Thuê bao di động phải thực hiện xác thực sinh trắc học, hạn chế SIM rác

Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm thắt chặt quản lý, hạn chế tình trạng SIM rác và tăng cường an ninh mạng thông qua các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt về định danh điện tử.

Phân loại và siết chặt xác thực đối với thuê bao H2H

Tại dự thảo lần này, cơ quan soạn thảo đã đưa ra các tiêu chuẩn cụ thể đối với số thuê bao dùng cho dịch vụ viễn thông di động mặt đất thực hiện phương thức giao tiếp giữa người với người (H2H).

Đối với cá nhân mang quốc tịch Việt Nam hoặc tổ chức hoạt động tại Việt Nam, việc xác thực sẽ được thực hiện thông qua sự đối soát giữa giấy tờ tùy thân, dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Yêu cầu bắt buộc là phải đảm bảo trùng khớp tối thiểu 4 trường thông tin then chốt bao gồm số định danh cá nhân; họ và tên; ngày tháng năm sinh và dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt.

Việc đối soát trực tiếp với cơ sở dữ liệu gốc của ngành công an sẽ giúp loại bỏ triệt để các trường hợp sử dụng giấy tờ giả hoặc thông tin không chính chủ để đăng ký SIM.

Tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe cho SIM thứ hai trở đi

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này là quy định về việc đăng ký từ số thuê bao H2H thứ hai trở đi.

Khi một khách hàng muốn kích hoạt thêm SIM mới, doanh nghiệp viễn thông không chỉ phải xác thực điện tử mà còn phải áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế để phòng chống gian lận.

Cụ thể, hình thức khớp đúng thông tin sinh trắc học khuôn mặt phải có độ chính xác cao theo tiêu chuẩn FIDO Biometric Requirement với tỷ lệ chấp nhận sai thấp hơn 0,01%. 

Đặc biệt, hệ thống của các nhà mạng phải có khả năng phát hiện tấn công giả mạo thông tin sinh trắc học của vật thể sống (Presentation Attack Detection - PAD).

Công nghệ này dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 30107 hoặc NIST nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng hình ảnh, video hoặc mặt nạ 3D để vượt qua lớp bảo mật. Đây là một rào cản kỹ thuật quan trọng để ngăn chặn các đối tượng tội phạm công nghệ cao lợi dụng danh tính của người khác.

Người dùng phải xác thực lại khi thay đổi thiết bị đầu cuối

Dự thảo Thông tư cũng đề xuất một quy định mới có tác động lớn đến thói quen sử dụng của người dân.

Đó là trường hợp khách hàng thay đổi thiết bị đầu cuối (điện thoại) gắn số thuê bao so với thiết bị sử dụng gần nhất. Khi đó, người dùng sẽ phải thực hiện xác thực lại thông tin thuê bao tương tự như quy trình đăng ký SIM thứ hai.

Trong trường hợp cá nhân chỉ có một số thuê bao duy nhất, mã xác thực một lần (OTP) sẽ được gửi trực tiếp đến số đó để phục vụ quá trình xác minh.

Quy định này nhằm đảm bảo rằng số điện thoại và thiết bị đang được sử dụng bởi đúng chủ thể đã đăng ký, tránh trường hợp chiếm đoạt quyền kiểm soát SIM qua các hình thức đổi máy trái phép.

Quy định riêng đối với người nước ngoài và phương thức thực hiện

Đối với người nước ngoài sử dụng hộ chiếu để đăng ký, dự thảo nêu rõ thuê bao H2H đầu tiên sẽ có thời gian sử dụng dịch vụ tối đa là 30 ngày. 

Sau thời hạn này, số thuê bao sẽ bị giới hạn tính năng, chỉ có thể nhận cuộc gọi, tin nhắn và truy cập Internet hoặc gọi khẩn cấp. Nếu muốn sử dụng lâu dài, người dùng phải thực hiện xác thực trực tiếp tại điểm giao dịch của nhà mạng.

Về phương thức triển khai, người dùng có 3 lựa chọn để thực hiện xác thực thông tin bao gồm qua ứng dụng định danh quốc gia (VNeID); qua ứng dụng di động/trang web của nhà mạng hoặc trực tiếp tại các điểm giao dịch.

Tuy nhiên, với đối tượng là người nước ngoài hoặc người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch, việc xác thực bắt buộc phải thực hiện trực tiếp để đảm bảo tính chính xác tuyệt đối của hồ sơ.

Chế tài nghiêm khắc đối với thuê bao vi phạm

Để đảm bảo tính thực thi, dự thảo đưa ra các biện pháp xử lý mạnh tay đối với các trường hợp không tuân thủ.

Các số thuê bao không thực hiện xác thực hoặc xác thực không thành công sẽ bị tạm dừng cung cấp dịch vụ một chiều.

Trong thời gian quy định tại Nghị định 163/2024/NĐ-CP, nếu người dùng vẫn không hoàn tất việc xác thực, nhà mạng sẽ thực hiện tạm dừng dịch vụ hai chiều, tiến hành thanh lý hợp đồng và chấm dứt cung cấp dịch vụ.

Doanh nghiệp viễn thông cũng phải chịu trách nhiệm lưu giữ toàn bộ tài liệu chứng minh quá trình xác thực trong suốt thời gian thuê bao hoạt động để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Hiện Bộ Khoa học và Công nghệ vẫn đang tiếp tục tiếp nhận ý kiến đóng góp cho dự thảo này trên Cổng thông tin điện tử của Bộ trước khi ban hành chính thức.