Thăm ngôi nhà mồ độc nhất vô nhị

Dân trí Tại thôn BơLiêng, xã Ating, huyện Đông Giang, Quảng Nam có một ngôi nhà mồ (Ping) của người Cơtu có thể coi là “độc nhất vô nhị”. Một tác phẩm điêu khắc đặc sắc trên gỗ, rất hiếm hoi còn sót lại…

Đi tìm nghệ nhân tạo dựng nhà mồ

 

Nếu ai đó lần đầu tiên nhìn thấy ngôi nhà mồ bằng gỗ đã bạc màu thời gian với những hình thù được điêu khắc, chạm trổ tinh vi trên mảnh đất Đông Giang này sẽ không khỏi ngạc nhiên trầm trồ thán phục. Cứ nghĩ người tạo nên tuyệt tác ấy phải là một vị cao niên, nhưng thật bất ngờ khi chủ nhân của ngôi nhà mồ ấy lại là một chàng trai Cơtu còn khá trẻ.

 

Anh tên Bríu Ngà, là trưởng thôn BơLiêng, sinh năm 1962, có thân hình vạm vỡ, da ngăm đen, tóc xoăn, sở hữu bộ râu rất hoang dã, đã có vợ và hai con. Anh bắt đầu câu chuyện bằng một lời kể: “Để trẻ em làng mình có chỗ học hành khang trang hơn, rộng rãi, sạch đẹp hơn, mình đã tự nguyện hiến đất xây trường”. Rồi anh “khoe” ngay với chúng tôi tờ giấy khen của xã ATing vì việc làm ý nghĩa ấy. Anh còn bảo đã bàn với vợ sẽ tiếp tục hiến khu đất cao ráo bên nhà để làm một nhà Gươl bề thế cho thôn (Nhà Gươl là nhà truyền thống cộng đồng của người Cơtu).
 





Những hình nhân, tác phẩm chạm trổ, điêu khắc quanh nhà mồ

 

Trở lại với câu chuyện làm nhà mồ, lắng nghe anh kể đã thấy lắm công phu. Ngôi nhà mồ này anh làm để báo hiếu bố vợ của mình, già Đinh Văn Đen. Để làm nên tuyệt tác ấy, một mình anh đã hì hục với cái rìu, cái rựa, con dao… ngót nghét 2 năm trời. Nhà mồ làm xong, 5 năm sau thì bố vợ anh qua đời. “Đám ma ông cụ to lắm, kéo dài đến cả tuần, làm thịt trâu, bò, heo, gà… tổng chi phí hơn 60 chục triệu đồng”.

 

Cũng từ đó anh thành nổi tiếng - người con rể hiếu thảo và một nghệ nhân chế tác nhà mồ.

 

Năm 2006, Bríu Ngà nhận được bằng khen của Viện Bảo tàng dân tộc học Việt Nam vì đã có thành tích tham gia trình diễn các hoạt động bảo tồn, phát huy các di sản văn hoá vật thể và phi vật thể. Tác phẩm nhà mồ Cơtu (Ping Blâng) do anh chủ công tạo dựng nửa năm trời và đã hoàn thành tháng 11/2005, hiện đang được trưng bày tại Hà Nội.
 
Nghệ nhân Bríu Ngà với bằng khen của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

 

Độc đáo điêu khắc trên Ping

 

Ngôi nhà mồ bằng gỗ trai, gỗ trẹ của già Đinh Văn Đen do bàn tay vàng của Bríu Ngà điêu khắc nằm trên triền đồi ven đường là tác phẩm độc đáo trong kết cấu, là sự tinh xảo trong từng đường nét chạm khắc.

 

Nhà mồ cao chừng 2,5m, rộng 3,5m, dài 4m; gồm 6 cột, 2 giữa cao để đỡ nóc, 4 cột còn lại đỡ 2 mái trước và sau. Trên nóc là cây gỗ dài nguyên khối, chính giữa là hình chạm lộng, thoạt nhìn giống như một bông sen nở nhưng nhìn kỹ là 3 cặp đầu chim T.ring quay đầu về hai hướng (chim T.ring là hoạ tiết quen thuộc trong điêu khắc của người Cơtu). Kế đến là đôi rồng uốn lượn, ngoài cùng là 2 tượng đầu trâu vươn ra 2 bên nóc nhà mồ.
 


Một tác phẩm nghệ thuật thực thụ

 

Mặt trước của thân cây gỗ được chạm 2 con kì đà châu đầu vào 1 mặt dơi cách điệu đặt chính giữa. Mỗi mái trước và sau nhà mồ được lợp  bằng 7 tấm gỗ để dọc ghép lại với nhau và cố định bởi 3 thanh gỗ chạm theo hình ngọn rau dớn đặt nằm ngang cách đều. 2 đầu kèo phía trước tạc hình đầu trâu chúi đầu xuống đất.

 

Bên trong Ping gồm có 3 phần tách rời nhưng được đặt khăng khít liên hoàn với nhau. Phía trước nhà mồ là khám thờ để nồi hương, bát nước là nơi đặt mâm cơm cúng ma. Bên trong nhà mồ đặt 1 cái cáng khiêng hòm người đã khuất. Bên trong cáng khiêng là hòm chứa thi thể. Đặc biệt trên Kơdiêu được tạc rất nhiều tượng người (tượng ngồi khóc, tượng người đánh chiêng, thổi kèn, dâng rượu…) ngoài ra Kơdiêu còn chạm lộng khá nhiều những hình thù vô cùng tinh xảo như hình 2 trâu húc nhau, 2 người cưỡi ngựa, trăn, rắn, chim muông và nhiều hình thù hoa lá… Tất cả được tô vẽ bằng những màu sắc tự nhiên làm ra từ cây lá trên rừng.

 

Gìn giữ cho muôn đời sau

 

Nhà mồ (Ping) là một phần đặc sắc trong di sản văn hoá mang tín ngưỡng dân gian gắn với tập tục tang ma của người Cơtu. Ping còn là một tác phẩm điêu khắc tạo hình độc đáo  kết hợp với nghệ thuật trang trí mang dấu ấn rất riêng của dân tộc vùng cao Quảng Nam. Nhưng dẫu độc đáo và tinh xảo đến đâu thì cuối cùng cũng bị hư hỏng trước sự khắc nghiệt của thời gian. Vì vậy việc gìn giữ, tôn tạo nhà mồ ngay chính trên mảnh đất mà người dân Cơtu sinh sống để tuyên truyền nhắc nhở con cháu Cơtu về truyền thống, về nét đẹp trong văn hoá của dân tộc mình là việc làm cần thiết và cấp bách.
 
Một ngôi nhà mồ truyền thống của người Cơtu - một ngôi nhà mồ được coi là cổ nhất của người Cơtu.
 
thu hút cả du khách nước ngoài.

 

Ông Ploong Chiến - Chủ tịch xã ATing (Đông Giang - Quảng Nam) - cho biết: “Nhà mồ truyền thống của người Cơtu làm bằng gỗ như vậy hiện nay không còn nhiều và những nghệ nhân biết chế tác cũng rất hiếm. Việc gìn giữ cũng như việc đào tạo những nghệ nhân kế cận là vô cùng cần thiết nhằm giữ gìn nét đặc sắc trong văn hoá Cơtu. Tuy nhiên cái khó vẫn là sự ý thức văn hoá của người dân bởi nhà mồ hiện nay của người Cơtu đã theo trào lưu hiện đại…”.

 

Đông Phước

Tag :
MỚI NHẤT
Bắt cóc học sinh lớp 10 tống tiền 800 triệu đồng
Bắt cóc học sinh lớp 10 tống tiền 800 triệu đồng

(Dân trí) - Một nhóm 3 người lạ mặt đi trên một chiếc taxi đến khu vực trước cổng trường THPT Diễn Châu 2. Nhóm người này gọi em Phương lên xe để đi nhận quà, rồi bắt cóc em tống tiền.

Thứ năm, 08/09/2011 - 08:18

Cứu bé trai suýt bị chôn sống theo mẹ
Cứu bé trai suýt bị chôn sống theo mẹ

Ngày 7/9, Trạm y tế xã Trà Cang (H.Nam Trà My, Quảng Nam) xác nhận cán bộ của trạm vừa can thiệp, cứu một bé trai sơ sinh suýt bị gia đình chôn sống theo mẹ vì hủ tục.

Thứ năm, 08/09/2011 - 07:53

5 “quan xã” bị khởi tố vì "rút ruột" tiền đền bù
5 “quan xã” bị khởi tố vì "rút ruột" tiền đền bù

(Dân trí) - Trong quá trình công tác, hòng chiếm đoạt số tiền đền bù giải phóng mặt bằng nên các đối tượng nguyên là cán bộ xã Quảng Thịnh, huyện Quảng Xương đã móc nối với nhau để lập hồ sơ khống. Các đối tượng trên đã bị cơ quan CSĐT khởi tố chờ ngày xét xử.

Thứ năm, 08/09/2011 - 06:46

Toàn quốc tiếp diễn mưa, dông rải rác
Toàn quốc tiếp diễn mưa, dông rải rác

(Dân trí) - Rãnh áp thấp gây mưa ảnh hưởng đến cả 3 miền sẽ tiếp tục chi phối thời tiết các địa phương. Những ngày tới, trạng thái mưa, dông bất thường còn tiếp diễn.

Thứ năm, 08/09/2011 - 06:17

Tìm giải pháp cơ bản lâu dài cho vấn đề Biển Đông
Tìm giải pháp cơ bản lâu dài cho vấn đề Biển Đông

Tại buổi tiếp Ủy viên Quốc vụ Quốc vụ Trung Quốc Đới Bỉnh Quốc, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng, về vấn đề biển Đông, hai bên cần thông qua đối thoại chân thành, tôn trọng và tin cậy lẫn nhau, trên cơ sở luật pháp quốc tế… để tìm kiếm giải pháp cơ bản lâu dài.

Thứ năm, 08/09/2011 - 01:46

Hà Nội chuẩn bị lắp đặt 500 trụ nước cứu hỏa
Hà Nội chuẩn bị lắp đặt 500 trụ nước cứu hỏa

(Dân trí) - Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, UBND Thành phố vừa chấp thuận đầu tư xây dựng, lắp đặt 500 trụ, điểm lấy nước cứu hỏa trên địa bàn giai đoạn 2011 - 2012. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 101,4 tỷ đồng.

Thứ năm, 08/09/2011 - 01:33

Xe buýt lật nhào, hơn 40 người thoát chết trong gang tấc
Xe buýt lật nhào, hơn 40 người thoát chết trong gang tấc

(Dân trí) - Do đường trơn, lại chạy với tốc độ cao, chiếc xe buýt chở hơn 40 người khi vào cua đã bất ngờ va quệt với xe tải đang lưu thông theo hướng ngược chiều và lật nhào xuống bên đường.

Thứ năm, 08/09/2011 - 12:08

Một giám đốc bị đâm chết vì va chạm giao thông
Một giám đốc bị đâm chết vì va chạm giao thông

(Dân trí) - Sau khi xảy ra va chạm giao thông, anh Huy Hoàng liền bỏ chạy thoát thân. Vài phút sau, anh này quay lại lấy xe máy thì bị đối thủ dùng dao mổ lợn đâm tới tấp. Với nhiều thương tích nghiêm trọng, nạn nhân đã tử vong tại chỗ.

Thứ tư, 07/09/2011 - 09:18

Hà Nội: CSGT bắt lỗi nồng độ cồn gần các quán bia
Hà Nội: CSGT bắt lỗi nồng độ cồn gần các quán bia

(Dân trí) - Thực hiện tháng an toàn giao thông quốc gia và thập niên an toàn giao thông với tiêu chí “đã uống rượu, bia thì không lái xe”, Phòng CSGT Hà Nội đã triển khai đo nồng độ cồn của người tham gia giao thông.

Thứ tư, 07/09/2011 - 06:19

“Nghệ An cần phải có giải pháp riêng cho khu vực miền núi"
“Nghệ An cần phải có giải pháp riêng cho khu vực miền núi"

(Dân trí) - “Nghệ An cần có những tính toán riêng cho khu vực miền núi phía Tây. Phải làm sao để các vùng, tiểu vùng, các khu vực trong toàn tỉnh phát triển đồng đều với nhau.”, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nhấn mạnh.

Thứ tư, 07/09/2011 - 06:06

An vị tượng Phật ngọc lớn nhất Việt Nam
An vị tượng Phật ngọc lớn nhất Việt Nam

(Dân trí) - Lễ An vị tượng Phật ngọc nguyên khối lớn nhất Việt Nam vừa được sách kỷ lục Guiness Việt Nam xác lập sẽ diễn ra vào lúc 20h00 ngày 15/9/2011 (tức 18/8 năm Tân Mão) tại chùa Tùng Vân (thị trấn Thổ Tang, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc).

Thứ tư, 07/09/2011 - 04:59

Nam thanh niên tử vong vì bồn nước rơi trúng đầu
Nam thanh niên tử vong vì bồn nước rơi trúng đầu

(Dân trí) - Đang chăm chú làm việc, bất ngờ anh Tý bị một bồn nước loại 500 lít rơi từ độ cao trên 10 mét rơi trúng đầu khiến anh này chết ngay sau đó. Một công nhân khác cũng bị thương nặng được đưa đi cấp cứu trong tình trạng khá nguy kịch.

Thứ tư, 07/09/2011 - 04:55

ĐÁNG QUAN TÂM
Thủ tướng dự lễ khánh thành Trung tâm sản xuất chương trình truyền hình VN
Thủ tướng dự lễ khánh thành Trung tâm sản xuất chương trình truyền hình VN

(Dân trí) - Sáng nay (7/9), dự lễ khánh thành Trung tâm sản xuất chương trình hiện đại nhất Việt Nam bước 1 - giai đoạn 1, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu sớm xây dựng Đài Truyền hình Việt Nam trở thành tập đoàn truyền thông mạnh, có uy tín trong khu vực và thế giới.

Thứ tư, 07/09/2011 - 03:33

“Chủ hụi” bỏ trốn, hàng chục tiểu thương đến nhà xiết nợ
“Chủ hụi” bỏ trốn, hàng chục tiểu thương đến nhà xiết nợ

(Dân trí) - Sau nhiều ngày chờ đợi mà “chủ hụi” Trương Thị Liên vẫn bặt vô âm tín, nhiều người chơi hụi nóng ruột đã tìm đến nhà bà Liên ở tổ dân phố 3, thị trấn Kiến Giang, huyện Lệ Thuỷ, Quảng Bình, phá cửa, vào lấy đồ đạc để xiết nợ.

Thứ tư, 07/09/2011 - 03:09

Hai học sinh tử vong trong ngày khai giảng
Hai học sinh tử vong trong ngày khai giảng

(Dân trí) - Khoảng 23h00 ngày 5/9, trên Quốc lộ 1A thuộc thôn Châu Me, xã Đức Phong, huyện Mộ Đức, Quảng Ngãi đã xảy ra một vụ tai nạn giao thông thương tâm làm 2 học sinh tử vong.

Thứ tư, 07/09/2011 - 02:35

Ánh đèn tù mù soi con chữ vùng cao
Ánh đèn tù mù soi con chữ vùng cao

(Dân trí) - Ở xã Phì Nhừ (huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên), nhiều em chỉ mong sao một tuần có một bữa được ăn cơm với thịt trong những ngày xa nhà đi học...

Thứ tư, 07/09/2011 - 02:22

Kinh hoàng bãi rác khổng lồ nơi cửa biển
Kinh hoàng bãi rác khổng lồ nơi cửa biển

(Dân trí) - Mỗi khi thủy triều xuống, rác thải lại ùn ùn kéo nhau theo dòng nước ra biển. Cứ thế, nhiều năm nay người dân miền biển xã Diễn Ngọc (Diễn Châu, Nghệ An) đã biến vùng biển của mình thành nơi để “gửi” rác.

Thứ tư, 07/09/2011 - 02:15

Khởi tố thêm 5 bị can vụ thảm sát tại tiệm vàng Bắc Giang
Khởi tố thêm 5 bị can vụ thảm sát tại tiệm vàng Bắc Giang

(Dân trí) - Sáng nay, 7/9, VKSND tỉnh Bắc Giang chính thức phê chuẩn quyết định khởi tố thêm 5 bị can có hành vi “trợ giúp” hung thủ Lê Luyện sau khi gây án tại tiệm vàng Ngọc Bích. Mẹ Luyện thoát án "che giấu con".

Thứ tư, 07/09/2011 - 12:35

Động đất tại đới đứt gãy Nghi Sơn - Cẩm Phả - Quảng Ninh
Động đất tại đới đứt gãy Nghi Sơn - Cẩm Phả - Quảng Ninh

(Dân trí) - Trận động đất có cường độ 3,3 độ richter xảy ra trên Biển Đông, cách thành phố Hạ Long khoảng 90 km không có khả năng gây ra thiệt hại cho con người cũng như các công trình xây dựng.

Thứ tư, 07/09/2011 - 11:18

Ăn cá nóc, 1 người chết, 4 người nguy kịch
Ăn cá nóc, 1 người chết, 4 người nguy kịch

(Dân trí) - Sau hơn một tuần được đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện đa khoa Bạc Liêu tích cực điều trị, đến ngày 6/9, cả 4 trường hợp ăn cá nóc đã qua cơn nguy kịch, tỉnh táo trở lại, sức khỏe dần hồi phục.

Thứ tư, 07/09/2011 - 11:15

Vụ bé Bích không gọi được 113: Sẽ rà soát tổng đài khẩn cấp
Vụ bé Bích không gọi được 113: Sẽ rà soát tổng đài khẩn cấp

(Dân trí) - Thứ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông Trần Đức Lai cho biết thanh tra sẽ tiếp tục kiểm tra, rà soát lại hệ thống kết nối của các nhà mạng đến tổng đài khẩn cấp. Luật Viễn thông đã quy định số điện thoại khẩn cấp là miễn phí và phải luôn thông suốt.

Thứ tư, 07/09/2011 - 11:04

Quan chức VKS “miễn cưỡng” gặp tiếp viên (?!)
Quan chức VKS “miễn cưỡng” gặp tiếp viên (?!)

Theo tường trình của ông Nguyễn Kim Đoạn - Viện trưởng VKSND huyện Cần Giuộc (Long An) - ông không hề hay biết tiệc nhậu có tiếp viên nữ. Trước đó, ông đã 3 lần từ chối tiệc nhậu nhưng vì nể bạn nên miễn cưỡng tham dự...

Thứ tư, 07/09/2011 - 10:50

Trên 1,5 triệu đồng/kg thịt trâu chọi
Trên 1,5 triệu đồng/kg thịt trâu chọi

(Dân trí) - Lễ hội chọi trâu Đồ Sợn - Hải Phòng đã khép lại với ngôi vương thuộc về trâu số 30. Sau lễ hội, thịt trâu chọi được mổ bày bán phục vụ du khách với giá... trên 1,5 triệu/kg.

Thứ tư, 07/09/2011 - 10:39

Nặng lòng những phụ nữ phá rừng đốt than
Nặng lòng những phụ nữ phá rừng đốt than

(Dân trí) - Gần 20 năm nay, phong trào theo nghề đốt than kiếm kế sinh nhai rộ lên ở bản Khe Xong. Phần đông dân làm nghề này là chị em phụ nữ. Những viên than đen thu về sau chuỗi ngày băng rừng sâu thấm đẫm mồ hôi, nước mắt của phận “má hồng”.

Thứ tư, 07/09/2011 - 09:20