Quyền thừa kế được phân chia thế nào giữa con nuôi hợp pháp và con nuôi thực tế?

Dân trí Việc nhận con nuôi có đăng ký, được pháp luật chấp thuận và nhận con nuôi không cần đăng ký tưởng chừng đơn giản nhưng lại có ý nghĩa trong việc xác định Di sản của một người sau khi chết sẽ phân chia cho ai, ai được hưởng theo hàng, diện thừa kế.
>>Mua đất không sang tên sổ đỏ có thể bị phạt đến 20 triệu!
>>Có bắt buộc phải có luật sư khi ra Tòa không?
>>Nên làm gì khi phát hiện trót mua đất tại dự án phạm luật, có dấu hiệu “lợi ích nhóm”?

Con nuôi có được quyền chia tài sản thừa kế không? trong trường hợp nào thì việc nhận con nuôi được công nhận là hợp pháp? Báo Dân trí nhận được một số câu hỏi liên quan đến vấn đề này của bạn đọc gửi đến nhờ giải đáp.

Luật sư Quách Thành Lực (Đoàn Luật sư TP.Hà Nội) đã có những phân tích rất cụ thể dưới góc độ pháp lý, bởi trên thực tế, việc nhận con nuôi hợp pháp và không hợp pháp ảnh hướng đến vấn đề: Di sản của một người sau khi chết sẽ phân chia cho ai, ai được hưởng theo hàng, diện thừa kế.

Con nuôi thực tế là tình trạng pháp lý đối với quan hệ cha mẹ, con nuôi có tồn tại tuy nhiên không được đăng ký theo đúng quy định pháp luật của Việt Nam.

Do các yếu tố thuộc về lịch sử giữ nước, xây dựng quy phạm pháp luật từng thời điểm mà việc xác định tình trạng con nuôi thực tế có hợp pháp (nuôi con nuôi có đăng ký, được pháp luật chấp thuận và nuôi con nuôi không cần đăng ký)

Thời điểm Luật hôn nhân gia đình năm 1959: Theo quy định của điều luật này thì “việc nhận nuôi con nuôi phải được Ủy ban hành chính cơ sở nơi trú quán của người nuôi hoặc của đứa trẻ công nhận và ghi vào sổ hộ tịch” (Điều 24).

Thời điểm Luật hôn nhân gia đình năm 1986: Việc nhận nuôi con nuôi do Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi thường trú của người nuôi hoặc con nuôi công nhận và ghi vào sổ hộ tịch. (Điều 37).

Vấn đề con nuôi thực tế trong giai đoạn này đã được xác định thông qua hoạt động xét xử của Tòa án: Điểm a Mục 6 Nghị quyết số 01/NQ-HĐTP ngày 20/1/1988 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Luật HN&GĐ năm 1986 quy định: “Những điều kiện về nuôi con nuôi đã được quy định trong các Điều 34, 35, 36, và 37 nhưng trước khi Luật này được ban hành thì những điều kiện đó chưa được quy định đầy đủ. Vì vậy, những việc nuôi con nuôi trước khi ban hành Luật mới vẫn có giá trị pháp lý, trừ những trường hợp nuôi con nuôi trái với mục đích xã hội của việc nuôi con nuôi (như: nuôi con nuôi để bóc lột sức lao động hoặc để dùng con nuôi vào những hoạt động xấu xa, phạm pháp). Nếu việc nuôi con nuôi trước đây chưa được ghi vào sổ hộ tịch nhưng việc nuôi con nuôi đã được mọi người công nhận và cha mẹ nuôi đã thực hiện nghĩa vụ với con nuôi thì việc nuôi con nuôi vẫn có những hậu quả pháp lý do luật định”.

Theo hướng dẫn trên đây thì cần xác định người con đã coi người nhận nuôi như cha mẹ, người nuôi dưỡng đã coi người dược nuôi dưỡng như con. Hai bên thực hiện đầy đủ các quyền nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc yêu thương nhau.

Trong dân gian, đặc biệt là giai đoạn chiến tranh sơ tán về các vùng quê giữa đứa trẻ nhỏ đã có cha mẹ đẻ và người chủ nhà có hình thành quan hệ tình cảm cha mẹ nuôi nhưng chỉ tồn tại một giai đoạn ngắn, sau này hai bên chỉ xưng gọi với nhau chứ thực tế không cùng chung sống, chăm sóc thực hiện quyền nghĩa vụ cha, mẹ, con thì không có căn cứ xác định đó là quan hệ con nuôi thực tế.

 Đặc biệt nếu có văn bản thừa nhận của người cha, mẹ hoặc về việc mình không có con hoặc xác nhận của chính quyền địa phương về tình trạng cô đơn, không nơi nương tựa thì không thể xác định quan hệ đó là quan hệ con nuôi thực tế.

Như vậy nếu việc nuôi con nuôi hội tụ đủ yếu tố nêu trên và được bắt đầu từ trước ngày Luật HN&GĐ năm 1986 có hiệu lực (ngày 3 -1- 1987) mà chưa đăng ký, thì việc nuôi con nuôi vẫn có giá trị pháp lý. Tức là quan hệ cha mẹ và con giữa người nhận nuôi và người được nhận làm con nuôi vẫn được công nhận.

Từ thời điểm ngày 3 tháng 01 năm 1987 đến điểm Luật hôn nhân gia đình năm 2000 có hiệu lực ngày 01 tháng 01 năm 2001 thì quan hệ nuôi con nuôi chỉ được pháp luật công nhận khi thực hiện đúng quy định về việc đăng ký nhận nuôi con nuôi theo đúng quy định pháp luật

Tuy nhiên, cần lưu ý quy định tại khoản 1, 2 Điều 50 Luật Nuôi con nuôi 2010 và hướng dẫn tại Điều 23,24,25, 50 Nghị định 19/2011/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 24/2019/NĐ-CP): Điều 50: Điều khoản chuyển tiếp

1. Việc nuôi con nuôi giữa công dân Việt Nam với nhau trước ngày Luật này có hiệu lực mà chưa đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì được đăng ký trong thời hạn 05 năm, kể từ ngày Luật này có hiệu lực, nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:

2. a) Các bên có đủ điều kiện về nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật tại thời điểm phát sinh quan hệ nuôi con nuôi;

3. b) Đến thời điểm Luật này có hiệu lực, quan hệ cha, mẹ và con vẫn đang tồn tại và cả hai bên còn sống;

4. c) Giữa cha mẹ nuôi và con nuôi có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục nhau như cha mẹ và con.

5. Sau khi được đăng ký, quan hệ nuôi con nuôi quy định tại khoản 1 điều này có giá trị pháp lý kể từ thời điểm phát sinh quan hệ nuôi con nuôi.

Xác định con nuôi thực tế có ý nghĩa trong việc xác định Di sản của một người sau khi chết sẽ phân chia cho ai, ai được hưởng theo hàng, diện thừa kế.

Xin cảm ơn Luật sư!

Khả Vân (thực hiện)

MỚI NHẤT
Xã cho thuê đất xây ki ốt ngay trên hành lang an toàn giao thông, dân “đội đơn” khiếu nại
Xã cho thuê đất xây ki ốt ngay trên hành lang an toàn giao thông, dân “đội đơn” khiếu nại

(Dân trí) - UBND xã Hưng Tây cho thuê đất hành lang an toàn giao thông để các cá nhân xây dựng nhiều ki ốt kinh doanh. Thậm chí có ki ốt còn được cơi nới, án ngữ ngay trước đường vào diện tích đất của người dân.

Chủ nhật, 12/01/2020 - 02:40

Pháp luật có bắt buộc phải thưởng Tết cho người lao động?
Pháp luật có bắt buộc phải thưởng Tết cho người lao động?

(Dân trí) - Vào dịp cuối năm, một trong những điều quan tâm và mong mỏi nhất của người lao động là vấn đề thưởng Tết hay không? Vấn đề này sẽ được quy định như thế nào theo pháp luật?

Thứ bảy, 11/01/2020 - 07:42

Chó nhà cắn chết người, chủ nuôi có thể bị tù đến 10 năm!
Chó nhà cắn chết người, chủ nuôi có thể bị tù đến 10 năm!

(Dân trí) - Chó cắn gây thương tích là tai nạn không ai mong muốn. Những gia đình nuôi chó nên chú ý kĩ, tránh để hậu quả đáng tiếc xảy ra. Không những mất tiền thậm chí còn mất cả tự do nữa.

Thứ sáu, 10/01/2020 - 07:46

Vụ liên công trình gây ngập úng: Đang khẩn trương khơi dòng, tiêu thoát nước!
Vụ liên công trình gây ngập úng: Đang khẩn trương khơi dòng, tiêu thoát nước!

(Dân trí) - Sau khi báo Dân trí phản ánh việc liên công trình ở TP. Tuy Hòa (Phú Yên) ngăn mương nước tiêu thoát, làm nước ùn ứ, ngập úng… dẫn đến hàng chục ha lúa của người dân Phường 8 không thể gieo sạ. Đến nay các đơn vị liên quan đã tiếp thu ý kiến phản ánh, thực hiện khơi thông dòng chảy để khắc phục tình trạng trên.

Thứ năm, 09/01/2020 - 06:39

Xét xử vụ đánh nhau náo loạn khu du lịch Hải Tiến
Xét xử vụ đánh nhau náo loạn khu du lịch Hải Tiến

(Dân trí) - Hàng chục người dân thôn Tiền Thôn, xã Hoằng Tiến, huyện Hoằng Hóa đã mang theo hung khí xông vào nhà hàng Hưng Thịnh 1 (khu du lịch Hải Tiến) khiêu khích, đánh nhau. Nhóm nhân viên nhà hàng cũng dùng cốc, chén, bát ném lại gây nên một vụ hỗn chiến kinh hoàng vào đêm ngày 8/6/2019.

Thứ năm, 09/01/2020 - 06:38

Hài hước cách đánh giá cán bộ liên quan các vụ “bê bối” tại Sở Tài nguyên Bắc Giang!
Hài hước cách đánh giá cán bộ liên quan các vụ “bê bối” tại Sở Tài nguyên Bắc Giang!

(Dân trí) - Trong năm 2019, Báo Dân trí đã thực hiện nhiều loạt bài điều tra làm rõ hàng loạt sai phạm nghiêm trọng liên quan nhiều cán bộ, lãnh đạo tại Sở TN&MT tỉnh Bắc Giang. Tuy nhiên, điều hài hước là những cán, bộ lãnh đạo này lại được đánh giá xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ, thậm chí còn được nhận danh hiệu “lao động tiên tiến”.

Thứ tư, 08/01/2020 - 07:53

Vụ công trình sai phạm 1 năm không tháo dỡ nổi: Chủ nhà “chống lệnh” Chủ tịch TP Huế!
Vụ công trình sai phạm 1 năm không tháo dỡ nổi: Chủ nhà “chống lệnh” Chủ tịch TP Huế!

(Dân trí) - Đã quá 15 ngày, thời gian quy định kể từ khi Quyết định Cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả của Chủ tịch UBND TP Huế - Hoàng Hải Minh được đưa ra, nhưng chủ nhà ở 149 Bà Triệu vẫn không chịu tháo dỡ công trình vi phạm.

Thứ tư, 08/01/2020 - 07:36

Xét xử gã chủ nhà bệnh hoạn nhiều lần khống chế hiếp dâm nữ giúp việc khuyết tật
Xét xử gã chủ nhà bệnh hoạn nhiều lần khống chế hiếp dâm nữ giúp việc khuyết tật

(Dân trí) - Biết chị Q. bị khuyết tật nặng ở chân và giọng nói nên gã chủ nhà đã dùng vũ lực khống chế nhiều lần hãm hiếp chị.

Thứ ba, 07/01/2020 - 02:50

Hàng chục người dân kinh hãi lo nhà bất ngờ đổ sập do thi công bờ kè tại Sóc Trăng
Hàng chục người dân kinh hãi lo nhà bất ngờ đổ sập do thi công bờ kè tại Sóc Trăng

(Dân trí) - Việc triển khai thi công công trình khắc phục sạt lở bờ sông nhằm bảo vệ nhà cửa, tính mạng, tài sản của người dân là rất cần thiết. Nhưng khi thi công, đơn vị thi công đã khiến người dân lo lắng hơn bởi nhà cửa của họ bị sụt lún, rạn nứt, có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào.

Thứ ba, 07/01/2020 - 09:21

Lãnh đạo huyện đi xe hơi nhận nhà nghĩa tình "khủng": Tìm mọi cách bao che, lấp liếm?
Lãnh đạo huyện đi xe hơi nhận nhà nghĩa tình "khủng": Tìm mọi cách bao che, lấp liếm?

(Dân trí) - "Không hiểu một cán bộ gian dối đến như vậy mà lại "leo" lên đến chức Phó chủ tịch HĐND huyện thì cần xem lại quy trình công tác cán bộ của huyện và tỉnh này. Phải xử lý nghiêm những cá nhân, tổ chức liên quan", bạn đọc Dân trí bày tỏ.

Thứ ba, 07/01/2020 - 09:16

Con đường “đau khổ” tại huyện nông thôn mới đầu tiên của tỉnh Hà Tĩnh
Con đường “đau khổ” tại huyện nông thôn mới đầu tiên của tỉnh Hà Tĩnh

(Dân trí) - Là huyện nông thôn mới đầu tiên của tỉnh Hà Tĩnh, thế nhưng người tham gia giao thông khi đi qua tuyến đường liên xã Hải Yên Thành (huyện Nghi Xuân) không khỏi rùng mình vì sự xuống cấp trầm trọng. Người dân ngán ngẩm gọi đây là con đường “đau khổ”.

Thứ hai, 06/01/2020 - 07:58

Vụ đánh nhau náo loạn khu du lịch Hải Tiến: Cần làm rõ có oan khuất hay không?
Vụ đánh nhau náo loạn khu du lịch Hải Tiến: Cần làm rõ có oan khuất hay không?

(Dân trí) - Liên quan đến vụ hàng chục người mang theo hung khí kéo đến nhà hàng Hưng Thịnh 1 (xã Hoằng Tiến, huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa) gây gổ, đánh nhau khiến nhân viên nhà hàng chống trả tự vệ cũng phải đối mặt với tội danh “Gây rối trật tự công cộng”, ngày 8/1 tới đây phiên tòa sẽ được diễn ra và dự kiến xử trong vòng 3 ngày.

Thứ hai, 06/01/2020 - 07:56

ĐÁNG QUAN TÂM
Hàng chục hộ dân trồng quýt mất tết vì chủ vựa trái cây quỵt nợ tại Đồng Tháp
Hàng chục hộ dân trồng quýt mất tết vì chủ vựa trái cây quỵt nợ tại Đồng Tháp

(Dân trí) - Nhiều hộ dân trồng quýt ở huyện Lai Vung bị bà Trần Thị Minh Thùy (44 tuổi, xã Phong Hòa, huyện Lai Vung) chiếm giữ số tiền mua quýt hơn 3,2 tỷ đồng. Khi người dân khởi kiện ra tòa, bà con tin rằng bà Thùy sẽ bán 16 thửa đất để trả nợ. Nhưng bất ngờ, chỉ trong một ngày, bà Thùy chuyển hết 16 thửa đất cho người em ruột.

Chủ nhật, 05/01/2020 - 07:49

Phú Yên: Liên công trình gây ngập úng, nguy cơ mất “chén cơm” của hàng trăm hộ dân
Phú Yên: Liên công trình gây ngập úng, nguy cơ mất “chén cơm” của hàng trăm hộ dân

(Dân trí) - Nhiều công trình đang xây dựng ở TP Tuy Hòa (Phú Yên) ngăn mương nước tiêu thoát, làm nước ùn ứ, ngập úng… dẫn đến hàng chục ha lúa tại cánh đồng Vĩnh Tròn (phường 8) của hàng trăm hộ dân gần quá vụ không thể gieo sạ.

Thứ bảy, 04/01/2020 - 07:51

Toà chung cư đỏ đơn kêu cứu giữa thủ đô: Yêu cầu lập dự thảo báo cáo Thủ tướng!
Toà chung cư đỏ đơn kêu cứu giữa thủ đô: Yêu cầu lập dự thảo báo cáo Thủ tướng!

(Dân trí) - UBND TP Hà Nội vừa có công văn giao Sở Xây dựng dự thảo văn bản về kết quả giải quyết các khiếu nại, kiến nghị của Ban quản trị khu nhà Hancom báo cáo Thủ tướng Chính phủ và Văn phòng Ban Chấp hành Trung ương theo quy định. Băng rôn kêu cứu treo đỏ toà chung cư này vẫn đang là hiện trạng nhức nhối giữa thủ đô.

Thứ sáu, 03/01/2020 - 08:06

Ép người khác uống rượu bia là vi phạm pháp luật!
Ép người khác uống rượu bia là vi phạm pháp luật!

(Dân trí) - Ép người khác uống rượu bia là một thói quen khó bỏ của nhiều người Việt Nam, đặc biệt là vào những ngày lễ, Tết. Hành vi tưởng chừng "tình thương mến thương" này không chỉ gây ra nhiều hệ lụy khôn lường mà còn là hành vi vi phạm pháp luật.

Thứ sáu, 03/01/2020 - 07:44

Bạc Liêu: Thanh tra từng xác định Ủy ban huyện trả đất chợ Cái Dầy gây thiệt hại cho Nhà nước
Bạc Liêu: Thanh tra từng xác định Ủy ban huyện trả đất chợ Cái Dầy gây thiệt hại cho Nhà nước

(Dân trí) - Liên quan đến vụ “Ủy ban huyện bị tố trả đất chợ Cái Dầy bất thường”, Thanh tra tỉnh Bạc Liêu từng có báo cáo xác định việc trả đất đã gây thiệt hại cho Nhà nước và kiến nghị xử lý trách nhiệm cá nhân, tổ chức đã tham mưu.

Thứ năm, 02/01/2020 - 07:36

"Giật mình" mức án kẻ đánh cắp dữ liệu camera, tung clip nóng sẽ phải chịu!
"Giật mình" mức án kẻ đánh cắp dữ liệu camera, tung clip nóng sẽ phải chịu!

(Dân trí) - Vừa qua, vụ việc 1 nữ ca sĩ bị hack dữ liệu camera và tung ảnh, clip nóng đã làm xôn xao cộng đồng mạng. Dưới góc độ pháp luật, vụ việc này sẽ được nhìn nhận như thế nào? Hacker sẽ phải chịu hình phạt ra sao?

Thứ tư, 01/01/2020 - 07:56

5 công chức được tuyển dụng đặc biệt, thiếu điều kiện tại Bắc Giang: Tại sao phải làm rõ?
5 công chức được tuyển dụng đặc biệt, thiếu điều kiện tại Bắc Giang: Tại sao phải làm rõ?

(Dân trí) - “Người công chức đại diện cho hình ảnh của Nhà nước trước Nhân dân. Người công chức giỏi về chuyên môn, tốt về đạo đức phản ánh rõ nét một chính quyền của dân, do dân, vì dân. Đó là lý do tỉnh Bắc Giang cần phải làm rõ, xử lý nghiêm vụ việc 5 trường hợp được tuyển dụng đặc biệt chưa đủ điều kiện. Đây không chỉ là sự việc cụ thể mà còn là điển hình cho việc tuân thủ “phép nước”, làm bài học răn đe cho những sai phạm có dấu hiệu manh nha xuất hiện”, luật sư Quách Thành Lực bày tỏ.

Thứ ba, 31/12/2019 - 08:37

Vụ tranh chấp rúng động ở Hà Nội: Căn cứ nào để Sở Tài nguyên cấp sổ đỏ cho “đất vàng”?
Vụ tranh chấp rúng động ở Hà Nội: Căn cứ nào để Sở Tài nguyên cấp sổ đỏ cho “đất vàng”?

(Dân trí) - Sau khi áp dụng biện pháp khẩn cấp, cấm ông Nguyễn Lương Thế - Giám đốc Công ty TNHH Kim Anh có hành vi huy động vốn, bán nhà ở tại Dự án Khu nhà ở Phố Wall (quận Cầu Giấy), TAND TP Hà Nội tiếp tục thu thập thông tin về việc chuyển nhượng nhà đất, nộp thuế của doanh nghiệp này để giải quyết vụ đòi bồi thường trên 351 tỷ đồng.

Thứ ba, 31/12/2019 - 07:41

Lãnh đạo huyện đi xe hơi nhận nhà nghĩa tình “khủng” từng thoát kỷ luật như thế nào?
Lãnh đạo huyện đi xe hơi nhận nhà nghĩa tình “khủng” từng thoát kỷ luật như thế nào?

(Dân trí) - Gần 3 năm sau khi Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Tây Ninh ban hành quyết định cắt trợ cấp chất độc hóa học, ông Lê Văn Tuấn mới nộp lại số tiền hơn 43 triệu đồng đã lãnh trước đó. Lãnh đạo Sở cho biết ông Tuấn tự giác nên không truy cứu việc ông khai man hồ sơ.

Thứ hai, 30/12/2019 - 07:48

Bình Định: “Ưu ái” khoán đất bảo vệ rừng sản xuất cho người thân?
Bình Định: “Ưu ái” khoán đất bảo vệ rừng sản xuất cho người thân?

(Dân trí) - Không những chưa đủ thẩm quyền giao đất khoán bảo vệ rừng cho các hộ dân bảo vệ, chăm sóc nhiều diện tích rừng mà Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Phù Mỹ còn có dấu hiệu “ưu ái” giao khoán đất rừng cho cán bộ, nhân viên và người thân…

Thứ hai, 30/12/2019 - 07:42

Cố tình thi công dù bị “tuýt còi”, chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại bị xử phạt
Cố tình thi công dù bị “tuýt còi”, chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại bị xử phạt

(Dân trí) - Mặc dù bị UBND huyện Lệ Thủy đề nghị tạm dừng thi công Dự án Khu nhà ở thương mại thị trấn nông trường Lệ Ninh, thế nhưng chủ đầu tư dự án này vẫn “phớt lờ” và ngang nhiên tiếp tục bóc phong hóa, đổ đất san nền. Hành vi của đơn vị này đã bị UBND tỉnh Quảng Bình xử phạt 130 triệu đồng.

Chủ nhật, 29/12/2019 - 06:58

Mua đất không sang tên sổ đỏ có thể bị phạt đến 20 triệu!
Mua đất không sang tên sổ đỏ có thể bị phạt đến 20 triệu!

(Dân trí) - Sang tên sổ đỏ là một thủ tục hành chính bắt buộc khi người dân có hành vi chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, nhiều người lại không thực hiện. Đây là một hành vi vi phạm. Hành vi này sẽ bị xử phạt nặng theo nghị định 91/2019/NĐ-CP.

Thứ bảy, 28/12/2019 - 08:12