“61% nhân sự lo mất việc vì AI”: Chuyên gia cảnh báo điều đáng sợ hơn

Chiều 27/5, tại Hội thảo “AI quy mô lớn: Từ trợ lý thông minh đến doanh nghiệp tự hành” thuộc khuôn khổ Vietnam - Asia DX Summit 2026, câu chuyện AI không chỉ được nhìn từ góc độ công nghệ, mà còn từ những thay đổi sâu bên trong doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, điều đáng lo nhất hiện nay không phải AI quá mạnh, mà là nhiều tổ chức chưa sẵn sàng để vận hành cùng AI.

Ông Nguyễn Tiến Huy, Tổng giám đốc Tổ hợp Truyền thông và Công nghệ Pencil Group, cho biết khoảng 61% nhân sự bày tỏ lo ngại nguy cơ mất việc khi AI bắt đầu tham gia vào các quy trình vận hành doanh nghiệp.

“AI đang làm lộ rõ những lỗ hổng quản trị, khủng hoảng niềm tin nội bộ và sự đứt gãy tri thức trong nhiều tổ chức”, ông Huy nhận định.

Theo vị chuyên gia, một bộ phận nhân sự hiện có xu hướng che giấu quy trình làm việc hoặc hạn chế chia sẻ tri thức vì lo ngại AI sẽ thay thế vai trò của mình. Đặc biệt, tầng quản lý cấp trung đang chịu áp lực lớn nhất khi vừa bị yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi AI từ cấp trên, vừa phải trấn an nhân sự bên dưới.

Ông Huy cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện vẫn xem AI như một công cụ công nghệ đơn thuần, thay vì nhìn nhận đây là quá trình tái cấu trúc tổ chức.

“AI không phải phần mềm để cài đặt. Nó giống như một bộ phận mới trong cơ thể sống của doanh nghiệp”, ông nói.

Ở góc nhìn quản trị, ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA), cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện không chỉ bị chia cắt về dữ liệu, mà còn bị chia cắt ngay trong cách ra quyết định.

Theo ông, trong một doanh nghiệp, quyết định không nằm ở một nơi duy nhất. Nó có thể nằm trong quy trình vận hành, phần mềm, kinh nghiệm của từng cá nhân, hoặc các ràng buộc về tài chính, pháp lý.

Vì vậy, khi xảy ra một tình huống như bồi hoàn cho khách hàng hay xử lý rủi ro, doanh nghiệp rất khó nhìn lại đầy đủ: ai đã tham gia, căn cứ vào đâu, quyết định được đưa ra thế nào và kết quả sau đó ra sao.

Ông Nam nhấn mạnh, chatbot hay công cụ AI không phải chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng. Trách nhiệm vẫn thuộc về doanh nghiệp.

Theo ông, nếu doanh nghiệp chưa quản trị tốt các quyết định của mình, AI không làm vấn đề biến mất. Ngược lại, công nghệ có thể khiến những điểm yếu vốn bị che khuất trong hệ thống bộc lộ rõ hơn.

Trong khi đó, ông Hoàng Trung Hiếu, Giám đốc Công nghệ Amazon Web Services (AWS) Việt Nam, cho rằng AI tự trị không còn là câu chuyện của tương lai, mà đã bắt đầu được đưa vào vận hành trong nhiều doanh nghiệp.

Theo số liệu AWS dẫn lại, việc ứng dụng Agentic AI có thể giúp doanh nghiệp cải thiện khoảng 25% hiệu quả vận hành và tăng hơn 22% năng suất làm việc của nhân viên. Tuy nhiên, ông Hiếu lưu ý, để AI tạo ra giá trị thực sự, doanh nghiệp phải bắt đầu từ nền tảng dữ liệu.

Theo ông, nếu dữ liệu không chính xác, thiếu bối cảnh hoặc chưa được chuẩn hóa, hệ thống AI có thể đưa ra kết quả sai, gợi ý sai, thậm chí làm ảnh hưởng đến quyết định của lãnh đạo và hoạt động của doanh nghiệp.

“Muốn AI hiệu quả thì phải sửa từ gốc, mà gốc ở đây là dữ liệu”, ông Hiếu nói.

Đại diện AWS cho rằng doanh nghiệp cần xem AI agent như “một đồng nghiệp mới”. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp không chỉ mua thêm công cụ, mà phải thiết kế lại cách lưu trữ, xử lý, chia sẻ dữ liệu và cách con người phối hợp với AI trong công việc hằng ngày.

Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp có thể thử nghiệm AI thành công ở quy mô nhỏ, nhưng khi đưa vào vận hành thực tế lại gặp khó vì hệ thống chưa đủ ổn định, dữ liệu chưa đủ tin cậy và thiếu cơ chế theo dõi, kiểm soát hoạt động của AI.

Các diễn giả cùng cho rằng cuộc cạnh tranh sắp tới không nằm ở việc doanh nghiệp có bao nhiêu công cụ AI, mà ở khả năng quản trị tri thức, dữ liệu và quyết định.

“Doanh nghiệp tự hành không được xây bằng cách thêm thật nhiều AI agent hay automation. Nó chỉ được xây khi doanh nghiệp quản trị được quyết định như một tài sản cốt lõi”, ông Lâm Quang Nam nhấn mạnh.