gây thất thoát ngân sách lớn.

Bên cạnh đó, các Dự án: Dự án Xây dựng tuyến đường từ đường Lê Đức Thọ đến Khu đô thị mới Xuân Phương; Dự án phân kỳ đầu tư giai đoạn 1 - Xây dựng công trình đường Hồ Chí Minh đoạn La Sơn - Túy Loan, tỉnh Thừa Thiên Huế và TP. Đà Nẵng theo hình thức hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT); Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP. Hồ Chí Minh có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) thì thương thảo, ký hợp đồng chưa đảm bảo quy định.

Có thể nói, việc giao đất chỉ định cho nhà đầu tư là trái với quy định của Luật đất đai; việc không quy định cụ thể thời điểm giao đất dẫn đến có dự án được giao đất trước khi thực hiện dự án BT, có dự án được giao đất trong khi thực hiện dự án BT như Dự án Xây dựng tuyến đường từ đường Lê Đức Thọ đến Khu đô thị mới Xuân Phương. Và còn có dự án BT đã hoàn thành nhưng chưa giao đất như Dự án ĐTXD Nút giao thông trung tâm quận Long Biên; XD tuyến đường liên tỉnh Hà Nội - Hưng Yên.

Bên cạnh đó, việc tạm tính tiền sử dụng đất để xác định giá trị đối ứng khi giao đất cho dự án BT tại thời điểm thực hiện dự án BT dễ dẫn đến thất thoát NSNN. Điển hình như Dự án Xây dựng tuyến đường từ đường Lê Đức Thọ đến Khu đô thị mới Xuân Phương: Do giá trị hợp đồng BT tạm xác định theo TMĐT được duyệt thường cao hơn thực tế thực hiện, thời gian thi công các dự án BT dài và tiền SDĐ tạm tính chưa sát đúng nên giá trị tiền sử dụng đất Nhà đầu tư phải nộp NSNN khi được giao đất đối ứng tại thời điểm thực hiện dự án thường thấp hơn giá trị khi quyết toán công trình BT.

Ngoài ra, xác định giá đất theo phương pháp thặng dư tại Thông tư số 145/2007/TT-BTC ngày 06/12/2007 của Bộ Tài chính và số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ TN&MT cho phép tính chi phí dự phòng trong chi phí phát triển còn bất hợp lý, không sát hoặc phụ thuộc yếu tố chủ quan dẫn đến giá đất thấp, không sát giá thị trường làm thất thoát lớn tài sản, NSNN.

Tại Dự án ĐTXD tuyến đường Lê Đức Thọ đến khu đô thị mới Xuân Phương (điểm cuối giao với đường 70), kết quả kiểm toán đã kiến nghị xử lý tài chính 2.938 tỷ đồng, trong đó có dự án tỷ lệ xử lý tài chính lên đến 29% giá trị được kiểm toán. (Năm 2017 trở về trước, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính 4.515 tỷ đồng tại 30 dự án).

Và giải pháp

Chủ trương về BT là một chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, qua quá trình vận hành đang tồn tại một hiện tượng rất phổ biến trong BT là giá trị công trình thực tế bị đội lên rất nhiều. Tiền đất phải nộp cho nhà nước thường bị định giá thấp, do thời điểm ký hợp đồng BT giao đất có giá trị đất tương đối thấp. Nhưng, khi các công ty xây dựng xong và chuyển giao công trình cho nhà nước thì sau nhiều năm giá trị tiền sử đất tăng lên rất nhiều.

Cơ quan có thẩm quyền đã không hề tính đến biến động của giá đất đến khi công trình hoàn thành, không tính đến yếu tố địa tô tăng lên khi nhiều con đường, cơ sở hạ tầng được làm lại chính khu đất giao cho Nhà đầu tư. Thời điểm thanh toán và giao đất là một vấn đề rất quan trọng. Điều này cho thấy kẽ hở của pháp luật. Các công đoạn thực hiện đều phụ thuộc vào quan điểm của người trực tiếp triển khai, và việc thực hiện chẳng có gì sai khi các quy định không cụ thể rõ ràng.

Hiện tượng BT đang là thách thức cho cơ chế của nhà nước khi mà rất nhiều doanh nghiệp đã và đang nhắm đến việc “thâu tóm” đất vàng bằng nhiều cách rất khác nhau. Thực tế, tôi được biết, có nhiều doanh nghiệp thích một mảnh đất nào đó để làm Dự án bất động sản. Thế nhưng, vì dự án này chưa có đầy đủ kết cấu hạ tầng, nếu như họ vào xây dựng thì tốn thêm chi phí về hạ tầng và chi phí nộp tiền sử đất cho nhà nước rất nhiều. Thế nên họ đã “vẽ ra một con đường”. Đáng ngạc nhiên là chính quyền địa phương lại “đón đầu” để chấp nhận ngay phương án BT này. Khi đó, họ sẽ xây dựng cho địa phương một con đường để đổi lấy đất vàng xung quanh. Nhưng bản chất, con đường này tương lai sẽ phục vụ cho dự án của doanh nghiệp đó, chứ không vì xã hội. Họ đã thành công khi “mượn đầu heo nấu cháo”, được cả đất, được cả đường.

Việc thực hiện dự án BT theo hình thức đổi đất lấy hạ tầng còn thiếu chặt chẽ, minh bạch; chưa có cơ chế, chính sách rõ ràng. Cơ chế lựa chọn các Nhà đầu tư thực hiện Dự án BT thường là hình thức chỉ định Nhà đầu tư là trái với Luật đấu thầu. Những điều này tạo lỗ hổng để thất thoát ngân sách và tài sản công.

Việc cần làm hiện nay là phải sớm khắc phục lại cơ chế nhằm triển khai BT làm sao sử dụng hiệu quả Công sản nhà nước, tránh những trường hợp lợi dụng những trường hợp “mượn đầu heo nấu cháo” như đã nêu trên. Muốn như vậy chúng ta cần xác định đúng giá trị của cả công trình hạ tầng và tài sản công đem đổi là trung tâm của thể loại dự án BT. Khi các quy định về xác định giá trị không cụ thể, thiếu minh bạch, nhất là tồn tại nhiều khoảng trống thì nguy cơ tham nhũng lớn luôn gắn với các dự án BT.Khi quyết định một dự án BT cần thực hiện phân tích chi phí - lợi ích để làm rõ việc thực hiện dự án BT có lợi hơn hay thực hiện cơ chế Nhà nước bán tài sản công để lấy tiền đầu tư hạ tầng có lợi hơn.

Chúng ta không cho phép giao đất để trả cho nhà đầu tư hạ tầng trước khi nghiệm thu, hoàn thành đánh giá chất lượng và định giá giá trị. Để công khai và minh bạch, khi triển khai các dự án BT cần thực hiện phương thức đấu thầu dự án, kết hợp đấu giá các lô đất vừa đủ để thực hiện dự án, cần hạn chế tối đa việc chỉ định nhà thầu.

Luật sư Trương Anh Tú (Chủ tịch TAT Law firm)

Tag :
MỚI NHẤT
Triển khai các biện pháp mạnh mẽ để chống ô nhiễm không khí
Triển khai các biện pháp mạnh mẽ để chống ô nhiễm không khí

(ĐCSVN) – Ngay trước Ngày Môi trường Thế giới (5/6), ông David Boyd, Báo cáo viên đặc biệt về nhân quyền và môi trường của Liên hợp quốc lên tiếng kêu gọi các quốc gia cần có biện pháp mạnh mẽ chống ô nhiễm không khí, cải thiện sức khỏe, chống biến đổi khí hậu và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với quyền con người.

Thứ ba, 11/06/2019 - 05:09

50 năm thực hiện Di chúc của Bác – Những giá trị mang tính tư tưởng thời đại
50 năm thực hiện Di chúc của Bác – Những giá trị mang tính tư tưởng thời đại

Nhân kỷ niệm 50 năm Bác đã đi xa và cũng là 50 năm thực hiện Bản Di chúc thiêng liêng, bất hủ của Người, là dịp để toàn Đảng, toàn dân ôn lại, khắc sâu sự căn dặn của Bác để tăng thêm ý chí, quyết tâm và nghị lực đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Thứ hai, 10/06/2019 - 04:00

Nhờ nâng điểm hay nhờ xem điểm: Bộ Công an cần vào cuộc điều tra
Nhờ nâng điểm hay nhờ xem điểm: Bộ Công an cần vào cuộc điều tra

Gian lận điểm thi ở Sơn La trở nên phức tạp khi 8 bị can khai được nhờ 'nâng điểm thi', còn người liên quan lại nói chỉ 'nhờ xem điểm thi' hoặc phủ nhận dính líu. Về vấn đề này, các đại biểu Quốc hội cho rằng, nếu giai đoạn 2 của vụ án phức tạp, vượt quá tầm của địa phương, Bộ Công an cần vào cuộc điều tra.

Thứ hai, 10/06/2019 - 04:00

Trách nhiệm của người lớn!
Trách nhiệm của người lớn!

Phòng, chống tai nạn đuối nước cho trẻ em không là chuyện của riêng ai. Bảo vệ sinh mạng trẻ em cũng không thể nói nhiều làm ít, mà cần hành động quyết liệt.

Chủ nhật, 09/06/2019 - 06:00

Do đâu chính sách chưa đi vào cuộc sống?
Do đâu chính sách chưa đi vào cuộc sống?

Sáng 22.5, tại phiên thảo luận của Đại biểu Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội cuối năm 2018, đầu năm 2019, có ý kiến rất đáng được quan tâm. Đó là liên quan đến những bất cập của chính sách, pháp luật.

Thứ bảy, 08/06/2019 - 04:02

Dùng cả nhiệm kỳ để trả nợ cho ngành giao thông, vẫn "hụt" 20.000 tỉ đồng
Dùng cả nhiệm kỳ để trả nợ cho ngành giao thông, vẫn "hụt" 20.000 tỉ đồng

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT) Nguyễn Chí Dũng cho biết, trong nhiệm kỳ vừa qua đã dùng rất nhiều tiền trả nợ cho ngành giao thông, nhưng hiện vẫn còn hơn 20.000 tỉ đồng nữa. “Có khi phải trả nợ cả nhiệm kỳ tới vẫn chưa hết” - Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng thông tin trước Quốc hội.

Thứ sáu, 07/06/2019 - 09:00

Kỳ án nâng điểm: cần làm rõ những ai cầm đầu
Kỳ án nâng điểm: cần làm rõ những ai cầm đầu

(Dân trí) - Một sô người có nhiệm vụ bảo vệ, cầm chìa khóa phòng chấm thi và các đối tượng chấm thi bắt tay nhau, được bảo kê thì quy chế thi có chặt chẽ đến đâu cũng bằng thừa. Do đó, cần  nghiêm trị những ai  nhúng tràm

Thứ năm, 06/06/2019 - 04:00

Hãy trả lại những dòng sông bị “đánh cắp”
Hãy trả lại những dòng sông bị “đánh cắp”

(Dân trí) - Đã đến lúc dành lại những khúc sông bị "đánh cắp" cho toàn thể người dân đô thị. Đảm bảo khả năng tiếp cận của người dân mà không có bất kỳ sự cản trở nào từ những tòa nhà cao ốc…

Thứ tư, 05/06/2019 - 11:00

Công khai các thông tin về quy hoạch để người dân biết tham gia giám sát
Công khai các thông tin về quy hoạch để người dân biết tham gia giám sát

Theo Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng, để khắc phục những tồn tại, hạn chế trong thực hiện chính sách pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai, cần tập trung vào công tác quy hoạch; công khai các thông tin về quy hoạch để người dân biết tham gia giám sát…

Thứ ba, 04/06/2019 - 05:59

Khắc phục tình trạng tùy tiện trong điều chỉnh quy hoạch
Khắc phục tình trạng tùy tiện trong điều chỉnh quy hoạch

Nhiều Đại biểu Quốc hội chỉ ra việc tùy tiện điều chỉnh quy hoạch sẽ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng, bức xúc trong nhân dân.

Thứ hai, 03/06/2019 - 04:00

Rốt cuộc, Trạm BOT T2 thu phí cho cái gì?
Rốt cuộc, Trạm BOT T2 thu phí cho cái gì?

Trạm BOT T2 đang thu phí hoàn vốn cho dự án Quốc lộ 91, nơi nó đang án ngữ, hay thu phí cho cái gì khác?

Thứ bảy, 01/06/2019 - 04:00

Nếu tất cả đều giỏi, tất cả đều tốt nghiệp
Nếu tất cả đều giỏi, tất cả đều tốt nghiệp

Một lớp có 42/43 học sinh được “học sinh giỏi”, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT Quốc gia: 97.57%. Có thể nhìn thấy gì qua những con số tròn trịa viên mãn ấy? Và có cần duy trì một kỳ thi quá căng thẳng tốn kém nếu sự viên mãn ấy được coi như là... thật?

Thứ sáu, 31/05/2019 - 04:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Những ai đã “xé nát” quy hoạch để chạy theo các nhà đầu tư?
Những ai đã “xé nát” quy hoạch để chạy theo các nhà đầu tư?

(Dân trí) - “… Khi mật độ xây dựng điều chỉnh nâng từ 4,6% lên 40%, tầng cao bình quân từ 20-33 lên đến 40 tầng, đáng lẽ  yêu cầu các nhà đầu tư phải tuân thủ quy hoạch của nhà nước, sao lại bẻ cong theo đề xuất của các nhà đầu tư.”

Thứ năm, 30/05/2019 - 04:00

Ung thư không ở đâu xa!
Ung thư không ở đâu xa!

“Em chỉ cần nhìn con một lần cũng mãn nguyện rồi. Đỗ Bình An là tên em đặt cho con, mong cho con một đời bình an!” – câu nói của sản phụ ung thư giai đoạn cuối vừa được mổ sinh con đặt ra những câu hỏi lớn về phòng chống ung thư hiện nay.

Thứ tư, 29/05/2019 - 04:00

Nghĩ về dự án Luật Phòng chống tác hại bia rượu
Nghĩ về dự án Luật Phòng chống tác hại bia rượu

(Dân trí) - Hiện nay, Quốc hội đang cho ý kiến vào dự án luật Phòng, chống tác hại rượu bia sáng 23/5. Nhìn chung, các đại biểu có hai luồng quan điểm đối với dự thảo này.

Thứ ba, 28/05/2019 - 08:29

Đấu tranh phòng, chống tham nhũng không ngừng nghỉ
Đấu tranh phòng, chống tham nhũng không ngừng nghỉ

(ĐCSVN) – Vừa qua, tại cuộc họp lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh, tiếp tục cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với tinh thần kiên quyết, kiên trì. Tinh thần ấy được dư luận và nhân dân đồng tình ủng hộ cao.

Thứ ba, 28/05/2019 - 04:00

Cử tri đề nghị xử lý nghiêm cán bộ quản lý để xảy ra sai phạm trong thi cử
Cử tri đề nghị xử lý nghiêm cán bộ quản lý để xảy ra sai phạm trong thi cử

Cử tri đề nghị các cơ quan chức năng sớm xử lý nghiêm các đối tượng có liên quan đến vi phạm trong thi cử, nhất là đối với những cán bộ, công chức là lãnh đạo, quản lý, gắn với trách nhiệm nêu gương của cán bộ, Đảng viên... ​

Thứ hai, 27/05/2019 - 04:00

Ai xúc phạm, đe dọa nữ công nhân vệ sinh cũng phải xử lý
Ai xúc phạm, đe dọa nữ công nhân vệ sinh cũng phải xử lý

Chị Dương Hoa - công nhân của Công ty Cổ phần Môi trường và Đô thị TP.Đông Hà (Quảng Trị) bị bà Trần Thị Yến L - chủ cửa hàng bán áo quần ở số 79 Nguyễn Trãi mắng chửi và hành hung.

Chủ nhật, 26/05/2019 - 04:00

Lãnh đạo không “bán chức” thì không ai mua được
Lãnh đạo không “bán chức” thì không ai mua được

Năm 2019, 2020, chúng ta đã và sẽ tiếp tục chỉ đạo Đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội XIII của Đảng, lần này phải quan tâm, chỉ đạo sâu sát hơn Đại hội đảng bộ các cấp từ nội dung cho đến công tác nhân sự của đại hội, tránh tình trạng cứ sắp đến đại hội là chỉ lo cho công tác nhân sự mà sao nhãng các công việc thường xuyên; kiên quyết chống chạy chức, chạy quyền, đã chạy là không dùng - đó là chỉ đạo của Tổng Bí thư - Chủ tịch Nước Nguyễn Phú Trọng tại cuộc họp Bộ Chính trị để cho ý kiến về công tác chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương 10 khoá XII; kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XIV và một số vấn đề quan trọng khác.

Thứ bảy, 25/05/2019 - 04:00

Loạn tại “chợ” chứng chỉ ngoại ngữ
Loạn tại “chợ” chứng chỉ ngoại ngữ

(Dân trí) - Từ hiện tượng loạn “chợ” chứng chỉ ngoại ngữ - Những điều cần cảnh báo

Thứ sáu, 24/05/2019 - 09:00

Ngăn lợi ích nhóm, dành cơ hội cho nhà đầu tư chân chính
Ngăn lợi ích nhóm, dành cơ hội cho nhà đầu tư chân chính

Sở Xây dựng Đà Nẵng đã có buổi làm việc với chủ đầu tư 2 dự án ven sông Hàn là dự án Bất động sản và Bến du thuyền Đà Nẵng của Cty CP Quốc Cường Gia Lai và dự án Olalani Riverside Tower của Cty CP Mỹ Phúc, thống nhất điều chỉnh quy hoạch dự án theo hướng mở rộng không gian công cộng.

Thứ năm, 23/05/2019 - 04:00

Quỹ bình ổn xăng dầu – Nếu không minh bạch được thì nên bãi bỏ!
Quỹ bình ổn xăng dầu – Nếu không minh bạch được thì nên bãi bỏ!

Thêm một lần nữa, Quỹ bình ổn xăng dầu lại được kiến nghị bãi bỏ. Lần này, theo văn bản kiến nghị của Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), việc trích lập cho quỹ mức 300 đồng/lít xăng đang khiến "người tiêu dùng chịu thiệt hơn là lợi".

Thứ tư, 22/05/2019 - 04:01

Sống có trách nhiệm để bình an!
Sống có trách nhiệm để bình an!

Trong xã hội hiện nay, ở Việt Nam hay trên thế giới, song song với sự phát triển thì nhiều vấn đề bất ổn cũng phát sinh, khiến con người đau khổ, mệt mỏi, đặt ra cho mỗi quốc gia nhiều vấn đề phải giải quyết…Trong nhiều giải pháp, thực hiện những lời của Đức Phật dạy là một trong những cánh cửa rất mầu nhiệm và thiết thực.

Thứ ba, 21/05/2019 - 03:00

Tự hào bản lĩnh của đội ngũ trí thức Việt Nam chân chính
Tự hào bản lĩnh của đội ngũ trí thức Việt Nam chân chính

Thực trạng một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có một số trí thức có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đang đặt ra đòi hỏi phải rèn luyện, xây dựng bản lĩnh vững vàng cho đội ngũ trí thức, trước hết là sự vững vàng về bản lĩnh chính trị, kiên định mục tiêu đường lối Độc lập dân tộc và CNXH...

Thứ hai, 20/05/2019 - 04:00