Ông nội trong trái tim tôi

Dân trí Ông tôi làm nghiên cứu trong điều kiện vật chất khó khăn và áp lực tâm lý nặng nề. Điều gì khiến ông nội vượt qua tất cả? Ông nội hy sinh không chỉ là mất mát lớn đối với gia đình tôi mà còn là tổn thất lớn đối với hàng triệu người bệnh.

* Bài viết của bác sĩ Đặng Phương Lan viết về ông nội - Giáo sư Đặng Văn Ngữ - nhân kỷ niệm 46 năm ngày mất của giáo sư (1/4/1967 - 1/4/2013).
 
Giáo sư Đặng Văn Ngữ
Giáo sư Đặng Văn Ngữ

 

Tôi sinh ra ở Hà Nội khi chiến tranh vừa kết thúc. Có lẽ tất cả những ai đã từng sống những năm 70- 80 ở miền Bắc đều nhớ đến những kỷ niệm kham khổ, thiếu thốn đủ mọi mặt về điệu kiện sống, từ thức ăn, quần áo đến điện nước… Riêng với tôi, những ký ức về tuổi thơ chẳng để lại dấu ấn vất vả nào: tôi sống trong căn hộ tập thể chật hẹp cùng bố mẹ, cũng ăn nhiều lạc rang , đậu phụ với cơm, cũng đầy chấy trên đầu những mùa rét và rôm sẩy đầy người những tháng hè. Bọn trẻ con xung quanh tôi đứa nào cũng thế cả và đứa nào cũng vui vẻ la hét cười đùa cả ngày.

 

Cũng có thể vài lần tôi nhìn thấy mẹ buồn rầu lo lắng vì chuyện gì đó, nhưng lục lọi mãi trong ký ức tôi cũng chẳng thể tìm ra được hình ảnh đứa trẻ con nào mắc bệnh trầm cảm ít nói, hay đập chân khóc lóc với bố mẹ vì không được mua đồ chơi hoặc bỏ không ăn vì món ăn không hợp khẩu vị. Tôi chỉ nhớ trẻ con là cười toe toét và luôn hạnh phúc.

 

Khi bắt đầu đi học, các sách vỡ lòng, sách tập đọc nói nhiều đến khái niệm “ông bà”, tôi mới sực nhớ rằng mình không có cả ông lẫn cả bà. Ông bà thời đó đối với tôi chỉ là 4 bức ảnh trên bàn thờ đặt ở một nơi trang trọng nhất trong nhà, luôn có bộ đèn cúng, mấy bát hương và mấy cái cốc chén đẹp. Bố mẹ gọi tôi ra thắp hương cúng ông bà một năm hai lần vào những dịp giỗ, Tết. Tôi nhớ cứ mỗi lần giỗ ông nội, họ hàng lại đến rất đông. Ai cũng đứng khấn rất lâu trước bàn thờ, vẻ mặt kính cẩn, mắt ngấn đỏ…

 

Tôi thường cảm thấy vui những dịp đấy vì cảm giác đông đúc, được thưởng thức nhiều món bánh ngon của Huế - quê ông nội bà nội tôi - và được nghe người lớn nói chuyện.

 

Cấp một và cấp hai tôi học loại nhì nhằng, nhưng đến năm cấp ba tôi lại thi lọt trường chuyên Amsterdam, lớp Hóa. Theo công thức “nhất Y, nhì Dược, tạm được Bách khoa…” hồi đó, tôi đăng ký thi Y mặc dù không có chút khái niệm, hoài bão gì về ngành y cả. Nhưng bố tôi, cô tôi và các ông bà trong họ hàng đều hài lòng với sự lựa chọn của tôi vì “nối nghiệp ông nội”. Trong khi đó, chính bản thân tôi còn rất mơ hồ về những điều ông nội đã làm.

 

Tôi không thích môn Sinh. Một lần tôi được ông Tôn Đức Lang - giáo sư đầu ngành gây mê mà bố tôi gọi là cậu ruột - gọi lên hỏi bài. Tôi nhớ ông chỉ hỏi những điều rât đơn giản như cấu trúc của ADN và quá trình nhân đôi của nó. Thấy tôi trả lời lúng túng, ông liền xé luôn một tờ lịch to treo tường, lấy bút màu đỏ và xanh vẽ ra mặt sau tờ lịch cấu trúc xoắn ốc của ADN rồi hình nó chia đôi, nhân đôi… Hình vẽ rất to, rất đẹp, rất rõ ràng và quá lô-gic. Thấy tôi vui mừng ra mặt, ông Lang nói: “Hồi trước, khi ông Ngữ - ông nội Lan dạy ông học, ông Ngữ cũng vẽ hình giải thích cho ông như thế này đấy. Người nào càng giỏi thì trinh bầy vấn đề càng dễ hiểu, dễ nhớ”. Có lẽ đấy là lần đầu tiên trong đời tôi cảm thấy mình có ông nội, được ông nội giúp đỡ và hãnh diện vì ông.

 

Lấn thứ hai tôi được nhờ tên ông nội khi chỉ còn mấy tháng nữa là đến kỳ thi đại học. Đang ngồi học ở nhà bỗng tôi được ông Nguyễn Lân Dũng đến hỏi có muốn học thêm môn sinh cùng con trai ông ấy không? Sau này tôi biết ông Lân Dũng trước là học trò của ông nội tôi. Ông muốn trả ơn ông tôi phần nào bằng cách dạy tôi học.

 

Quá nửa thời gian dạy tôi, ông Dũng dành để kể về ông nội tôi là nhà nghiên cứu khoa học thế nào, người thầy tận tụy nhiệt tình với sinh viên ra sao… Tôi không còn thấy chán môn Sinh nữa. Tôi có thêm tự tin vì thấy trình độ tiếp thu, kiến thức của mình - cháu giáo sư Đặng Văn Ngữ - cũng chẳng hề thua kém con trai ông Lân Dũng, cháu Nhà giáo nhân dân Nguyễn Lân.

 

Khi thi vào trường Đại học Y khoa Hà Nội, tôi đạt điểm cao, được cử đi học tại trường ĐH Y khoa Budapest- Hungary mang tên Semmelweis - một bác sĩ được người Hungary tôn sùng như một vị thánh sống vì đã từng cứu biết bao sản phụ khi ông nhận ra rằng những con vi trùng gây bệnh mà mắt thường không thể nhìn thấy được phải được loại bỏ bằng cách rửa tay trong nước khử trùng (trước đó các bác sĩ khám bệnh đều không rửa tay!).

 

Thời đó Semmelweis đã bị giới Nhà thờ phản ứng kịch liệt, cho rằng đó là những tư tưởng phản lại Chúa. Sau này tôi mới biết rằng vào những năm 60, khi Việt Nam do chiến tranh phong tỏa còn chưa tiếp cận được những phát minh mới của khoa học mà ông Đặng Văn Ngữ đã dũng cảm giảng dạy cho sinh viên những kiến thức ngày nay đã được mọi người chấp nhận như một chân lý, như cấu trúc ADN, học thuyết di truyền của Menden, Morgan…. Những học thuyết mà thời đó bị coi là “những học thuyết phản động của tư bản, cần được loại bỏ”.

 

Càng ngày tôi càng khâm phục ông nội hơn vì tôi biết, làm anh hùng ở trận tuyến trực tiếp chống lại kẻ thù đã khó, chống lại những suy nghĩ ấu trĩ, cổ hủ càng khó vạn lần.

 

Từ năm 1991 đến năm 1997, tôi là sinh viên Việt Nam duy nhất ở trường Semmelweis. Những bạn bè lớp lớn thường gọi đùa “trường Y là một cái cối xay sinh viên”. Điều đó có phần đúng vì khối lượng kiến thức đòi hỏi sinh viên học thật khổng lồ. Phần lớn các sách dạy những bộ môn cơ bản đều theo sách của Đức, Anh, Pháp, Mỹ được dịch lại bằng tiếng Hungary hoặc do các thày cô dựa trên đó biên soạn lại. Thêm vào đó tiếng Hungary lại là một thứ tiếng khá khó. Tất cả sinh viên chỗ ký túc xá tôi ở đều học ngày học đêm. Tôi không phải loại “mọt sách”, không ngồi cả ngày trong thư viện nhưng đi thi bao giờ tôi cũng được điểm cao, nhiều bạn cùng lớp phải nể nang và có phần ghen tị.

 

Năm thứ năm, một vị giáo sư đầu ngành khuyên tôi nên làm một đề tài nghiên cứu nho nhỏ. Bắt tay vào làm mới thấy bao khó khăn. Đi thi có sách sẵn, cho dù có to mấy, nặng mấy nhưng nhồi được vào đầu là xong. Còn nghiên cứu, thí nghiệm, là tự mình phải tìm đọc tài liệu, tự nghĩ ra cách, tự đi xin vật liệu, tự làm, tự dọn dẹp và nếu thất bại sẽ tự hứng chịu.

 

Nhiều hôm tôi ở lại trong phòng thí nghiệm đến tận tối, trên đường về ký túc xá vừa đói, vừa rét, tôi chợt nhớ tới ông tôi đã làm nghiên cứu hàng chục năm, trong điều kiện khó khăn vật chất gấp bội, áp lực nặng nề về tâm lý. Điều gì khiến ông nội vượt qua được tất cả? Niềm đam mê khoa học? Tình yêu thương con người? Ước mơ được cống hiến? Tôi thật khó tưởng tượng ra được xã hội hiện nay còn tồn tại những người hội đủ được những phẩm chất này và mới thấm hiểu rằng, ông nội tôi hy sinh không chỉ là một mất mát lớn đối với gia đình tôi mà còn là tổn thất lớn đối với hàng triệu người bệnh.

 

Loay hoay mãi, cuối cùng tôi cũng hoàn thành xong “công trình nghiên cứu”. Luận án của tôi được giải nhất trong cuộc thi sinh viên. Hôm đi bảo vệ đề tài, được hội đồng chấm thi khen, tôi mừng thầm trong bụng nhưng bề ngoài làm ra vẻ thản nhiên: “Nghiên cứu thế này đâu có thấm thía gì. Hồi trước ông nội tôi là một nhà bác học, người đầu tiên tìm ra giống nấm nhả penicillin ở vùng châu Á, chỉ sau Flemming ở châu Âu ít lâu thôi. Việt Nam vì thế đã chế tạo và sản xuất kháng sinh cả gần nửa thế kỷ rồi và ông nội tôi đã cứu sống cho hàng trăm nghìn người”.

 

Mấy giáo sư sững người, quá ngạc nhiên khi nghe những lời nói đó từ một cô sinh viên Việt Nam, bởi phần lớn người Hungary chỉ biết Việt Nam có chiến tranh, nghèo đói, kém phát triển… mà không có khái niệm gì khác.

 

Tôi không đi theo con đường nghiên cứu của ông nội, nhưng gần chục năm học trên trường Y giúp cho tôi trân trọng, tôn kính những người làm khoa học. Tôi cũng hiểu, con người cần kiến thức để phân biệt được đâu là những giá trị thật và giả trong cuộc sống.

 

Tôi rất hãnh diện vì ông nội mình - một người ông tôi chưa bao giờ được gặp mặt nhưng luôn ở trong trái tim tôi.

 

Đặng Phương Lan

Budapest- Hungary

MỚI NHẤT
Xe đạp thay ô tô, xe máy: Chỉ là cách nhìn thiển cận!
Xe đạp thay ô tô, xe máy: Chỉ là cách nhìn thiển cận!

(Dân trí) - Trước đề xuất đi xe đạp để giảm ùn tắc giao thông của Sở Công thương Hà Nội, nhiều chuyên gia cho rằng đó là cách nhìn thiển cận vì loại xe thô sơ này chỉ phù hợp đi loanh quanh trong khu vực nhỏ, không phù hợp với xã hội phát triển.

Thứ sáu, 19/04/2013 - 07:17

Vạn người về đất Tổ đón đợi thời khắc dâng hương các Vua Hùng
Vạn người về đất Tổ đón đợi thời khắc dâng hương các Vua Hùng

(Dân trí) - Để được hòa mình trong thời khắc linh thiêng, dâng hương tri ân công đức các bậc Tổ tiên, hàng vạn người dân địa phương, du khách và bà con kiều bào đã đổ về khu di tích Đền Hùng.

Thứ sáu, 19/04/2013 - 07:06

Đà Nẵng: Không “căng” tàu xe trong dịp lễ
Đà Nẵng: Không “căng” tàu xe trong dịp lễ

(Dân trí) - Mặc dù hai dịp lễ Giỗ tổ Hùng Vương và 30/4-1/5 có kỳ nghỉ khá dài nhưng lượng khách đi lại không tăng đột biến. Vì thế Đà Nẵng không “căng” tàu xe trong dịp này.

Thứ sáu, 19/04/2013 - 06:16

Vụ nổ kinh hoàng ở thao trường: 1 học sinh vẫn đang nguy kịch
Vụ nổ kinh hoàng ở thao trường: 1 học sinh vẫn đang nguy kịch

(Dân trí) - Liên quan đến vụ nổ ở thao trường, chiều 18/4, trao đổi với PV Dân trí, bác sỹ Nguyễn Đại Phong - PGĐ Bệnh viện Đa khoa Đắk Lắk cho biết, sau khi được phẫu thuật, có 5 học sinh đã qua cơn nguy kịch; riêng em Phạm Quý, tính mạng đang bị đe dọa.

Thứ sáu, 19/04/2013 - 01:23

Huy động tàu cao tốc chở khách ra đảo Lý Sơn dự lễ
Huy động tàu cao tốc chở khách ra đảo Lý Sơn dự lễ

(Dân trí) - Chiều ngày 17/4, Sở Giao thông Vận tải Quảng Ngãi đã họp bàn kế hoạch điều động tàu cao tốc đi Lý Sơn trong ngày 28/4 đưa khách mời dự Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa và Tuần văn hóa biển đảo Quảng Ngãi.

Thứ năm, 18/04/2013 - 11:04

“Trở lại tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là tôn trọng thực tiễn”
“Trở lại tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là tôn trọng thực tiễn”

(Dân trí) - “Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần 2 đưa ra phương án trở lại cách đặt tên nước Bác Hồ đã đặt trước đây là tôn trọng lịch sử và tôn trọng thực tiễn nguyện vọng quần chúng” – GS Sử học Lê Mậu Hãn thẳng thắn bày tỏ.

Thứ năm, 18/04/2013 - 09:19

2 container đấu đầu phát nổ, bốc cháy dữ dội trên Quốc lộ 5
2 container đấu đầu phát nổ, bốc cháy dữ dội trên Quốc lộ 5

(Dân trí) - Sau cú đấu đầu kinh hoàng giữa 2 xe container, một tiếng nổ lớn vang lên kèm theo khói lửa ngùn ngụt. 2 tài xế may mắn thoát thân nhưng Quốc lộ 5 đoạn qua huyện Kim Thành (Hải Dương) ùn tắc hàng chục km suốt nhiều giờ đồng hồ.

Thứ năm, 18/04/2013 - 08:26

Hàng vạn người về nghỉ lễ, đường Hà Nội ùn tắc kéo dài
Hàng vạn người về nghỉ lễ, đường Hà Nội ùn tắc kéo dài

(Dân trí) - Cuối giờ chiều 18/4, hàng vạn người đổ ra đường về quê nghỉ ngày Giỗ tổ, mật độ giao thông tăng cao khiến nhiều tuyến phố Hà Nội ùn tắc kéo dài.

Thứ năm, 18/04/2013 - 07:28

“Phê” ma túy, lao vào xưởng may lấy kéo tự đâm mình
“Phê” ma túy, lao vào xưởng may lấy kéo tự đâm mình

(Dân trí) - Ngày 18/4, Công an phường Dư Hàng Kênh, quận Lê Chân, TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này vừa khống chế một thanh niên bị ảo giác sau khi sử dụng ma túy đá, dùng kéo đâm nhiều nhát vào ngực và bụng mình.

Thứ năm, 18/04/2013 - 04:24

Hà Nội “ném” tiền tỷ vì những cây cầu: Quy hoạch bị “hỏng”!
Hà Nội “ném” tiền tỷ vì những cây cầu: Quy hoạch bị “hỏng”!

(Dân trí) - Trao đổi với phóng viên Dân trí, nhiều chuyên gia nhận định, việc Hà Nội “ném” tiền tỷ để sửa cầu, dỡ cầu cho thấy quy hoạch ngành có vấn đề. Việc lãng phí, cần làm rõ người chịu trách nhiệm trong việc "ném tiền qua cửa sổ" này.

Thứ năm, 18/04/2013 - 02:49

Tai nạn liên hoàn, 4 ô tô tông nhau bẹp rúm đầu
Tai nạn liên hoàn, 4 ô tô tông nhau bẹp rúm đầu

(Dân trí) - 3 chiếc xe container và một xe ô tô 4 chỗ đã lao vào nhau trên quốc lộ 18 thuộc địa phận thị trấn Chờ, Yên Phong, Bắc Ninh, tối qua 17/4, khiến 2 người bị thương và các phương tiện bẹp rúm đầu.

Thứ năm, 18/04/2013 - 02:10

“Cán bộ thành đoàn nhận tiền chạy việc” đang nợ 700 triệu đồng
“Cán bộ thành đoàn nhận tiền chạy việc” đang nợ 700 triệu đồng

(Dân trí) - Liên quan đến vụ một cán bộ thành đoàn bị tố nhận 150 triệu đồng để chạy việc, mới đây, bản thân cán bộ này thừa nhận còn nợ nhiều người với tổng số tiền khoảng 700 triệu đồng.

Thứ năm, 18/04/2013 - 01:04

ĐÁNG QUAN TÂM
Người đàn ông cắt tóc trên xe lăn
Người đàn ông cắt tóc trên xe lăn

(Dân trí) - Mất khả năng đi lại, đôi tay cũng co quắp, teo tóp, bằng ý chí và nghị lực sắt đá, người đàn ông tật nguyền ấy quyết không đầu hàng số phận, cần mẫn mưu sinh bằng nghề cắt tóc dạo.

Thứ năm, 18/04/2013 - 10:31

Mọi doanh nghiệp đưa lao động sang Angola đều là bất hợp pháp
Mọi doanh nghiệp đưa lao động sang Angola đều là bất hợp pháp

(Dân trí) - Cơ quan chức năng chưa cấp phép cho bất cứ doanh nghiệp nào đưa lao động sang làm việc tại Angola.

Thứ năm, 18/04/2013 - 09:55

Hỗn loạn vụ CSGT rượt đuổi, bắt xe khách
Hỗn loạn vụ CSGT rượt đuổi, bắt xe khách

(Dân trí) - Bị lực lượng CSGT Công an TP Hà Tĩnh yêu cầu dừng xe để kiểm tra, xử lý do chạy, đón khách không đúng tuyến, tài xế xe khách không chấp hành mà bỏ chạy, dẫn đến một cuộc rượt đuổi trên nhiều tuyến phố.

Thứ năm, 18/04/2013 - 09:39

Không thể có “rắn thần”
Không thể có “rắn thần”

(Dân trí) - Liên quan đến dư luận mấy ngày qua xôn xao về một con rắn biết múa, được người dân tôn làm “rắn thần”, tới khấn vái, chính quyền địa phương đã khẳng định là không có “rắn thần”.

Thứ năm, 18/04/2013 - 09:18

Một đêm lặn cùng ngư dân dũng cảm
Một đêm lặn cùng ngư dân dũng cảm

Trong khi chờ xoay xở đủ chi phí ra lại Hoàng Sa, anh em tàu QNg 96382 (Lý Sơn, Quảng Ngãi) vừa bị tàu Trung Quốc bắn cháy cabin vẫn ra biển để lặn bắt hải sản.

Thứ năm, 18/04/2013 - 09:08

Lung linh lễ hội Cố đô Hoa Lư
Lung linh lễ hội Cố đô Hoa Lư

(Dân trí) - Đúng 20h15’ tối ngày 17/4 (tức ngày 8/3 âm lịch), tiếng trống khai hội lễ hội Cố đô Hoa Lư vang lên. Lễ hội diễn ra với nhiều tiết mục đặc sắc, đặc biệt là lễ thả đèn hoa đăng thu hút hàng vạn người dân và du khách thập phương.

Thứ năm, 18/04/2013 - 09:04

Thống nhất cho Chủ tịch tỉnh Trà Vinh nghỉ hưu sớm
Thống nhất cho Chủ tịch tỉnh Trà Vinh nghỉ hưu sớm

(Dân trí) - Ban Thường vụ Tỉnh ủy Trà Vinh ngày 17/4 đã có cuộc họp và bỏ phiếu thống nhất cho ông Trần Khiêu, Chủ tịch UBND tỉnh này, nghỉ hưu theo chính sách.

Thứ năm, 18/04/2013 - 08:55

Người phụ nữ ốm nặng thoát nạn trong căn nhà phát hỏa
Người phụ nữ ốm nặng thoát nạn trong căn nhà phát hỏa

(Dân trí) - Người phụ nữ đã kịp thoát ra ngoài trước khi căn nhà của bà tại khu vực chợ Phương Lang, xã Hải Ba, huyện Hải Lăng, Quảng Trị, bị lửa bao trùm vào trưa ngày 17/4.

Thứ năm, 18/04/2013 - 08:54

Dâng bánh chưng bánh dày lên các Vua Hùng
Dâng bánh chưng bánh dày lên các Vua Hùng

(Dân trí) - Sáng 17/4 (tức 8/3 âm lịch), lễ rước kiệu và dâng lễ vật về Đền Hùng, tưởng nhớ công ơn Tiên tổ, đã diễn long trọng tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng - Phú Thọ.

Thứ năm, 18/04/2013 - 08:30

Những “Nick Vujicic” của Việt Nam
Những “Nick Vujicic” của Việt Nam

(Dân trí) - Thời gian gần đây truyền thông Việt Nam sôi động với những thông tin về chàng trai Nick Vujicic sắp đến nước ta. Ai cũng khâm phục hành trình vượt qua số phận của chàng thanh niên không tay, không chân ấy. Ở Việt Nam cũng có những “Nick Vujicic”...

Thứ năm, 18/04/2013 - 08:26

Nắng nóng và mưa giông rải rác dịp nghỉ Giỗ tổ
Nắng nóng và mưa giông rải rác dịp nghỉ Giỗ tổ

(Dân trí) – Trong 3 ngày nghỉ dịp Giỗ tổ (19-21/4), mưa giông sẽ diễn ra rải rác trên toàn quốc. Nền nhiệt miền Bắc tiếp tục tăng, vào cuối tuần có nơi xuất hiện nắng nóng nhẹ.

Thứ năm, 18/04/2013 - 07:36

Bị xe ben kéo lê hơn chục mét, hai người thương vong
Bị xe ben kéo lê hơn chục mét, hai người thương vong

(Dân trí) – Sau cú tông trực diện từ chiếc xe ben, hai người đi trên xe máy bị cuốn đi hơn chục mét. Hậu quả một người chết ngay tại chỗ, một người trọng thương.

Thứ năm, 18/04/2013 - 06:26