Tháp chùa Phổ Minh 700 năm tuổi in trên tờ tiền 100 đồng
(Dân trí) - Tháp Phổ Minh có niên đại hơn 700 năm, được xác lập là ngôi tháp chùa bằng gạch cao nhất Việt Nam. Đặc biệt, hình ảnh của tháp được in trên tờ tiền mệnh giá 100 đồng từ năm 1991.
Chùa Phổ Minh (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) có niên đại khoảng 800 năm. Ngôi chùa cổ kính này không chỉ nổi tiếng bởi sự linh thiêng mà còn in đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa, Phật giáo nước ta thời nhà Trần.

Tháp Phổ Minh trong khuôn viên chùa Phổ Minh là một biểu tượng về kiến trúc nghệ thuật, văn hóa Phật giáo tồn tại hơn 7 thế kỷ (Ảnh: Thái Bá).
Trong chùa Phổ Minh, tháp Phổ Minh là công trình kiến trúc tiêu biểu, độc đáo, được xây dựng năm 1305, là minh chứng rõ nét, sống động cho nghệ thuật và kỹ thuật xây dựng tinh xảo của thời đại cách đây hơn 700 năm.
Tháp Phổ Minh xác định rõ được niên đại vào đợt trùng tu năm 1987. Các nhà nghiên cứu phát hiện các viên gạch xây tháp khắc dòng chữ "Hưng Long thập tam niên", tức thời vua Trần Anh Tông (năm thứ 13 - năm 1305).
Vua Trần Anh Tông cho xây tháp Phổ Minh trong chùa Phổ Minh (trung tâm Phật giáo lớn thời Trần) để thờ phụng vua cha là Thượng hoàng Trần Nhân Tông - người đã xuất gia và sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Trong tháp Phổ Minh lưu giữ xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông (Ảnh: Thái Bá).
Khi Phật hoàng Trần Nhân Tông qua đời, vua Trần Anh Tông đã đem 7 trong 21 hạt xá lợi của Phật hoàng từ am Ngọa Vân, Yên Tử, đặt trong kiệu đá bát cống, dựng lên tháp Phổ Minh để thờ phụng.
Theo Ban quản lý di tích Di tích quốc gia đặc biệt Đền Trần và chùa Phổ Minh, tháp Phổ Minh là công trình kiến trúc cổ, đặc trưng thời nhà Trần, được bảo tồn nguyên vẹn nhất của Việt Nam đến ngày nay. Đặc biệt, bên trong tháp đang là nơi lưu giữ xá lợi của Phật hoàng Trần Nhân Tông.
Cũng theo đại diện ban quản lý di tích, tháp Phổ Minh không chỉ đặc biệt bởi vẻ đẹp cổ kính, kiến trúc nghệ thuật độc đáo, mà hình ảnh của tháp còn được in trên tờ tiền mệnh giá 100 đồng từ năm 1991. Ngôi tháp này cũng đã được xác lập là ngôi tháp chùa bằng gạch cao nhất Việt Nam.

Phần đế tháp được làm bằng đá xanh, trạm khắc hoa văn tinh xảo (Ảnh: Thái Bá).
Tổng thể công trình tháp Phổ Minh có hình vuông, 14 tầng, cao 19,5m. Phần đế tháp (tầng 1) thiết kế một kiệu bát cống, làm bằng đá xanh, trạm khắc hoa văn tinh xảo. Thân tháp (các tầng trên) xây bằng gạch đất nung, gắn kết bằng các chất kết dính tự nhiên.
Phần đỉnh của tháp là một khối đất nung già được tạo hình như một đóa sen chưa nở, mang biểu tượng của sự thanh tịnh trong Phật giáo. Toàn bộ tháp có trọng lượng khoảng 700 tấn.
Tháp Phổ Minh được xây trong khuôn viên chùa theo trục Bắc - Nam trước khu vực bái đường, có sự kết hợp hài hòa giữa các hạng mục như Tiền đường, Thiêu hương, Hậu điện và Thượng điện, sắp xếp theo bố cục hình chữ "công" truyền thống.

Hình ảnh tháp Phổ Minh được in trên tờ tiền mệnh giá 100 đồng (Ảnh: Việt Linh).
Trải qua hơn 7 thế kỷ với những biến thiên của lịch sử, ngôi tháp đã nhiều lần được tu bổ và sự hủy hoại của thời gian nhưng vẫn giữ nguyên được các dấu tích nghệ thuật độc đáo thời Trần, mang đậm Hào khí Đông A.
Đồng tiền 100 đồng là một trong số những đồng tiền không in hình Chủ tịch Hồ Chí Minh. Do mệnh giá quá thấp nên đồng tiền 100 đồng hiện nay không còn được sử dụng, lưu hành.





