Sắp dẹp loạn chữ thiêng ở nhiều di tích

Sau một thời gian chấn chỉnh, nhiều nơi đã thành công trong việc dọn dẹp hiện vật lạ, cụ thể là nạn sư tử đá Trung Quốc. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu gần đây lại nêu thực trạng nhức nhối là dùng sai, loạn chữ thiêng ở nhiều di tích quốc gia.
>>Đưa đôi lục bình chép bài “thơ tục” ra khỏi chùa Vân Tiêu, Yên Tử
>>“Thơ tục” xuất hiện ở ngay chính điện thờ Phật hoàng Trần Nhân Tông

Đã di dời đôi lục bình chép thơ không phù hợp tại chùa Vân Tiêu.
Đã di dời đôi lục bình chép thơ không phù hợp tại chùa Vân Tiêu.

Thơ tục, chữ Hán sai nghiêm trọng

Không phải lần đầu các nhà nghiên cứu Hán Nôm bức xúc về hiện tượng loạn chữ, dùng sai chữ ở nhiều di tích, thậm chí các di tích được xếp hạng quốc gia. TS Trần Trọng Dương, nhà nghiên cứu Hán Nôm, gần đây lên tiếng về “hiện tượng nhức nhối của chữ Hán - hỏng từ mỹ thuật đến chính tả, nội dung- mà chưa có cơ quan văn hóa nào kiểm soát”.

Ông nêu hàng loạt ví dụ: Đền thờ Nguyễn Trãi, di tích cấp quốc gia, có bức hoành phi “Nhân giả thọ” (người nhân được thọ). Nguyễn Trãi chịu chém, như thế hóa ra nhạo báng người xưa. Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm muốn ghi công lao của ông trong dạy học, dùng ba chữ “Hối bất quyện” (dạy dỗ không biết mệt), nhưng dùng sai chữ “hối” thành ra Hối hận không nguôi. Tại ngôi đền này còn có lỗi sai ngớ ngẩn khác, biến chữ “thục” trong nghĩa trường học, thành “nấu chín nhừ”.

Hai câu thơ của Lý Bạch tả Dương Quý Phi trong Thanh bình điệu “Nhất chi hồng diễm lộ ngưng hương/Vu sơn vân vũ uổng đoạn trường” (Một nhành hồng thắm móc ngưng hương/Chuyện mây mưa ở Vu Sơn vốn đoạn trường) đường hoàng ghi trên lọ lộc bình ở chính điện thờ Phật hoàng Trần Nhân Tông tại chùa Vân Tiêu, Yên Tử. “Vu Sơn Vu Giáp là vị thần tình dục nổi tiếng của Trung Quốc mà chúng ta đưa lên non thiêng Yên Tử thế này là chết rồi. Thử tưởng tượng, khách du lịch quốc tế như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc tham quan các di tích cấp quốc gia này sẽ nghĩ thế nào nếu họ đọc những câu chữ “toe toét” như thế? Chữ nghĩa là bộ mặt của trí tuệ quốc gia đó”, TS Dương nói.

Nhiều nhà nghiên cứu khác cũng đề xuất, một số thứ khác cần đưa ra khỏi di tích: văn bia rác ghi danh những người công đức đặt bừa bãi tại nhiều di tích, những lọ lộc bình của gốm sứ Giang Tây nhan nhản các nơi thờ tự...

Chữ quốc ngữ thay chữ Hán?

Bà Đặng Thị Bích Liên, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL, nói rằng, sau hiện vật lạ, Bộ đang tính đến và tới đây trong thông tư mới sẽ quy định việc dùng tiếng Việt đối với những chùa xây mới. “Cái đó nghe cũng hơi lạ. Đình, chùa là kiến trúc truyền thống, nếu viết chữ quốc ngữ thì xây dựng kiểu khác đi, còn xây truyền thống mà viết chữ quốc ngữ không ra sao”, GS Nguyễn Quang Ngọc, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội, nói.

Nhà nghiên cứu Trần Hậu Yên Thế cho rằng, chiều dài lịch sử Việt Nam gắn với chữ Hán cổ. “Việt Nam may mắn ở ngã ba đường. Thế mạnh Việt Nam là đa văn hóa. Thời Lý, Trần vẫn tự hào tiếp thu tinh hoa Bắc - Nam, không tội gì bỏ đi. Chúng ta có thể dùng chữ phồn thể, bên cạnh ghi chữ quốc ngữ, đấy là giải pháp tuyệt vời nhất. Trang trí phải thiết kế ngay từ đầu, dù nói rằng chùa mới nhưng đa số làm trên nền đất cũ, phải duy trì truyền thống”, ông nói.

Trước thực tế nhiều nơi dùng sai chữ Hán ở hoành phi, câu đối, một số người đề xuất thay chữ Hán bằng quốc ngữ. Họ cho rằng, chữ viết thì phải đọc được, treo chữ thiêng mà không đọc được thì còn ý nghĩa gì nữa, khác gì “bịt mắt nhân dân”, “đánh đố mọi người”. Luồng ý kiến khác: đã câu đối, hoành phi thì phải viết chữ Hán. Câu đối mà viết bằng chữ quốc ngữ thì không thấy thiêng.

“Mỗi quan điểm đều có sự cực đoan riêng. Làm mới hoành phi, câu đối (Hán Nôm hay Latin) nên tùy thuộc vào việc câu chữ đó đặt ở không gian nào. Nếu đặt ở một công trình hoàn toàn xây mới, thì có thể hoặc dùng toàn Hán hoặc toàn Nôm, hoặc toàn Latin để thống nhất chữ viết và mỹ thuật. Nếu đặt/cung tiến vào các di tích cổ vốn chỉ có các hoành phi, câu đối bằng chữ Hán chữ Nôm thì không được dùng chữ Latin”, TS Dương kiến nghị.

Muộn hơn không

Nhiều chuyên gia chỉ ra, sự xáo loạn của chữ thiêng trong di tích xuất phát từ nhu cầu cung tiến của người dân, các thương gia thành đạt và quan chức. “Nhiều nơi, hoành phi câu đối do những “tín chủ quan trọng” cúng tiến thường được dùng để treo những vị trí quan trọng, thay thế những hiện vật cổ trước đó. Có khi các hoành phi, câu đối cổ đó bị xếp vào nhà kho, gác lên mái chùa. Thậm chí, dân buôn đồ cổ đã lợi dụng việc này để đánh tráo, ăn cắp các cổ vật này. Vì vậy, Bộ cần ban hành nội dung cụ thể: cấm di dời, thay đổi các câu đối, hoành phi cổ bằng các hoành phi mới”, TS Dương nói.

GS Nguyễn Quang Ngọc đồng quan điểm Bộ cần chấn chỉnh chữ Hán viết sai tại các di tích. “Viết cái gì phải do chuyên gia, nhiều chỗ cứ vẽ ba lăng nhăng thành ra lố bịch”, ông nói. Việc sản xuất hoành phi, câu đối mới phục vụ nhu cầu tín ngưỡng, hiện không có một cơ quan chức năng nào quản lý các làng nghề, nghệ nhân cả về mặt thư pháp lẫn nội dung.

Trước phản ứng của các chuyên gia, một số di tích kịp sửa sai. Đôi lục bình ghi thơ tục được di dời khỏi chùa Vân Tiêu. Tuy nhiên, đó mới chỉ là những nơi được các nhà nghiên cứu phát hiện. Nhà sử học Dương Trung Quốc nói, mọi thứ cứ thực hiện theo luật di sản. Điều này đòi hỏi trách nhiệm quản lý ở mỗi di tích, địa phương.

“Bộ có động thái chấn chỉnh chữ viết tại đình chùa là việc tuy muộn song cần thiết, nhất là hiện nay loạn chữ thiêng tại hầu hết các di tích cấp quốc gia. Bộ nên có văn bản chính thức quy định đối với các làng nghề, các cơ quan/công ty trùng tu di tích. Bất cứ việc cung tiến, sửa sang, làm mới các linh vật có chữ thiêng (kể cả văn bia, văn chuông...) đều phải có sự kiểm duyệt của một cơ quan chuyên trách chuyên môn, đó là Viện Nghiên cứu Hán Nôm, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam”, TS. Trần Trọng Dương nói.

Không cổ vũ xây chùa mới

GS. TS Nguyễn Quang Ngọc nói, không nên cổ vũ xây mới hoàn toàn đình, đền, chùa. “Nếu người ta xây dựng trên nền cũ, phải tôn trọng giá trị và phải thẩm định giá trị của di tích cũ đó. Làm mới hoàn toàn là không nên. Việc xây mới đình chùa là văn hóa lố, không thể để một làng cho xây vài cái chùa, đình”, ông nói.









Theo Toan Toan
Tiền Phong
MỚI NHẤT
Á hậu Thụy Vân làm giám khảo “Nhí tài năng”
Á hậu Thụy Vân làm giám khảo “Nhí tài năng”

(Dân trí) - Cùng với ca sĩ Đinh Mạnh Ninh, nghệ sĩ hài- MC Thành Trung- Á hậu Thụy Vân nhận lời làm giám khảo đêm chung kết cuộc thi “Nhí tài năng 2014”, nơi quy tụ nhiều mầm tài năng trên toàn quốc.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 06:18

Lý Tiểu Long “tái thế” bất ngờ xuất hiện tại Afghanistan
Lý Tiểu Long “tái thế” bất ngờ xuất hiện tại Afghanistan

(Dân trí) - Mới chỉ vài tuần trước đây, Abbas Alizada vẫn còn là một thanh niên Afghanistan vô danh, nghèo khó, nhưng ấp ủ trong mình nhiều mơ ước lớn lao. Giờ đây, người thanh niên này đã bỗng chốc trở nên nổi tiếng chỉ sau một bức ảnh đăng tải trên mạng xã hội.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 11:38

Vì sao Á hậu 2 được giải gương mặt đẹp nhất nhưng không đoạt vương miện?
Vì sao Á hậu 2 được giải gương mặt đẹp nhất nhưng không đoạt vương miện?

Cũng như Hoa hậu Kỳ Duyên, Á hậu 2 Nguyễn Lâm Diễm Trang cũng giành "cú đúp" với ngôi vị Á hậu 2 và giải Người có gương mặt đẹp nhất. Nhiều người thắc mắc, vậy lý do gì mà Diễm Trang lại chỉ được Á hậu 2 chứ không phải là Hoa hậu?

Thứ sáu, 12/12/2014 - 10:33

Những bộ váy đắt giá từng xuất hiện trong lịch sử trao giải Oscar
Những bộ váy đắt giá từng xuất hiện trong lịch sử trao giải Oscar

(Dân trí) - Dưới đây là những bộ váy đắt nhất từng được các nữ minh tinh mặc tới lễ trao giải Oscar.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 10:32

Liên hoan truyền hình toàn quốc lần thứ 34: Bám sát thực tiễn
Liên hoan truyền hình toàn quốc lần thứ 34: Bám sát thực tiễn

(Dân trí) - Tiếp tục tôn vinh sự sáng tạo và đề cập đến nhiều vấn đề thiết thực của ngành truyền hình, Liên hoan truyền hình toàn quốc năm nay là một sự kiện quan trọng và bổ ích của những người làm truyền hình và khán giả cả nước.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 10:31

Tùng Dương- Nguyên Thảo nỗ lực tập cho liveshow “Áo mùa đông”
Tùng Dương- Nguyên Thảo nỗ lực tập cho liveshow “Áo mùa đông”

(Dân trí) - Dù tiết trời Hà Nội lạnh giá, ca sĩ Tùng Dương và hai khách mời ca sĩ Nguyên Thảo và nhạc sĩ Nguyên Lê vẫn hăng say tập luyện, chuẩn bị cho liveshow “Áo mùa đông” diễn ra tối ngày 13/12 tại Hà Nội.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 10:30

Nhiếp ảnh gia gắn bó với Việt Nam chụp ảnh chân dung đẹp nhất
Nhiếp ảnh gia gắn bó với Việt Nam chụp ảnh chân dung đẹp nhất

(Dân trí) - Trong top 10 nhiếp ảnh gia chụp ảnh chân dung đẹp nhất thế giới theo bình chọn của trang Bored Panda, nhiếp ảnh gia người Pháp Rehahn - người đã sống tại Việt Nam suốt nhiều năm qua - là một trong những cái tên ấn tượng nhất.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 10:11

Nhà sử học Dương Trung Quốc: “Mâm cỗ Tết là nét đẹp văn hóa Việt cần gìn giữ”
Nhà sử học Dương Trung Quốc: “Mâm cỗ Tết là nét đẹp văn hóa Việt cần gìn giữ”

Vlog đầu tay của Trang Hạ vừa ra mắt đã nhận được hàng ngàn lượt chia sẻ chỉ trong một tuần. Tết đến vậy mà những người bạn của nữ văn sĩ đều lắc đầu ngao ngán chuyện bếp núc.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 10:02

Chiêm ngưỡng bức ảnh đắt nhất thế giới
Chiêm ngưỡng bức ảnh đắt nhất thế giới

Nhiếp ảnh gia người Australia Peter Lik vừa lập kỷ lục thế giới mới khi trở thành tác giả của bức ảnh đắt giá nhất hành tinh.

Thứ sáu, 12/12/2014 - 06:47

Những tòa nhà cao nhất thế giới sắp xuất hiện
Những tòa nhà cao nhất thế giới sắp xuất hiện

(Dân trí) - Một điều chắc chắn là khi công nghệ ngày càng phát triển thì chiều cao của các tòa nhà “siêu chọc trời” cũng sẽ ngày càng tăng lên, các kỷ lục sẽ liên tục bị phá vỡ. Năm 2018, sẽ có một tòa nhà mọc lên với chiều cao kỷ lục 1.000m.

Thứ năm, 11/12/2014 - 04:28

Loạn sách dành cho thiếu nhi
Loạn sách dành cho thiếu nhi

Chưa bao giờ, sách cho thiếu nhi lại nhiều và đa dạng như hiện nay, với màu sắc rực rỡ, thể loại phong phú, đủ kích cỡ và hình dáng trẻ em thích thú.

Thứ năm, 11/12/2014 - 12:38

Đề nghị tạm dừng hoạt động xuất bản của NXB Văn hóa - Thông tin
Đề nghị tạm dừng hoạt động xuất bản của NXB Văn hóa - Thông tin

(Dân trí) - Ngày 10/12/2014, Bộ Thông tin & Truyền thông (TT&TT) đã ban hành văn bản số 3611/BTTTT-CXBIPH gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị tạm dừng hoạt động xuất bản của Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin (VH-TT).

Thứ năm, 11/12/2014 - 11:53

ĐÁNG QUAN TÂM
Triển lãm hình ảnh hiếm có của huyền thoại Audrey Hepburn
Triển lãm hình ảnh hiếm có của huyền thoại Audrey Hepburn

(Dân trí) - Sắp tới Phòng tranh chân dung quốc gia Mỹ sẽ tổ chức buổi triển lãm trưng bày những hình ảnh hiếm có của huyền thoại Audrey Hepburn, được chụp bới những nhiếp ảnh gia hàng đầu.

Thứ năm, 11/12/2014 - 06:02

Kỳ Duyên trích 100 triệu đồng tiền thưởng làm từ thiện
Kỳ Duyên trích 100 triệu đồng tiền thưởng làm từ thiện

Sáng qua, tân hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên cho biết, cô sẽ trích 100 triệu đồng từ số tiền giải thưởng để làm từ thiện.

Thứ năm, 11/12/2014 - 12:06

Phim của Angelina Jolie bị phê phán là phân biệt chủng tộc
Phim của Angelina Jolie bị phê phán là phân biệt chủng tộc

Bộ phim “Unbroken” bị phê phán và chỉ trích nặng nề ở Nhật Bản, có khả năng sẽ bị cấm chiếu ở quốc gia này.

Thứ tư, 10/12/2014 - 05:58

BTC Hoa hậu VN xác nhận việc gặp mặt Á hậu Huyền My sau cuộc thi
BTC Hoa hậu VN xác nhận việc gặp mặt Á hậu Huyền My sau cuộc thi

(Dân trí) - Sau 3 ngày đăng quang, thông tin á hậu Huyền My được ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam gặp mặt để trao đổi xung quanh những lùm xum hậu cuộc thi đã thu hút sự chú ý của dư luận.

Thứ tư, 10/12/2014 - 05:26

Những bức ảnh kể câu chuyện về thế giới năm 2014
Những bức ảnh kể câu chuyện về thế giới năm 2014

(Dân trí) - Năm 2014 đã gần đi tới kết thúc. Những bức ảnh dưới đây sẽ kể lại câu chuyện về thế giới trong năm qua với những bất ổn, xung đột, chiến tranh, bệnh dịch, nghèo đói… vẫn còn đang ngày ngày diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới.

Thứ tư, 10/12/2014 - 02:56

Tin vui bất ngờ đến từ đêm thứ 3 của Tuần lễ thời trang VN Xuân hè 2015
Tin vui bất ngờ đến từ đêm thứ 3 của Tuần lễ thời trang VN Xuân hè 2015

(Dân trí) - Đó là ngay sau đêm thứ 3 của Tuần lễ thời trang VN xuân hè 2015, nhà đầu tư Elise đã quyết định mua các bộ sưu tập của 7 NTK trẻ đã tham gia trình diễn lần này. Đại diện của NTK bày tỏ mong muốn những người thiết kế Việt làm tốt hơn thương hiệu Việt.

Thứ tư, 10/12/2014 - 12:33

Mẹ Hoa hậu Kỳ Duyên: “Mẹ nào mà chẳng xót con…”
Mẹ Hoa hậu Kỳ Duyên: “Mẹ nào mà chẳng xót con…”

(Dân trí) - “Thật ra, người mẹ nào có con gái mà không xót khi thấy con mình phải đối diện với nhiều áp lực chứ, tôi cũng không ngoại lệ…” - lời chia sẻ xúc động của mẹ Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đã mở đầu cho cuộc trò chuyện ngắn chân thành cùng Dân trí.

Thứ tư, 10/12/2014 - 11:51

GenViet Jeans - cuộc chơi say mê của Jeans
GenViet Jeans - cuộc chơi say mê của Jeans

(Dân trí) - Giữa sự bay bổng của Chula; xu hướng rõ nét của Quang Nhật… thì tối qua 9/12, bộ sưu tập của GenViet Jeans là một điểm nhấn hấp dẫn trong đêm Ready to wear thứ 3 - Tuần lễ Thời trang VN Xuân hè 2015.

Thứ tư, 10/12/2014 - 11:38

Diva Thanh Lam làm giám khảo chung kết “Chiếc thìa vàng 2014”
Diva Thanh Lam làm giám khảo chung kết “Chiếc thìa vàng 2014”

Xuất hiện ở Gala Dinner Chiếc thìa vàng 2014, Thanh Lam là một giám khảo mang ẩn số thú vị. Là bởi không ai ngờ, dù bận rộn với các dự án âm nhạc, diva nhạc Việt vẫn sắp xếp thời gian để vào bếp nấu từng bữa cơm cho gia đình nhỏ của mình.

Thứ tư, 10/12/2014 - 11:21

Ngồi tù 6 năm vì đấm thủng tranh trăm tỉ của danh họa Monet
Ngồi tù 6 năm vì đấm thủng tranh trăm tỉ của danh họa Monet

(Dân trí) - Một người đàn ông từng đấm thủng bức tranh trị giá 8 triệu bảng (tương đương 267 tỉ đồng) của danh họa người Pháp Claude Monet cuối cùng đã phải chịu phán quyết cuối cùng của tòa án là phải ngồi tù 6 năm.

Thứ tư, 10/12/2014 - 08:56

Cách làm đẹp riêng của phụ nữ Châu Phi
Cách làm đẹp riêng của phụ nữ Châu Phi

(Dân trí) - Phụ nữ thổ dân Châu Phi tin rằng tóc là một phần thiêng liêng của cơ thể, tóc chỉ có thể được chăm sóc bởi bàn tay của người thân, bè bạn. Khi tóc rơi vào bàn tay của kẻ thù, nó có thể sẽ trở nên nguy hiểm cho chính họ.

Thứ ba, 09/12/2014 - 02:24

Đêm thời trang bay bổng của chất thơ và truyền thống
Đêm thời trang bay bổng của chất thơ và truyền thống

(Dân trí) - Có thể nói, khác với nguồn năng lượng lớn “phát sáng” ở đêm đầu tiên của Tuần lễ thời trang VN Xuân Hè 2015 thì tối qua 8/12, người thưởng thức dễ cảm nhận được đêm diễn mang đầy chất thơ và đặc biệt là sự bất ngờ đến từ chất liệu truyền thống của các NTK trong và ngoài nước.

Thứ ba, 09/12/2014 - 01:58